Karayolu Taşıma Kanunu, mesleki yeterlilik belgesine sahip olmadan taşıt kullanan şoföre idari para cezası öngörür; aynı ihlal için şoförü çalıştıran işletmeciye de ayrı ve daha yüksek bir aralıkta ceza uygulanır. Yetki belgesi sahibi ayrıca şoförlerinin belgelerini kontrol etmekle yükümlüdür. Belgesi olan şoför de sorun yaşayabilir: 66 yaşından gün alan sürücünün belgesi raporlar sunulana kadar geçici olarak geçersiz olur, bazı suçlardan adli sicil kaydı ya da başkasının takograf kartını kullanmak belgenin iptaline yol açar. Tutarlar her yıl değiştiği için bu yazıda rakam verilmedi.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
“Bir kere çıkayım, belgeyi sonra alırım” diyen şoför de, “yarın sefer var, eleman bulamadım” diyen işveren de aynı riski alıyor. SRC belgesi olmadan ticari araç kullanmanın sonucu tek bir cezadan ibaret değil. Yaptırım iki ayrı kişiye uygulanıyor ve belgeyle birlikte başka yükümlülükler de sorgulanıyor.
Önce soru şu – sizden gerçekten SRC isteniyor mu?
Yaptırım, belge alma zorunluluğu olan şoför için söz konusudur. Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamındaki taşıtları kullanan şoförlerin ilgili mesleki yeterlilik belgesine sahip olması şarttır. Kişisel eşya taşıyan kamyonet sahibi ya da tek kamyonetini kendisi kullanan K2 belgeli gerçek kişi bu kuralın dışındadır. Kendi durumunuzu hafif ticari araç yazısından ve kendi malını taşıyanlar yazısından kontrol edin.
Belgesiz yakalanan şoföre ne olur?
Karayolu Taşıma Kanunu, mesleki yeterlilik belgesine sahip olmadan taşıt kullanan şoföre idari para cezası uygulanmasını öngörür. Kanunda ceza tek bir rakam olarak değil, alt ve üst sınırı olan bir aralık olarak yazılıdır ve tutarlar her yıl güncellenir. Güncel tutarı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının duyurularından öğrenin.
İşletmeye ne olur?
Aynı ihlalde şoförün işletmecisine de ayrı bir idari para cezası uygulanır. Kanunda işletmeci için yazılan aralık, şoför için yazılandan yüksektir. Bunun yanında yönetmelik, yetki belgesi sahibine açık bir görev verir. Taşıtını nitelikli şoförle sefere göndermek ve şoförlerinin sürücü mesleki yeterlilik belgelerinin yanlarında bulunup bulunmadığını kontrol etmek. Bu yükümlülüğe uymamak da ayrıca idari para cezası sebebidir.
| İhlal | Kime uygulanır? |
|---|---|
| Mesleki yeterlilik belgesi olmadan taşıt kullanmak | Şoföre ve ayrıca işletmecisine |
| Şoförün belgesini kontrol etmeden sefere göndermek | Yetki belgesi sahibine |
| Beş yıllık bedeni ve psikoteknik sağlık raporunun bulunmaması | Yönetmelikte ayrı bir idari para cezası bağlanmıştır |
| Yetki belgesi olmadan taşımacılık yapmak ya da aracı belgeye kaydettirmeden kullanmak | Faaliyeti yürüten kişi ya da işletmeye |
Belgem var ama geçersiz sayılabilir mi?
Evet. Mesleki yeterlilik belgeleri süresiz düzenlenir, ama bazı hâllerde geçerliliğini yitirir:
- 66 yaş. 66 yaşından gün alan sürücünün SRC belgesi Bakanlıkça geçici olarak geçersiz hâle getirilir. Sürücü sağlık raporu ile psikoteknik açıdan sağlıklı olduğunu gösteren rapor sunulduğunda belge yeniden açılır.
- 69 yaş. Sürücüler için 69 yaşından gün almış olmak belgenin iptal sebebidir.
- Adli sicil. Yönetmelikte sayılan suçlardan adli sicil kaydı bulunduğunun tespiti belgenin iptaline yol açar. Ayrıntısı sabıka kaydı yazısında.
- Takograf kartı. Sürüş sırasında başkasına ait takograf sürücü kartını kullanan sürücünün de, kartın sahibinin de SRC belgesi iptal edilir.
- Yanlış tür. SRC 4 ile yolcu, SRC 2 ile yük taşıyamazsınız. Türler arasındaki ilişkiyi SRC türleri yazısında anlattık.
Yaşa bağlı kuralların ayrıntısı SRC yenileme yazısında.
Kuryeler ve yöneticiler için durum aynı mı?
Motosikletle kurye gönderisi taşıyanlar için ayrı bir belge türü ve ayrı bir geçiş takvimi var. Yönetmelik, kuryelerden aranan mesleki yeterlilik ve sağlık raporu yükümlülüğü için geçiş süresi tanıyor; güncel tarihi motokurye belge haritasından izleyin. Direksiyonda olmayan yöneticilerin belgesi ise SRC değil ODY ya da ÜDY’dir. Yönetici belgesi eksik olan işletmeye uygulanan yaptırımları ODY ve ÜDY yazısında anlattık.
Denetimde yanımda ne olmalı?
- Kullandığınız araca uygun sınıfta sürücü belgesi.
- Yaptığınız taşımaya uygun türde SRC belgesi. Bakanlık fiziki belge düzenlemiyor; belgenizi e-Devlet üzerinden karekodlu olarak alırsınız.
- Aracın, işletmenin yetki belgesine kayıtlı olduğunu gösteren taşıt kartı.
- Kart zorunluluğu olan araçlarda kendi adınıza düzenlenmiş takograf sürücü kartı. Ayrıntısı şoför kartı yazısında.
- Geçerli bedeni ve psikoteknik sağlık raporu.
Bu yazıda neleri bilerek yazmadık?
Ceza tutarlarını yazmadık, çünkü her yıl değişiyor. Belgesiz araç kullanırken yaşanan bir kazada sigortanın nasıl davranacağı, aracın yoldan alıkonulup alıkonulmayacağı ya da iş sözleşmesine etkisi gibi konularda resmî metinden doğrulayabildiğimiz genel bir kural bulunmadığı için bunlara da girmedik. Bu soruların cevabı poliçenize, sözleşmenize ve olayın koşullarına bağlıdır; sigortacınıza ve bir hukukçuya danışın.
Kurs sahipleri için not
“SRC cezası ne kadar” araması, kayıt olmaya en yakın adayın aramasıdır. Bu soruya sitenizde rakamla cevap vermek yerine cezanın şoföre ve işletmeye ayrı ayrı uygulandığını anlatın; rakam bir yıl sonra eskir, bu ayrım eskimez. Korkutarak kayıt toplamaya dönük bir dil kullanmayın. Arayan kişiye önce belgenin kendisinden istenip istenmediğini sorun, sonra türü belirleyin. Google İşletme Profili’nizde “SRC belgesi olmadan araç kullanılır mı” sorusunu iki cümleyle cevaplamanız yeterlidir.
Bu konuların bir kurs sitesinde adaya nasıl anlatıldığını görmek için Sürücü Medya’nın hazırladığı SRC kursu sitesine bakabilirsiniz.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin