Motokurye Olma Şartları ve Adli Sicil Kaydı

Kurye almak isteyen bir firma sahibi geçen hafta şunu sordu: “Adayın sicilinde eski bir kayıt var, alabilir miyim?” Cevap tahmin işi değil. Yönetmelik hangi suçların engel olduğunu tek tek saymış; listenin dışında kalan bir kayıt bu madde bakımından engel değil.

Bu yazıda maddeyi olduğu gibi açtık. Yine de bir karar vermeden önce metnin güncel hâlini mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edin; suç listeleri zaman içinde değiştirilebiliyor.

Madde nereden geliyor?

Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 34 üncü maddesinin başlığı, 15 Mayıs 2025 tarihli değişiklikle “şoför ve kuryelerde aranacak nitelik ve şartlar” hâline getirildi ve maddeye kuryelere özgü iki yeni fıkra eklendi.

Üçüncü fıkra, birinci fıkrada öngörülen hükümler saklı kalmak kaydıyla, bu Yönetmelik kapsamında faaliyet gösterecek kuryelerin iki şartı taşımasını istiyor.

1. İlgili mevzuatın öngördüğü kurye faaliyet belgesine sahip olmaları.
2. Maddede sayılan suçlardan, arşiv kayıtları hariç olmak üzere adli sicil kayıtlarının bulunmaması.

“Birinci fıkrada öngörülen hükümler saklı kalmak kaydıyla” ifadesi önemli. Yani şoförler için aranan şartlar kuryeler bakımından da geçerliliğini koruyor; üçüncü fıkra onların yerine geçmiyor, üstüne ekleniyor.

Sayılan suçlar

Fıkranın (b) bendi iki grup hâlinde okunuyor. Birinci grup, suç adlarıyla sayılanlar.

• Devletin güvenliğine karşı suçlar
• Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar
• Hırsızlık
• Dolandırıcılık
• Sahtecilik
• Güveni kötüye kullanma
• Kaçakçılık suçları

İkinci grup, Türk Ceza Kanununun madde numaralarıyla sayılanlar: 81, 82, 102, 103, 104, 105, 109, 148, 149, 179/3, 188, 190, 191, 226 ve 227 nci maddelerindeki suçlar.

Bu iki grup birlikte değerlendiriliyor. Yönetmelik, sayılan suçlardan adli sicil kaydının bulunmamasını şart koşuyor. Listenin dışında kalan bir kayıt bu madde bakımından engel oluşturmuyor; ama bu, “hiçbir şey sorun olmaz” anlamına gelmiyor. Birinci fıkranın bir bendi, şoförlerin uyuşturucu, silah, insan ve gümrük kaçakçılığı ile terör suçlarından dolayı hürriyeti bağlayıcı ceza almamış olmasını ayrıca arıyor.

Listeye biraz uzaktan bakınca mantığı da görünüyor. Kurye, bir başkasının eşyasını teslim alıp taşıyan ve çoğu zaman kapıda tek başına karşılaşılan bir kişi. Sayılan suçların ağırlıklı bölümü ya mala karşı işlenen suçlar ya kişilere karşı işlenen ağır suçlar. Düzenleme, bu işin güvene dayandığı varsayımıyla kurulmuş.

Bir başka ayrıntı da şu: yönetmelik “mahkûmiyet” değil, adli sicil kaydının bulunmaması ifadesini kullanıyor. Bu iki kavram hukuken aynı şey değil. Sicilinizde ne göründüğünü tahmin etmek yerine belgeyi alıp bakmak, tek doğru yöntem.

Arşiv kaydı istisnası ne demek?

Madde metnindeki “arşiv kayıtları hariç olmak üzere” ifadesi çoğu kişi tarafından atlanıyor. Oysa pratikte en belirleyici cümlelerden biri.

Adli sicil sisteminde kayıtlar iki başlıkta tutuluyor: adli sicil kaydı ve adli sicil arşiv kaydı. Cezanın infazı tamamlandığında ve kanunda öngörülen koşullar gerçekleştiğinde kayıt adli sicilden çıkarılıp arşive alınıyor. Yönetmelik, arşive alınmış kayıtları bu şartın dışında tutuyor.

