Trafik yönetmeliğine göre motosiklet dışındaki bütün motorlu araçlarda iki adet yansıtıcı, otobüs, kamyon ve çekicilerde ayrıca bir engel işareti bulunur. Azami yüklü ağırlığı 7,5 tonu aşan kamyonlara arka işaret levhası, römork ve yarı römorklara geri yansıtıcılı şerit takılır. Takograf, yük taşımada kullanılan ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçen motorlu taşıtlarda zorunludur. Spanzet ve ştanga mevzuatta geçen kelimeler değildir; karşılıkları yükün bağlanıp sabitlenmesi ve çeki demiridir. SRC eğitimini kurslarda öğretim programında belirtilen nitelikleri taşıyan eğitim personeli verir.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
SRC kursunun ilk haftasında sınıfta en çok duyulan kelimeler mevzuat dilinden değil, sanayiden gelir: reflektör, spanzet, ştanga. Aday yolda bunları duyar, sınav sorusunda ise başka bir adla karşılaşır. Aşağıda her birinin Karayolları Trafik Yönetmeliği ve 2918 sayılı Kanun’daki karşılığını, sonunda da SRC eğitiminin kurallarını topladık.
Kamyon ve dorsede hangi reflektör ve levhalar bulunur?
| Donanım | Hangi araçta | Yönetmelikteki niteliği |
|---|---|---|
| İki adet yansıtıcı (sahadaki adıyla üçgen reflektör) | Motosiklet ve motorlu bisiklet dışındaki bütün motorlu araçlar | ECE R 27’ye uygun olur |
| Engel işareti | Otobüs, kamyon ve çekici | 150x25 cm, en az 150 metreden görülebilir, ECE 70’e uygun |
| Arka işaret levhası | Azami yüklü ağırlığı 7,5 tonu aşan kamyon | ECE R70’e uygun iki adet |
| Geri yansıtıcılı şerit | Römork, yarı römork (dorse) ve traktör römorku | ECE R 104 onaylı |
| Arkadan çarpmaya karşı koruma çerçevesi | Kamyonet, kamyon ve bunların römork ve yarı römorkları | Arkadan çarpan aracın altına girmesini önler |
| Geniş Yük, Uzun Araç gibi levhalar | Cetvelde sayılan geniş ve uzun araçlar; örneğin iş makineleri, kurtarıcılar ve Karayolları Genel Müdürlüğü izniyle trafiğe çıkan araçlar | Önde ve arkada, kırmızı zemin üzerine beyaz yazı, yansıtıcı malzeme |
Aracın gövdesindeki sabit lambalar ve yansıtıcılar tip onayı ve araç imal mevzuatında tanımlanır. Bu metinlerde gösterilenler dışında ışık ve yansıtıcı bulundurmak yasaktır; süs amaçlı ek ışıklara dikkat edin. Kanun ayrıca yükün plakaları, ayırım işaretlerini, dur ve dönüş ışıklarını ve yansıtıcıları örtecek şekilde yüklenmesini yasaklar.
Arızada reflektör nereye konur?
- Park ışıkları 150 metreden açıkça görülmüyorsa aracın önüne ve arkasına, 150 metreden görülecek biçimde birer kırmızı yansıtıcı ya da kırmızı ışıklı cihaz konur.
- Dönemeç ya da tepe üstünde bunlar aracın önünde ve arkasında en az 30’ar metre uzağa yerleştirilir.
- Otobüs, kamyon ve çekici yolda arızalı ya da uzun süre kalacaksa engel işareti de konur.
- Tehlikeli madde taşıyan araç bozulursa her durumda kırmızı ışıklı cihaz kullanılır ve araç gözetim altında tutulur.
Takograf nedir, kimde zorunludur?
Takograf, sürücünün araç kullanma ve dinlenme sürelerini ve araç kullanırken yaptığı hızı kaydeden cihazdır. Kanuna göre yük taşımada kullanılan ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçen motorlu taşıtlarda ve ilgili mevzuat kapsamındaki yolcu taşımacılığında kullanılan, sürücüsü dâhil oturma yeri on yediden fazla olan taşıtlarda takograf bulunması, çalışır durumda olması ve kullanılması zorunludur. Kapsama yeni giren araçlar için model yılına göre kademeli bir geçiş takvimi vardır; örneğin 2021 ve sonrası model araçlarda zorunluluk 31/12/2026’dan sonraki ilk araç muayenesinde aranır. Sürüş ve dinlenme sürelerini takograf yazısında, sürücü kartını şoför kartı yazısında anlattık.
Spanzet nedir, yük nasıl emniyete alınır?
Spanzet, sahada cırcırlı yük bağlama kayışına verilen addır; mevzuat kelimeyi kullanmaz, “uygun bağlama ve sabitleme” der. Kanun, yükün uygun bağlama ve sabitleme yapılmadan karayoluna değecek, düşecek, dökülecek, saçılacak, kayacak, devrilecek ya da aracın dengesini bozacak şekilde yüklenmesini yasaklar. Bu şartlara uymayan aracın, şartlar sağlanıncaya kadar yola devam etmesine izin verilmez. Yükle birlikte kasada yolcu taşınacaksa yükün sağlam yerleştirilmiş ve bağlanmış olması da ayrıca şarttır. Yola çıkmadan kayışın yıpranmış olup olmadığına, gerginliğine ve keskin kenarlara sürtüp sürtmediğine bakmak, bu kuralın sahadaki karşılığıdır.
Ştanga ne demektir?
Ştanga kelimesi de mevzuatta geçmez; sahada genellikle iki aracı birbirine bağlayan çeki demiri için kullanılır. Yönetmeliğe göre çekilmesi gereken araç kurtarıcı olarak adlandırılan özel amaçlı taşıtla çekilir. Arızalı araç en yakın onarım yerine kadar başka bir araçla ancak şu şartlarla çekilebilir: bağlantı çelik çubuk, çelik halat ya da zincirle yapılır, iki araç arasındaki açıklık 5 metreyi geçmez, açıklık 2,5 metreden fazlaysa bağlantının ortasına kırmızı yansıtıcı ya da bez konur. Çekilen aracın freni bozuksa açıklık 1 metreyi geçmez, bağlantı araçların birbirine yaklaşmasını önleyen çeki demiri olur ve hız saatte 15 kilometreyi aşamaz. Kendi hareket gücü olmayan arızalı römorklar ile çekicinin çekemeyeceği durumdaki arızalı yarı römorklar yalnızca kurtarıcıyla çekilir.
Turuncu levha neyi gösterir?
Tehlikeli madde taşıyan araçlarda ADR’deki tehlike ikaz etiketleri, levhaları ve turuncu renkli plakalar bulunur; araç usulüne uygun boşaltılıp temizlendiğinde bunlar çıkarılır. Bu taşımalar için SRC 5 gerekir; hangi SRC türünün hangi işe uyduğunu SRC seçim yazısında bulabilirsiniz.
SRC eğitiminde dersleri kim verir, kurallar neler?
| Konu | Kural |
|---|---|
| Belge türleri | SRC1 uluslararası yolcu, SRC2 yurt içi yolcu, SRC3 uluslararası eşya-kargo, SRC4 yurt içi eşya-kargo, SRC Kurye motosiklet ya da mopedle kurye gönderisi |
| Eğitimi kim verir | Eğitim personeli, yani yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler; ilgili öğretim programında belirtilen mezuniyet ya da Bakanlıkça kabul edilen belge şartı aranır ve programda belirtilen nitelikte personel görevlendirilmesi zorunludur |
| Ders saati | 50 dakika; iki ders arası 10 dakika dinlenme |
| Kursun çalışma saatleri | Haftanın bütün günleri 07.00–23.00 arası; ders saatlerini kurs müdürlüğü belirler |
| Devam | Ders saati sayısının beşte birinden fazla devamsızlıkta kayıt silinir |
| Başka SRC alma | SRC1 sahibi SRC2’yi, SRC3 sahibi SRC4’ü almış sayılır; diğer geçişlerde fark eğitimi tablosundaki konular okunur |
| SRC 5 | Tehlikeli madde eğitimi bu kurs yönetmeliğinin kapsamı dışındadır |
Programlara göre ders süreleri ve üniteler için SRC kurs programları yazısına bakın; yükün araca alınması, taşınması ve boşaltılması eşya-kargo programlarında ayrı bir ünitedir.
Kurs sahipleri için not
Bu kelimeleri dersin başında sahadaki adıyla ve mevzuattaki adıyla yan yana yazmak, adayın sınav sorusunu tanımasını kolaylaştırır. Derslikte reflektör, engel işareti ve kayış örneklerini gösteren bir pano kurabilirsiniz. Sitenizde de “ştanga nedir”, “spanzet nedir” gibi aramalara cevap veren kısa bir sayfa açın. Yalnızca ruhsatınızdaki SRC programlarını tanıtın; SRC 5 programınız yoksa onun kaydını almayın.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin