Hafif ticari araç kullanmak tek başına SRC belgesi gerektirmez. Karayolu Taşıma Yönetmeliği, kamyonet cinsi olarak tescil edilmiş hafif araçlarla yapılan ve taşınan eşyanın ticari olmadığı taşımaları kapsamı dışında tutar; özel otomobille yapılan ticari olmayan taşımalar da kapsam dışıdır. Aynı araçla ticari eşya taşıyorsanız tablo değişir. Faaliyete uygun yetki belgesi gerekir ve aracı kullanan şoförden yurt içi eşya taşımacılığı için SRC 4 istenir. Tek istisna, kendi malını tek kamyonetle taşıyan ve aracı kendisi kullanan gerçek kişi belge sahibidir. Kendi durumunuz bu örneklere tam uymuyorsa Bakanlığın bölge müdürlüğüne sorun.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Doblo, Fiorino, Caddy, Kangoo, Courier, Berlingo. Bu araçları aile arabası olarak kullanan da var, dükkânının malını taşıyan da. Galeride “hafif ticari” diye satıldıkları için sahipleri aynı soruyu soruyor. Bu araçla yola çıkmak için SRC belgesi almam gerekiyor mu? Cevap aracın markasında değil, iki ayrıntıda saklı. Ruhsatta aracın cinsi ne yazıyor ve araçta ne taşıyorsunuz?
Önce ruhsata bakın – araç otomobil mi, kamyonet mi?
“Hafif ticari” bir satış terimidir, mevzuatta böyle bir araç cinsi yoktur. Karayolları Trafik Yönetmeliği iki tanım kullanır. Otomobil, sürücüsü dâhil en fazla dokuz oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş taşıttır. Kamyonet, azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş taşıttır. Arkasında da koltuk bulunan, sürücü bölümü gövdeyle birleşik kamyonete panelvan denir.
Aynı modelin camlı ve koltuklu sürümü ile kapalı kasa sürümü ruhsatta farklı cins olarak yazılabilir. Bu yüzden komşunuzun aracı için doğru olan cevap sizin aracınız için doğru olmayabilir. Araç tescil belgenizdeki cins ve sınıf satırını okuyun.
Kişisel eşya taşıyorsam SRC gerekir mi?
Karayolu Taşıma Yönetmeliği, kapsamı dışında bıraktığı taşımaları tek tek sayar. Bu soruyla ilgili iki tanesi şunlardır:
- Özel otomobillerle ve römorklarıyla yapılan, ticari olmayan taşımalar.
- Yük taşıyan hafif araç sınıfında yer alan ve kamyonet cinsi olarak tescil edilen taşıtlarla yapılan, taşınan eşyanın ticari olmadığı taşımalar.
Yani aracınız otomobil de olsa kamyonet de olsa, ailenizi, alışveriş poşetlerinizi, kamp malzemenizi, kendi evinizin eşyasını taşırken bu yönetmeliğin kapsamına girmezsiniz. Kapsamda olmayan taşımada yetki belgesi de SRC belgesi de aranmaz. Dikkat edin, yönetmelik burada plakaya değil taşınan eşyaya bakıyor. Belirleyici olan, eşyanın ticari olup olmadığıdır.
Aynı araçla iş için mal taşırsam ne değişir?
Taşıdığınız şey ticari eşya olduğunda kapsam dışı kalma hâli biter. Bundan sonra iki soru sorulur. Kimin malını taşıyorsunuz ve aracı kim kullanıyor?
| Durum | Yetki belgesi | SRC |
|---|---|---|
| Aile, kişisel eşya, kendi ev eşyanız | Aranmaz | Aranmaz |
| Kendi işinizin malı, tek kamyonet, aracı belge sahibi gerçek kişi olarak siz kullanıyorsunuz | Kendi malını taşıyanlar için yetki belgesi (K2) | Yönetmelik bu durumda mesleki yeterlilik belgesi aramıyor |
| Kendi işinizin malı, aracı çalışanınız ya da yakınınız kullanıyor | K2 | Aracı kullanan kişiden SRC 4 istenir |
| Ücret karşılığı başkasının malını taşıyorsunuz | Ticari eşya taşımacılığı için yetki belgesi (K1) | SRC 4 |
Kendi malını taşıyan işletmelerin ayrıntısını kamyonetle kendi malını taşıyanlar yazısında anlattık. Motosikletle paket taşıyanlar için kural farklıdır; onların belgesi SRC Kurye türüdür.
Ehliyet tarafında bir eksik olur mu?
B sınıfı sürücü belgesi otomobil ve kamyonet kullanacaklara verilir. Bu araçların hepsi B sınıfıyla kullanılır. SRC ise ehliyetin yerine geçen bir belge değildir; ticari taşımacılıkta direksiyona geçen şoförden ehliyete ek olarak istenir. B sınıfının sınırlarını B sınıfı ehliyetle kullanılan araçlar yazısında bulabilirsiniz.
Sık karıştırılan üç nokta hangileri?
- Muayene, vergi ve sigorta ayrı konulardır. Aracınızın kamyonet olarak tescil edilmiş olması bu kalemleri etkiler, ama SRC sorusunun cevabını tek başına değiştirmez.
- Aracın şirket adına kayıtlı olması tabloyu değiştirebilir. Şirket aracıyla şirketin malını taşıyan çalışanın durumunu şirket aracı yazısında ayrıca ele aldık.
- Tüp, akaryakıt gibi tehlikeli madde taşımak ayrı kurallara bağlıdır. Araç küçük de olsa bu yükler için Bakanlığın tehlikeli madde mevzuatına bakmanız gerekir.
Emin olamadığım durumda ne yapmalıyım?
Yönetmelik “ticari olmayan eşya” için örnek bir liste vermiyor. Ustanın kendi alet çantası, pazarcının tezgâh malzemesi, bir derneğin yardım kolileri gibi ara durumlarda bağlayıcı cevabı ancak yetkili idare verebilir. Şu adımları izleyin:
- Ruhsattaki araç cinsini ve tescil türünü not edin.
- Ne taşıdığınızı, kimin adına ve ne sıklıkla taşıdığınızı bir cümleyle yazın.
- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının bulunduğunuz ildeki bölge müdürlüğüne ya da Bakanlığın çağrı merkezine bu cümleyle sorun.
- SRC gerekiyorsa türünü SRC türleri yazısından kontrol edin ve ruhsatında o program bulunan bir kursa başvurun.
Kurs sahipleri için not
Bu soru SRC kurslarının telefonuna her gün geliyor ve çoğu zaman “evet, gerekir” diye geçiştiriliyor. Oysa arayanların bir kısmı aracını yalnızca kişisel kullanıyor. Sitenizde ve Google İşletme Profili’nizin soru cevap bölümünde bu ayrımı açıkça yazın; kayıt masasında da önce “araçta ne taşıyorsunuz, aracı kim kullanıyor” diye sorun. Belgeye ihtiyacı olmayan kişiye bunu söylemek kayıt kaybettirmez, kursunuzun sözüne duyulan güveni artırır. Gri durumları kendiniz karara bağlamayın, adayı bölge müdürlüğüne yönlendirin.
Bu konuların bir kurs sitesinde adaya nasıl anlatıldığını görmek için Sürücü Medya’nın hazırladığı SRC kursu sitesine bakabilirsiniz.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin