P1 ve P2 Yetki Belgesi – Fark, Şartlar ve Üç Taşıt İstisnası

P1 mi alsam P2 mi? Kurye işine girmeyi düşünen hemen herkes bu soruyla başlıyor. Cevap aslında ticari bir tercih değil, coğrafi bir tercih. Yönetmelik ikisini faaliyet alanına göre ayırmış.

Aşağıdaki bilgiler Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin yürürlükteki metnine dayanıyor. Şartlar zaman zaman değiştiği için başvurudan önce güncel metni mevzuat.gov.tr üzerinden, belge ücretlerini ise UAB yetki belgeleri sayfasından teyit edin.

P türü yetki belgesi nedir?

Yönetmeliğin 6 ncı maddesine göre P türü yetki belgesi, ticari veya hususi amaçla il içi ya da farklı illerin birbirine komşu ilçeleri arasında kurye işletmeciliği yapacak gerçek ve tüzel kişilere veriliyor. Faaliyetin şekline göre ikiye ayrılıyor.

• P1 yetki belgesi: il içi veya farklı illerin birbirine komşu ilçeleri arasında faaliyet gösterecekler için.
• P2 yetki belgesi: bir veya birden fazla ilde, il içi ya da farklı illerin birbirine komşu ilçeleri arasında faaliyet gösterecekler için.

Fark ilk okumada silik görünüyor, ama pratikte nettir. P1, tek bir ilin içinde kurulu bir işletmenin belgesi. P2 ise birden fazla ilde aynı anda faaliyet yürütecek yapıların belgesi. İkisinde de kapsam şehir içi ve komşu ilçe düzeyinde kalıyor; şehirlerarası uzun mesafe kargo taşımacılığı başka bir yetki belgesi düzeninin konusu.

“Komşu ilçe” ifadesini de doğru okumak gerekiyor. Yönetmelik farklı illerin birbirine komşu ilçeleri arasındaki taşımayı kapsam içinde sayıyor. Yani il sınırında oturan bir işletme, sınırın öte yakasındaki komşu ilçeye teslimat yapabilir. Ama aynı ilin uzak ilçesinden başka bir ilin uzak ilçesine gönderi taşımak bu tanıma girmez.

Bir başka ayrım da tanımın ilk kelimelerinde saklı: yönetmelik ticari amaçla yapılan kurye işletmeciliğinin yanında hususi amaçla yapılanı da P türü yetki belgesine bağlamış. Kendi gönderisini kendi kuryeleriyle dağıtan işletmeler bu ayrıntıyı çoğu zaman gözden kaçırıyor.

Asgari taşıt ve sermaye şartı

Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin on ikinci fıkrası, P türü yetki belgeleri için başvuranlardan neler istendiğini yazıyor.

Buradaki kritik kelime özmal. Yani taşıt firmanın kendi adına tescilli olacak. P1 için asgari kapasite hesabında bir kolaylık var: finansal kiralama sözleşmesi veya uzun süreli kiralama sözleşmesi yoluyla temin edilen taşıtlar da hesaba katılıyor. P2 için böyle bir cümle yok.

Üç taşıtla faaliyet istisnası

Aynı fıkranın (c) bendi küçük işletmeler için ayrı bir kapı açıyor. En fazla üç adet motorlu taşıt ile faaliyet göstermek üzere P1 yetki belgesi müracaatında bulunan gerçek veya tüzel kişilerden asgari kapasite ile sermaye şartı aranmıyor. 40 ıncı maddenin otuz dördüncü fıkrasının (b) bendinde yer alan yönetici belgesi şartı da aranmıyor. Üstelik bunların yetki belgesi ücretlerinde yüzde seksen beş indirim uygulanıyor.

Bu bent, tek başına ya da iki üç motosikletle çalışan küçük kurye işletmesinin sisteme girmesini mümkün kılan yer. Ama bedelsiz değil. Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin on üçüncü fıkrasına göre bu bent kapsamında adına yetki belgesi düzenlenen firmalar, yetki belgelerinde belirtilmiş adresleri haricinde faaliyette bulunamıyor. Yani üç taşıt kapısından girdiğinizde tek adrese bağlı kalıyorsunuz.

Bir kısıt daha var. Yönetmeliğin 25 inci maddesine göre bu kapsamda düzenlenen P1 yetki belgesi eki taşıt belgelerine, finansal kiralama veya uzun süreli kiralama yoluyla temin edilenler hariç olmak üzere ayrıca sözleşmeli taşıt kaydedilmiyor.

Şube açma sınırı

Şube konusu yeni düzenlemenin en çok atlanan başlıklarından. 16 ncı maddeye eklenen fıkraya göre adlarına P1, G veya H türü yetki belgesi düzenlenmiş firmalar, yetki belgeleri kapsamında gerçekleştirdikleri faaliyetlere ilişkin sadece merkezi adreslerinin bulunduğu il sınırları içinde şube açabiliyor.

Bunu P1 ile P2 arasındaki farkın ikinci yüzü olarak okuyun. Birden fazla ilde büyümeyi planlıyorsanız P1 ile ilerlemek sizi il sınırına kilitler. Aynı maddenin beşinci fıkrasına göre gerçek veya tüzel kişilere aynı yetki belgesinden yalnızca bir adet veriliyor; yani “her il için bir P1 alırım” gibi bir çözüm de yok.

Taşıt belgesine hangi taşıtlar kaydedilebilir?

24 üncü maddeye eklenen bent, P1 ve P2 taşıt belgeleri için ayrıntılı bir çerçeve çiziyor.

• Taşıt belgelerine ticari veya hususi motosiklet ya da moped, ticari kamyonet ve ticari otomobil kaydedilebiliyor.
• Kaydedilecek motosiklet veya moped cinsi taşıtların 10 yaşından büyük olmaması şart.
• Kamyonet cinsi taşıtlardan asgari kapasiteyi sağlayacak sayıda olanların, ilk başvuru ve faaliyet süresince 20 yaşından büyük olmaması gerekiyor.
• Otomobil cinsi taşıtlar asgari kapasite hesabında dikkate alınmıyor.
• Motosiklet veya moped cinsi taşıtlarda taşıma kutusu bulunması hâlinde, bu kutuların ilgili mevzuata uygun olması ve araç tescil kayıtlarına işlenmiş olması şart.

Son madde sahada en çok sürprize yol açan yer. Arkaya sonradan taktığınız kutu, ruhsata işlenmediği sürece bir eksiklik olarak karşınıza çıkabilir. Filo kurarken bu işlemi baştan planlayın.

Yönetmeliğin geçici 2 nci maddesine eklenen bir fıkra, değişikliğin yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde P1 veya P2 taşıt belgesine ilave edilecek motosiklet ya da moped için yaş şartını, yetki belgesinin ilk yenileme tarihine kadar 15 yaş olarak uygulanacak biçimde yumuşatmıştı. Bu altı aylık pencere değişikliğin yayımı olan 15 Mayıs 2025 tarihinden itibaren işledi; bugün yeni ilave yapıyorsanız 10 yaş kuralına bakmanız gerekiyor.

Özmal ve sözleşmeli taşıt dengesi

25 inci madde, kurye tarafında iki net kural koyuyor. P2 yetki belgesi eki taşıt belgesine, özmal taşıt sayısının 10 katını geçmemek üzere sözleşmeli taşıt kaydedilebiliyor. Buna karşılık P1 taşıt belgesine sözleşmeli kamyonet veya otomobil, P2 taşıt belgesine ise sözleşmeli otomobil kaydedilmiyor.

Bu oran, büyük kurye ağlarının nasıl kurulacağını belirleyen yerdir. Otuz özmal taşıtla P2 alan bir firma, teoride üç yüz sözleşmeli taşıta kadar ölçeklenebilir. Ama her sözleşmeli taşıtta arkada bir muvafakat zinciri işliyor; bunun e-Devlet tarafını muvafakat verme yazımızda adım adım anlattık.

Başvuruda aranan diğer şartlar

Özel şartların yanında genel şartlar da var. 13 üncü madde; gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde olmasını, tüzel kişilerin Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş ve ticaret siciline tescil edilmiş olmasını, ilgili kişilerin mesleki saygınlığa sahip bulunmasını, faal vergi mükellefi olunmasını, merkezi adresin bulunduğu yerdeki oda kaydını, elektronik tebligat sistemine üyeliği ve yetki belgesi ücretinin ödenmiş olmasını arıyor.

Bir kolaylık daha var. 15 inci maddenin üçüncü fıkrasına göre P1 yetki belgesi talep eden gerçek kişilerden, birinci fıkranın (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen belgeler istenmiyor. Şahıs işletmesi olarak başvuracaklar için evrak yükü belirgin biçimde hafif.

Yetki belgelerinin süresi 17 nci maddeye göre beş yıl. Süre yaklaştığında yenileme takvimi ayrı bir konu; yenilemede geciken firmalar için ücret farkı doğuyor.