Yani sicilinizde bir kayıt olması tek başına sonucu belirlemiyor; kaydın hangi başlıkta durduğu belirliyor. Adayın e-Devlet üzerinden aldığı belgede bunun nasıl göründüğünü kontrol etmek, tahmin yürütmekten çok daha sağlıklı. Belgeyi aday kendisi almalı ve firmaya kendisi vermeli; kimse bir başkasının adli sicilini sorgulayamaz.

Şartı taşımayan kuryeyi çalıştırmanın bedeli

Maddenin dördüncü fıkrası, yaptırımın muhatabını netleştiriyor. Üçüncü fıkrada belirlenen şartları haiz olmadan çalışan veya bu şartları haiz olmayan kuryeyi faaliyetleri için görevlendiren ya da çalıştıran P1 veya P2 yetki belgesi sahiplerinden;

• Kurye faaliyet belgesi şartına aykırı davrananlara her bir kurye için ayrı ayrı 3 uyarma,
• Adli sicil şartına aykırı davrananlara her bir kurye için ayrı ayrı, Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası

veriliyor. İdari para cezası miktarı Kanunda belirlendiği ve her yıl yeniden değerlemeye tabi olduğu için buraya rakam yazmıyoruz; güncel tutarı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı kaynaklarından kontrol edin.

Dikkat edilecek nokta “her bir kurye için ayrı ayrı” ifadesi. Sekiz kuryeyle çalışan bir firmada, üçünün sicili uygun değilse üç ayrı idari para cezasıyla karşılaşılıyor.

Ertelenen ne, ertelenmeyen ne?

Geçiş hükmü bu noktada karışıklık yaratıyor. Yönetmeliğin geçici 2 nci maddesine eklenen fıkra, P1 veya P2 yetki belgesi eki taşıt belgelerinde kayıtlı taşıtları süren şoförlerden 34 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (e) bentleri ile aynı maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendinde öngörülen yükümlülüğün 1 Ocak 2027 tarihine kadar aranmayacağını söylüyor.

Bu cümlede geçen bentleri açalım. Birinci fıkranın (a) bendi mesleki yeterlilik belgesi, (e) bendi bedeni ve psiko-teknik sağlık raporu, üçüncü fıkranın (a) bendi ise kurye faaliyet belgesi. Ertelenen bunlar.

Üçüncü fıkranın (b) bendi, yani adli sicil şartı, bu listede yok. Dolayısıyla adli sicil şartı bugün de yürürlükte ve yaptırımı da işliyor. Sosyal medyada “hepsi 2027’ye ertelendi” diye dolaşan cümle bu yüzden yanlış. Geçiş takviminin tamamını yol haritası yazımızda ele aldık.

SRC Kurye belgesinde ayrı bir liste var

Bir de mesleki yeterlilik tarafındaki sicil düzeni var ve karıştırılmaması gerekiyor. Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliğinde 29 Ocak 2026’da yapılan değişiklikle SRC Kurye mesleki yeterlilik belgesi sahipleri için ayrı bir iptal listesi tanımlandı.

Bu listeye göre SRC Kurye belgesi sahiplerinden; Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma veya kaçakçılık suçları ile Türk Ceza Kanununun 81, 82, 102, 103, 104, 105, 109, 148, 149, 179/3, 188, 190, 191, 226 ve 227 nci maddelerindeki suçlardan, arşiv kayıtları hariç olmak üzere adli sicil kaydının bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde belge iptal ediliyor.

Yani liste, Karayolu Taşıma Yönetmeliğindeki kurye listesiyle örtüşüyor. Ama sonucu farklı: birinde çalışma şartı sağlanmıyor, diğerinde alınmış belge iptal ediliyor. SRC Kurye belgesinin kapsamını ayrı bir yazıda anlatmıştık.

Firma tarafında işe alım disiplini

Bu tabloyu okuduktan sonra yapılacak iş basit: işe alım dosyasını standartlaştırmak. Bir kurye işe başlarken dosyada şunlar olsun.

1. Adayın kendi aldığı güncel adli sicil belgesi.
2. Taşıt cinsine uygun sürücü belgesi örneği.
3. Bedeni ve psiko-teknik sağlık raporu, tarihi ile birlikte. Rapor beş yılda bir yenileniyor; yenileme tarihini takvime koyun.
4. Kurye faaliyet belgesi ve mesleki yeterlilik belgesi, 1 Ocak 2027 sonrası için.
5. Kurye listesine kayıt tarihi.

Bu dosyayı elektronik tutmak da mümkün. Önemli olan, bir denetimde “bakıyoruz, bir yerlerde olacak” cümlesini kurmak zorunda kalmamak.

Dosyayı kurarken kişisel veri tarafını da ihmal etmeyin. Adli sicil belgesi, sağlık raporu ve kimlik bilgileri hassas veriler. Bunları herkesin erişebildiği bir ortak klasörde tutmak, mevzuat uyumu adına yaptığınız işi başka bir sorun hâline getirebiliyor. Erişimi sınırlayın, saklama süresini belirleyin, ayrılan personelin dosyasını süresi dolduğunda imha edin.

Süreklilik şartı

Bir noktayı daha netleştirelim. Bu şartlar işe girişte bir kez bakılıp geçilen şartlar değil. Yönetmelik, şartları haiz olmadan çalışan kuryeyi görevlendirmeyi de yaptırıma bağlıyor. Yani bir kurye işe başladıktan sonra şartlardan birini kaybederse, o günden itibaren firma için risk doğuyor.

Pratikte bunun anlamı, dosyanın canlı tutulması. Sağlık raporunun beş yıllık süresini takvime koymak, kurye faaliyet belgesi ve mesleki yeterlilik belgesi için 1 Ocak 2027 hedefini takip etmek, uzun süre çalışan kuryelerden ara ara güncel adli sicil belgesi istemek. Bunların hiçbiri zor iş değil; sadece birinin sahiplenmesi gerekiyor.

Aday tarafında sık sorulanlar

Kayıt masasında en çok duyulan üç soruyu buraya alalım. Birincisi, “eski bir kaydım var ama cezam bitti, sorun olur mu?” Cevap, kaydın adli sicilde mi arşivde mi göründüğüne bağlı; yönetmelik arşiv kayıtlarını şartın dışında tutuyor.

İkincisi, “hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı aldım, ne olacak?” Bu madde, bazı diğer mevzuat metinlerinden farklı olarak hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını ayrıca saymıyor; metin adli sicil kayıtlarının bulunmaması ifadesiyle kurulmuş. Somut durumunuzun nasıl değerlendirileceğini ancak yetkili merci söyleyebilir.

Üçüncüsü, “başka bir işte çalışırken sicilim engel olmamıştı.” Her mevzuatın kendi listesi var; bir yerde engel olmayan kayıt başka bir yerde engel olabiliyor. Karşılaştırma yapmak yerine bu maddedeki listeye bakın.

Aday tarafındaysanız da işin başında sicilinizi kontrol edin. Kursa ücret yatırmadan, motosiklet almadan önce e-Devlet üzerinden adli sicil belgenizi alın ve listedeki suçlarla karşılaştırın. Tereddüt varsa değerlendirmeyi yapacak merci Bakanlıktır; kurs ya da firma size kesin bir cevap veremez.

Belge ücretleri ve harçlar için UAB yetki belgeleri sayfasına bakın. Benzer bir sicil tartışmasını SRC tarafında bu yazıda ele almıştık.

Sürücü Medya hukuki danışmanlık vermiyor; biz SRC, ODY ve ÜDY kursları ile psikoteknik merkezlerinin dijital tarafında çalışıyoruz. Kurum sahibiyseniz ve adayların bu soruları size sorduğunu görüyorsanız, doğru anlatılmış bir rehber sayfası telefon trafiğini gözle görülür biçimde azaltıyor. İçerik ve SEO tarafına bakabilir ya da ücretsiz analiz isteyebilirsiniz.