Takograf İhlaline 75 Uyarma ve P1, P2, S, B1, D1 Taşıt Oranları

Garajda sabahın erken saati. Şoför aracı çalıştırıyor, cebini yokluyor ve kartını evde unuttuğunu fark ediyor. Sefer saati yaklaşmış, yerine geçecek kimse yok. Aklından geçen ilk şey muhtemelen “bu seferlik kartsız çıkarım” oluyor. Bu yazı tam olarak o anın bedeliyle ve o bedeli kimin ödediğiyle ilgili.

Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde 15 Mayıs 2025 tarihli değişiklikle 35 inci maddeye takograf ihlallerine ilişkin yeni fıkralar eklendi. Aynı değişiklik 25 inci maddede sözleşmeli taşıt ve otobüs kayıt oranlarına dair kuralları da yeniden çizdi. İlki daha çok otobüs ve ağır taşıt çalıştıran filoları, ikincisi hem kurye firmalarını hem de servis ve yolcu taşımacılarını ilgilendiriyor. Değişiklik yönetmeliğine göre bu hükümler yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.

Aşağıdaki bilgiler yönetmelik metnine dayanıyor ve bilgilendirme amaçlı. Güncel hâli için mevzuat.gov.tr, değişiklik metninin kendisi için Resmî Gazete arşivine bakın.

Yeni fıkralar ne diyor?

35 inci maddeye eklenen ikinci fıkra, yetki belgesi eki taşıt belgesinde kayıtlı olan ve takograf sürücü kartı kullanım zorunluluğu bulunan taşıtlar için iki durumu sayıyor. Şoförün sürüş esnasında başkasına ait ya da geçersiz takograf sürücü kartı kullanması ve şoförün takograf sürücü kartı olmadan taşıt kullanması.

Bu iki durumdan biri trafik polisi ve zabıtası tarafından, trafik polisinin görev alanı dışında kalan yerlerde ise rütbeli jandarma personeli tarafından tespit edilirse, ihlale konu taşıtın kayıtlı olduğu yetki belgesi sahibine her bir ihlal için 75 uyarma veriliyor.

Üçüncü fıkra işin daha ağır tarafına bakıyor. Takograf kullanması zorunlu olan taşıtların takograf cihazında veya tertibatında, ilgili mevzuatına göre takograf denetim yetkisi bulunan personel tarafından manipülasyon düzeneği tespit edilirse, taşıtın kayıtlı olduğu yetki belgesi sahibine yine 75 uyarma veriliyor. Dördüncü fıkra ise Bakanlığın bu maddeyle ilgili ayrıca düzenleme yapabileceğini söylüyor. Yani uygulamanın ayrıntıları ileride ek bir düzenlemeyle netleşebilir.

İki fıkra arasındaki farkı da not edin. Kart ihlallerinde tespiti yapan trafik polisi, zabıta ya da rütbeli jandarma. Manipülasyonda ise takograf denetim yetkisi olan personel. Yani biri yol kenarındaki rutin kontrolde, öteki cihazın teknik incelemesinde karşınıza çıkıyor.

Kartı şoför takıyor, uyarmayı firma alıyor

Fıkranın en çok gözden kaçan yanı muhatabı. Kartı kullanan ya da kullanmayan kişi şoför, ama uyarma şoföre değil, taşıtın kayıtlı olduğu yetki belgesinin sahibine yazılıyor. Şoförün “bir seferlik” kararı firmanın siciline işleniyor.

Bu durum sözleşmeli taşıtlarda daha da önem kazanıyor. Taşıt başkasının mülkiyetinde olsa bile sizin yetki belgenizin eki taşıt belgesine kayıtlıysa ihlal sizin belgenize yazılır. Sözleşmeli otobüsle çalışan bir servis firması düşünün. Sözleşmeli aracın şoförü kartsız yola çıktığında uyarmayı aracın sahibi değil, aracı belgesine kaydeden firma alır.

İkinci ayrıntı sayı. İkinci fıkrada uyarma “her bir ihlal için” veriliyor. Aynı gün, aynı filoda iki ayrı araçta tespit yapılırsa iki ayrı ihlal söz konusu. Yönetmelik ayrıca belirli ihlallerin bir takvim yılı içinde tekrarlanması hâlinde ek yaptırımlar da öngörüyor. Uyarma sayısını bir firmanın sağlık göstergesi gibi izlemek bu yüzden mantıklı.

Şoför tarafının da ayrı sonuçları var. Trafik mevzuatı ve mesleki yeterlilik mevzuatı, başkasının kartını kullanan sürücü için ayrıca yaptırım öngörüyor. Bu tarafı takograf kartı yazımızda anlattık; sürüş ve dinlenme süreleri için de ayrı bir rehberimiz var.

Motokurye firmaları bu fıkradan etkilenir mi?

Fıkra, takograf sürücü kartı kullanım zorunluluğu bulunan taşıtlardan söz ediyor. Motosiklet ve moped ağırlıklı çalışan kurye filolarında bu zorunluluk genellikle gündemde değil. Yine de iki noktayı atlamayın.

Birincisi, P1 ve P2 taşıt belgelerine kamyonet de kaydedilebiliyor. Filonuzda kamyonet ya da daha büyük bir taşıt varsa, o taşıtın takograf zorunluluğu kapsamına girip girmediğini ayrıca kontrol edin. İkincisi, maddenin dördüncü fıkrası Bakanlığa yeni düzenleme yapma yetkisi veriyor. Kurye taşıtları için ileride farklı bir kayıt düzeni gelirse bunu resmî duyurulardan takip etmek gerekiyor; bugünden varsayımla hareket etmeyin.

Kurye firmaları için bu değişikliğin asıl yakın tarafı 25 inci maddedeki sözleşmeli taşıt kuralları. Oraya birazdan geliyoruz.

Servis ve yolcu taşımacıları için tablo

Takograf ihlali fıkrası en çok otobüs ve midibüs çalıştıran firmaları ilgilendiriyor. Karayolları Trafik Kanununun 31 inci maddesine göre yolcu taşımacılığında kullanılan ve sürücüsü dâhil oturma yeri on yediden fazla olan taşıtlarda takograf zorunlu; geçiş takvimi model yılına göre kademeli. Bu yüzden servis, tarifeli ve tarifesiz yolcu taşımacılığında kart disiplinini şoförün kişisel meselesi olmaktan çıkarıp firma prosedürüne dönüştürmek gerekiyor.

• Her şoförün kendi adına düzenlenmiş, geçerli bir sürücü kartı olduğunu işe alımda kontrol edin ve bitiş tarihlerini bir çizelgede tutun.
• Kart kaybı, arızası veya süresinin dolması hâlinde ne yapılacağını yazılı hâle getirin. “Kartsız çıkma” seçeneği prosedürde yer almamalı.
• Yedek şoför planı yapın. Kartını unutan şoförün yerine geçebilecek birinin olması ihlal riskini doğrudan azaltır.
• Takograf cihazlarının muayenesini zamanında yaptırın ve cihaza izinsiz müdahale edilmediğini düzenli kontrol edin.
• Sözleşmeli taşıt sahipleriyle yaptığınız sözleşmeye kart ve cihaz yükümlülüklerini açıkça yazın.

Servis şoförlüğünün diğer şartları için servis şoförü yazımıza, S yetki belgesinin kendisi için S belgesi rehberimize bakabilirsiniz.

P1 ve P2’de sözleşmeli taşıt kuralları

25 inci maddedeki değişikliğin kurye tarafına bakan kısmı birkaç cümleden ibaret, ama filo planını baştan belirliyor.

İlki oran. P2 yetki belgesi eki taşıt belgesine özmal taşıt sayısının 10 katını geçmemek üzere sözleşmeli taşıt kaydedilebiliyor. Kendi adınıza kayıtlı yirmi taşıtınız varsa sözleşmeli taşıt tavanınız iki yüz. Otuz taşıtla tavan üç yüze çıkıyor. Büyümek istiyorsanız yalnızca sözleşmeli taşıt eklemek yetmiyor, özmal tabanı da büyütmeniz gerekiyor.