Bir de kadın şoför istihdamına bağlı bir teşvik var. 32 nci maddeye eklenen fıkraya göre fiili taşıma faaliyeti yürüten yetki belgesi sahiplerinin ocak ayı sonuna kadar Bakanlığa yapacakları başvuru üzerine, aralıksız olarak altı ay ve daha fazla istihdam edilen her bir kadın şoför için bir defaya mahsus olmak üzere ilk taşıt ilave işleminde bir taşıt için indirim uygulanıyor. Aynı fıkra, taşıt belgesindeki toplam birim taşıt sayısının belirli bir oranı kadar kadın şoförün aralıksız bir yıl ve daha fazla istihdam edilmesi hâlinde yetki belgesi yenileme süresine üçer aylık ek süre veriyor; bu ek süre her yenileme dönemi için altı ayı geçemiyor. Kurye filolarında bu fıkranın karşılığı çoğu firmada hiç hesaplanmıyor.

Ücret tarafı – rakam yerine kaynak

P1 ve P2 belge ücretleri her yıl yeniden değerlemeye göre değiştiği için buraya rakam yazmıyoruz. Güncel belge ücretleri için UAB U-Net üzerindeki tahakkuk ekranını ve yıllık harç tebliğini kontrol edin. Yönetmelikte, yeniden değerlemeye tabi ücretlerde bir Türk Lirasının küsuru dikkate alınmayacağı da yazılı.

Yönetmelikte yazılı indirim oranları ise sabit: üç taşıt kapsamında P1 alanlarda belge ücretinde yüzde seksen beş indirim uygulanıyor. Geçiş döneminde bu oranın nasıl yüzde doksan beşe çıktığını geçiş takvimi yazımızda anlattık.

Hangisini seçmeli?

Şöyle düşünün. Tek ilde, sabit bir adreste, birkaç motosikletle çalışacaksanız üç taşıt istisnasıyla P1 en hafif yol. Aynı ilde büyüyecek ve şube açacaksanız yine P1 yeterli, ama bu kez asgari beş özmal taşıt ve sermaye şartını karşılamanız gerekiyor. Birden fazla ilde faaliyet gösterecek, sözleşmeli taşıtlarla ölçekleyecekseniz P2 kaçınılmaz.

Bir de daha önce belgesi olanların durumu var. Yönetmeliğe eklenen geçici 13 üncü madde, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenmiş ve geçerli bulunan P1 yetki belgelerinin M1 ile, P2 yetki belgelerinin M2 ile başka bir işleme gerek kalmaksızın ve taşıt kartı ücreti alınmaksızın aynı geçerlilik tarihi esas alınarak değiştirilmesini öngörüyor. Yani eski P1 ve P2 ile bugünkü P1 ve P2 aynı şey değil; eski belgeler dağıtım işletmeciliği düzenine aitti ve M serisine taşındı. Bu geçişin ayrıntılarını geçiş takvimi yazımızda açtık.

Aynı maddede M1 ve M2 sahipleri için bir kapı daha var. 43/A maddesinin son fıkrasına göre, maddeyle belirlenen yükümlülüklere uyulması kaydıyla, adlarına M1 yetki belgesi düzenlenenler P1, M2 yetki belgesi düzenlenenler P2 yetki belgesi kapsamında faaliyette bulunabiliyor. Elinde M serisi belge olan bir firma, kurye yükümlülüklerini yerine getirdiği sürece ayrıca P belgesi almadan kurye işletmeciliği yapabiliyor.

Kararı verirken bakılacak dört soru

• Faaliyet kaç ilde olacak? Tek il ise P1, birden fazla il ise P2.
• Kaç taşıtla başlanacak? Üç ve altı ise istisna kapısı, daha fazlası ise asgari kapasite şartı.
• Şube açılacak mı? P1 ile şube yalnızca merkez ilin sınırları içinde mümkün.
• Sözleşmeli taşıtla ölçeklenecek mi? Sözleşmeli taşıt esnekliği P2 tarafında belirgin biçimde geniş.

Kararı verdikten sonraki adım e-Devlet başvurusu. Ekranları ve sırayı başvuru adımları yazımızda çıkardık. Yetki belgesi alındıktan sonra işleyen yükümlülükler için de 43/A maddesi yazımıza bakın.

Sürücü Medya bu belgeleri düzenlemiyor; biz SRC, ODY ve ÜDY kursları ile psikoteknik merkezlerinin dijital tarafında çalışıyoruz. Kurum sahibiyseniz ve bu konudaki soruların size ulaşmasını istiyorsanız içerik ve SEO tarafına ya da bölge analizine bakabilirsiniz.