Kurye Firmalarının Yükümlülükleri – 43/A Maddesi Rehberi

Yetki belgesi geldi, taşıtlar belgeye işlendi, kuryeler yola çıktı. Çoğu firma sahibi işin burada bittiğini düşünüyor. Oysa asıl takip bundan sonra başlıyor, çünkü Karayolu Taşıma Yönetmeliğine eklenen 43/A maddesi neredeyse her fıkrasında bir yükümlülük ve karşısında bir uyarma sayısı taşıyor.

Aşağıda maddeyi fıkra fıkra çıkardık. Uyarma sayıları yönetmelik metninde yazılı olduğu gibi aktarılmıştır; yine de bir karar almadan önce güncel metni mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edin.

Uyarma neden önemli?

Uyarma, tek başına bir para cezası değil. Ama biriktiğinde belgenin geçerliliğine dokunuyor. Yönetmelik, belirli ihlallerin bir takvim yılı içinde belirli sayıda tekrarlanması ve ihlal tespit tutanaklarının tebliğ edilmesi hâlinde ek uyarma verilmesini, bazı hâllerde ise yetki belgesinin iptalini öngörüyor.

Yani bir kurye firmasında uyarma sayısı, işletmenin sağlık göstergesi gibi izlenmesi gereken bir rakam. “Üç uyarma almışız, ne olacak ki” diyerek geçilen bir yıl, ertesi yıl belgenin kendisini tartışmaya açabiliyor.

Kurye listesi tutmak

Maddenin birinci fıkrası en temel yükümlülüğü koyuyor. P1 ve P2 yetki belgesi sahipleri, yetki belgesi kapsamındaki faaliyetleri yürüten her bir kuryeyi kurye listesine kaydetmek zorunda. Bu fıkraya uymayan yetki belgesi sahiplerine 5 uyarma veriliyor.

Kurye listesi yönetmelikte ayrıca tanımlanmış: P türü yetki belgesi sahiplerinin faaliyetlerini yürüten kuryeleri gösteren ve elektronik olarak da düzenlenebilen belge. Yani kâğıt bir defter şart değil, ama listenin var olması ve güncel olması şart.

Sahada en çok atlanan nokta listenin güncelliği. Yoğun dönemde alınan geçici kuryeler, hafta sonu çalışan öğrenciler, bir ay çalışıp ayrılanlar. Liste, işe başlayanı eklemek kadar ayrılanı çıkarmayı da kapsıyor.

Koruyucu ekipman ve KURYE ibaresi

Yedinci fıkra, P1 ve P2 yetki belgesi sahiplerinin çalıştırdıkları kuryelere ilgili mevzuata uygun olarak koruyucu ekipman sağlamasını ve kullanılmasını takip etmesini zorunlu kılıyor. Uymayana 10 uyarma.

Dikkat: fıkra “sağlamak” ile yetinmiyor, “kullanılmasını takip etmek” de diyor. Kaskı verip sonrasına bakmamak yükümlülüğü karşılamıyor.

Sekizinci fıkra bu ekipmanın görünümünü düzenliyor. Koruyucu ekipmanlar içerisinde yer alan reflektif yelek ve kask üzerine “KURYE” ibaresi ile firmaların U-Net numaralarının görünebilecek şekilde yazdırılması zorunlu. Bu fıkraya uymayan yetki belgesi sahiplerine 3 uyarma veriliyor. Maddede Bakanlığın bu fıkranın uygulanmasıyla ilgili ayrıca düzenleme yapabileceği de belirtiliyor.

U-Net numarası firmaya özel olduğu için, bu düzenleme pratikte sokaktaki her kuryenin hangi firmaya bağlı çalıştığını görünür kılıyor. Yelek bastırmadan önce numaranızı doğrulayın; yanlış numarayla bastırılmış yüz yelek, ucuz bir hata değil.

Taşıt tarafındaki şartlar

43/A maddesinin dışında ama aynı düzenin parçası olan taşıt şartlarını da buraya koyalım. 24 üncü maddeye göre P1 ve P2 taşıt belgelerine ticari veya hususi motosiklet ya da moped, ticari kamyonet ve ticari otomobil kaydedilebiliyor.

• Motosiklet veya moped cinsi taşıtlar 10 yaşından büyük olamaz.
• Kamyonet cinsi taşıtlardan asgari kapasiteyi sağlayacak sayıda olanlar, ilk başvuru ve faaliyet süresince 20 yaşından büyük olamaz.
• Otomobil cinsi taşıtlar asgari kapasite hesabında dikkate alınmaz.
• Motosiklet veya mopedde taşıma kutusu varsa, ilgili mevzuata uygun olmalı ve araç tescil kayıtlarına işlenmiş olmalıdır.

Taşıma kutusunun ruhsata işlenmesi, filo kurarken en çok gecikme yaratan işlem. Taşıtı satın alırken bunu satıcıyla konuşmak, sonradan tescil işlemiyle uğraşmaktan hızlı.

Gönderi kabulü, teslim ve iade

Maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları teslimat zincirini düzenliyor.

Üçüncü fıkradaki “taşıma süresi taahhüdünde bulunmadan makul bir sürede” ifadesi ilginç. Yönetmelik, firmanın dakika bazlı teslim taahhüdü verip sonra o taahhüdü kuryenin üzerine yıkmasını değil, makul sürede teslimi esas alıyor. Pazarlama iletişiminizi kurarken bu cümleyi aklınızda tutun.

Dördüncü fıkra da operasyonel bir gerçeği düzenliyor. Alıcı evde yoksa, adres bulunamadıysa ya da teslim başka bir nedenle gerçekleşmediyse gönderi göndericiye geri gidecek. Depoda bekleyen iade kutusu, yönetmelik açısından çözüm değil.

Beşinci fıkra bir de açma hakkı getiriyor: alıcının talebi ve gönderinin alıcı ya da gönderici tarafından açılmasının kabulü hâlinde, yetki belgesi sahibi bu talebi yerine getirmek zorunda. Kuryelerinize bunun bir hak olduğunu anlatın; sahada en çok tartışma çıkan konulardan biri.

Bozulabilir gıda ve yasaklı eşya

Altıncı fıkra, taşınan kurye gönderisinin bozulabilir gıda olması durumunda gerekli tedbirleri almayı yükümlülük olarak sayıyor. Bakanlığın bu fıkranın uygulanmasıyla ilgili ayrıca düzenleme yapabileceği belirtiliyor. Yemek teslimatı yapan işletmeler için soğuk zincir ve sıcaklık yalıtımı artık ticari bir tercih değil, mevzuat başlığı.

Dokuzuncu fıkra ise en ağır yaptırımı taşıyor. P1 ve P2 yetki belgesi sahipleri, satılması, sevk edilmesi ve ticareti yasaklanmış olan eşyayı taşıyamıyor. Bu fıkraya uymayan yetki belgesi sahiplerine 50 uyarma veriliyor. Tek bir olayda verilen elli uyarma, yıllık uyarma bütçesini tek başına zorlayacak bir rakam.

Yerel kararlar ve ek hizmetler

Onuncu fıkra, P1 ve P2 yetki belgesi sahiplerinin taşımacılık faaliyetine ilişkin olarak faaliyet gösterdikleri ilin mülki idare amirliğince alınan geçici süreli kararlara ve genel emirlere uymasını zorunlu kılıyor. Hava muhalefeti, büyük etkinlikler ya da olağanüstü durumlarda valilik ve kaymakamlık kararları doğrudan bağlayıcı hâle geliyor.

On birinci fıkra ise bir yasak değil, bir imkân: P1 ve P2 yetki belgesi sahipleri, alıcının talebi üzerine teslimat saat aralığı, temassız teslimat veya üçüncü kişilere teslimat gibi hizmetleri verebiliyor. Yani bu hizmetler mevzuat açısından tanımlı ve meşru.

Kurye şartlarının takibi de firmada

34 üncü maddenin dördüncü fıkrası, kuryelerde aranan şartların takibini doğrudan firmaya bağlıyor. Üçüncü fıkradaki şartları taşımadan çalışan ya da bu şartları taşımayan kuryeyi görevlendiren P1 veya P2 yetki belgesi sahiplerinden; kurye faaliyet belgesi şartına aykırı davrananlara her bir kurye için ayrı ayrı 3 uyarma, adli sicil şartına aykırı davrananlara ise her bir kurye için ayrı ayrı Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası veriliyor.

“Her bir kurye için ayrı ayrı” ifadesi kritik. On kuryeyle çalışan bir firmada tek bir denetim, on ayrı yaptırıma dönüşebiliyor. Adli sicil listesinin tamamını adli sicil yazımızda çıkardık.

M1 ve M2 sahipleri için not

Maddenin son fıkrası, bu maddeyle belirlenen yükümlülüklere uyulması kaydıyla, adlarına M1 yetki belgesi düzenlenenlerin P1, M2 yetki belgesi düzenlenenlerin P2 yetki belgesi kapsamında faaliyette bulunabileceğini söylüyor. Yani M serisi belgeyle kurye işi yapıyorsanız 43/A maddesi sizi de bağlıyor.

Aynı fıkra bir de ölçü getiriyor: yükümlülüklere uyulması kaydıyla. Yani M serisi belge, kurye yükümlülüklerinden muafiyet değil, kurye faaliyetine açılan bir kapı.

Takip için pratik bir düzen

Bu kadar başlığı akılda tutmak zor. Kurye firmalarında işe yarayan basit bir düzen şöyle kurulabilir.

1. Aylık kurye listesi kontrolü. Ayın ilk günü listeyi açın, işe başlayan ve ayrılanları güncelleyin. On dakikalık bir iş, beş uyarmalık bir riski kapatıyor.
2. Ekipman envanteri. Kaç kask, kaç yelek verildi, kimde duruyor? Yelek ve kask üzerindeki KURYE ibaresi ile U-Net numarasının okunur durumda olduğunu da ara ara kontrol edin; yıpranmış baskı görünürlük şartını karşılamıyor.
3. Taşıt dosyası. Her taşıt için ruhsat, model yılı, taşıma kutusunun ruhsata işlendiğine dair kayıt ve taşıt kartı bir arada dursun.
4. İade akışı. Teslim edilemeyen gönderinin göndericiye ne zaman ve nasıl döneceğini yazılı bir kuralla belirleyin. Kuryenin çantasında bekleyen gönderi, yönetmelik açısından iade sayılmıyor.
5. Uyarma takibi. Tebliğ edilen her ihlal tespit tutanağını tarih ve fıkra bilgisiyle kaydedin. Yıl sonunda toplamı görmek, ertesi yılın riskini yönetmenin tek yolu.

Bu beş başlık bir denetimde sorulanların çoğunu karşılıyor. Önemli olan, kaydın bir yerde toplanmış olması; hangi klasörde durduğu ikincil.

Uyarma takibini biraz daha açalım, çünkü çoğu işletme burada zayıf. Uyarmalar tek tek küçük görünür ve dosyalanmadan geçilir. Oysa yönetmelik, belirli ihlallerin bir takvim yılı içinde belirli sayıya ulaşması ve tutanakların tebliğ edilmesi hâlinde ek uyarma verilmesini, tekrarı hâlinde ise hükümlerin yeniden uygulanmasını öngörüyor. Yıl içinde biriken tutanak sayısı taşıt sayısına göre değerlendiriliyor ve belirli eşikleri aşan yetki belgeleri için iptal sonucu doğabiliyor.

Bu yüzden en azından şu üç sütunu tutun: tutanağın tebliğ tarihi, dayandığı fıkra ve uyarma sayısı. Yıl sonunda toplamı görmek, hangi konuda yapısal bir sorun olduğunu da gösteriyor. Aynı fıkradan üst üste uyarma alıyorsanız sorun tek bir kuryede değil, akışın kendisindedir.

Belge ücretleri ve yenileme kalemleri her yıl değiştiği için buraya rakam yazmıyoruz; güncel belge ücretleri için UAB U-Net üzerindeki tahakkuk ekranını ve yıllık harç tebliğini kontrol edin. Belgeler arasındaki farkı hatırlamak isterseniz P1 ve P2 yazımıza bakabilirsiniz.

Sürücü Medya denetim danışmanlığı vermiyor; biz SRC, ODY ve ÜDY kursları ile psikoteknik merkezlerinin dijital tarafında çalışıyoruz. Kurum sahibiyseniz ve kurye firmalarının bu başlıklarda size ulaşmasını istiyorsanız, içerik ve SEO tarafına bakabilir ya da bölgeniz için ücretsiz analiz isteyebilirsiniz.