İkincisi tür. P1 yetki belgesi eki taşıt belgesine sözleşmeli kamyonet veya otomobil, P2 yetki belgesi eki taşıt belgesine ise sözleşmeli otomobil kaydedilmiyor. P1 sahibi bir firma kamyonet ya da otomobille iş yapacaksa o taşıtın özmal olması gerekiyor. P2 tarafında sözleşmeli kamyonet mümkün, sözleşmeli otomobil değil.

Üçüncü kural küçük işletmelere bakıyor. Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin on ikinci fıkrasının (c) bendi, en fazla üç motorlu taşıtla faaliyet göstermek üzere P1 alanları düzenliyor. Bu kapsamda düzenlenen P1 yetki belgesi eki taşıt belgelerine, 25 inci maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendindeki hüküm uygulanmaksızın, finansal kiralama veya uzun süreli kiralama sözleşmesiyle temin edilenler hariç olmak üzere ayrıca sözleşmeli taşıt kaydedilmiyor. Yani üç taşıt kapısından giren küçük işletme filosunu başkasının motosikletiyle büyütemiyor; ya kendi adına taşıt ediniyor ya da kiralama yoluna gidiyor.

Sözleşmeli taşıtın belgeye nasıl eklendiğini taşıt sahibinin muvafakat adımıyla birlikte muvafakat yazımızda, P1 ile P2 arasındaki diğer farkları da P1 ve P2 rehberimizde anlattık.

S belgesinde özmal ve sözleşmeli otobüs dengesi

Servis taşımacılığında kural daha sıkı. S yetki belgesi eki taşıt belgelerine özmal otobüs cinsi taşıt sayısının yarısını geçmemek üzere sözleşmeli otobüs kaydedilebiliyor. On özmal otobüsü olan bir servis firması en fazla beş sözleşmeli otobüs ekleyebiliyor. Sezon başında okul ve fabrika sözleşmeleri artınca “bir iki araç daha sözleşmeli alırız” diye düşünen firmalar için bu sınır belirleyici.

Aynı bendin ikinci cümlesi bir istisna koyuyor. 14 üncü maddenin yirmi altıncı fıkrasının ikinci cümlesi kapsamında düzenlenen S yetki belgesi eki taşıt belgesine sözleşmeli taşıt hiç ilave edilmiyor. Belgenizin hangi kapsamda düzenlendiğinden emin değilseniz belge kaydınıza bakın ya da bağlı olduğunuz bölge müdürlüğüne sorun. Sözleşmeli araç planı yapmadan önce bunu bilmeniz gerekiyor.

Servis işinin belediye ve UKOME tarafındaki izinlerini şehir bazlı izinler yazımızda topladık. Bakanlık belgesindeki oranlar ile şehir izinleri ayrı ayrı sağlanmadan filo planı tamamlanmış sayılmıyor.

B1 ve D1’de 18 ila 24 koltuklu otobüs kuralı

Yurt içi tarifeli ve tarifesiz yolcu taşımacılığında küçük kapasiteli otobüsler için ayrı bir düzen var. 25 inci maddeye eklenen dokuzuncu fıkra, B1 ve D1 yetki belgesi eki taşıt belgelerine ilave edilecek 18 ila 24 koltuk kapasiteli özmal otobüsler için usul ve esasları sayıyor.

• Taşıt belgesinde kayıtlı, şoförü dahil en az 25 koltuk kapasiteli özmal otobüs sayısının yüzde yirmisi oranında 18 ila 24 koltuklu özmal otobüs ilave edilebiliyor.
• Oran hesabında virgülden sonra değer çıkarsa sayı yukarı yuvarlanıyor.
• Oran aşılırsa fazla araçlar en son kaydedilenden başlayarak düşülüyor.

Fıkranın devamındaki bentler, bu araçların özmal ve sözleşmeli oran hesabında dikkate alınmadığını ve eklenebilecek sayının en fazla yirmi adetle sınırlandığını belirtiyor. Bu iki bendin tam lafzını güncel metinden kontrol etmenizi öneriyoruz.

Bir örnekle bakalım. Taşıt belgenizde 25 koltuk ve üzeri on iki özmal otobüs kayıtlı olsun. On ikinin yüzde yirmisi iki virgül dört ediyor. Yukarı yuvarlama kuralı gereği üç adet 18 ila 24 koltuklu özmal otobüs ekleyebiliyorsunuz. Büyük otobüs sayınız azalırsa hesap da küçülür ve fazla kalan küçük otobüsler en son kaydedilenden başlayarak belgeden düşülür.

S belgesindeki “yarısını geçmemek üzere” ifadesiyle bu fıkradaki yukarı yuvarlama kuralını karıştırmayın. Biri kesin bir tavan koyuyor, öteki küsuratı firmanın lehine çözüyor. Birden fazla belge türüyle çalışıyorsanız her belge için hesabı ayrı yapın.

Kurs sahipleri için bu değişikliğin anlamı

SRC kursu ya da sürücü kursu işletiyorsanız bu fıkralar derste anlatılacak somut bir konu. Takograf ve süreler SRC sınıflarında en sık soru gelen başlıklar arasında, ama adaylar kuralı çoğu zaman yalnızca kendi cezası üzerinden düşünüyor. “Kart unutulursa uyarmayı firma alır” bilgisi, işe yeni girecek bir şoförün patronuyla konuşurken elini güçlendiren bir bilgi.

Kurye tarafında ise P1 ve P2 oranları, SRC Kurye kursuna gelen adayların sık sorduğu “kendi motorumla çalışabilir miyim” sorusunun arka planı. Aday bu soruyu size sorduğunda doğru cevap, çalışacağı firmanın belge türüne ve filo yapısına bağlı. Kurumsal eğitim isteyen filo firmalarına takograf ve kart disiplini üzerine kısa bir oturum eklemek de verdiğiniz eğitimin değerini artırır.

Firma sahibi için kısa kontrol listesi

1. Filonuzda takograf sürücü kartı kullanım zorunluluğu olan taşıtları tek tek işaretleyin.
2. Bu taşıtları kullanan her şoförün kendi adına geçerli kartı olduğunu ve kartın bitiş tarihini kayıt altına alın.
3. Kartsız ya da başkasının kartıyla sürüşü yasaklayan yazılı bir prosedür hazırlayın, şoförlere imzalatın.
4. Cihaz muayenelerini zamanında yaptırın, cihaza izinsiz müdahale olmadığını düzenli kontrol ettirin.
5. P2 iseniz sözleşmeli taşıt sayınızı on kat sınırına, S iseniz yarı sınırına, B1 veya D1 iseniz küçük otobüs oranına göre hesaplayın.
6. Uyarma sayınızı düzenli izleyin; belge türünüze ilişkin ek yaptırım eşiklerini güncel metinden kontrol edin.

Belge ücretleri ve tahakkuk konusunu ücret yazımızda ele almıştık, burada rakam vermiyoruz. Kurye işvereni olarak iş sağlığı ve güvenliği tarafına da bakmanız gerekiyorsa 53.20.09 tehlike sınıfı yazımız tam size göre.

Sürücü Medya taşımacılık belgesi düzenlemiyor, danışmanlık da vermiyor. 2013’ten beri sürücü kursları, SRC ve ODY/ÜDY kursları, psikoteknik merkezleri ve iş makinesi kurslarının dijital tarafında çalışıyoruz. Kurumunuz bu tür mevzuat sorularına net cevap veren içeriklerle görünür olsun istiyorsanız içerik ve SEO tarafına bakabilir, bölgeniz için ücretsiz analiz isteyebilirsiniz.