Şirket aracını kullanan her çalışandan SRC belgesi istenmez. Belirleyici olan aracın binek mi yük ya da yolcu taşıtı mı olduğu ve araçla ticari eşya ya da personel taşınıp taşınmadığıdır. Şirketin yetki belgesine kayıtlı kamyonet, kamyon ya da otobüsü kullanan çalışandan yaptığı taşımaya uygun SRC ve beş yılda bir alınan bedeni ve psikoteknik sağlık raporu istenir. Tek kamyonetli işletmeler için tanınan istisna yalnızca belge sahibi gerçek kişinin aracı kendisinin kullanması hâlinde geçerlidir, çalışanı kapsamaz. Belgesiz şoför çalıştırmanın yaptırımı hem şoföre hem işletmeye uygulanır.
Bu içerikte:
- Şirket aracı kullanmak ne zaman taşımacılık sayılır?
- Hangi görevde SRC istenir?
- Patron için geçerli istisna çalışan için de geçerli mi?
- Kamu personeli için durum farklı mı?
- İşverenin sorumluluğu nedir?
- Aynı çalışan hem mal hem personel taşıyorsa ne olur?
- Çalışan olarak ben ne yapmalıyım?
- Kurs sahipleri için not
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
İşe yeni giren eleman anahtarı alıyor, şirket kamyonetiyle dağıtıma çıkıyor. İlk yol kontrolünde “SRC belgeniz” sorusuyla karşılaşıyor. Ne işveren ne çalışan böyle bir belgenin gerektiğini düşünmüş. Bu yazı, şirket aracı kullanan personelin ve onu çalıştıran işverenin durumunu ayırıyor.
Şirket aracı kullanmak ne zaman taşımacılık sayılır?
Karayolu Taşıma Yönetmeliği, karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarını ve bu işlerde çalışanları kapsar. Bir şirketin kendi malını ya da kendi personelini kendi aracıyla taşıması da yönetmelikte yer alır; adı hususi taşımacılıktır. Yurt içinde kendi malını taşıyan işletmeye K2, kendi personelini kendi otobüsüyle taşıyan işletmeye bu iş için ayrı bir hususi yolcu taşıma yetki belgesi verilir. Yetki belgesinin ekinde araçların listesi bulunur. Bu listedeki aracı kullanan kişi, yönetmeliğin gözünde şofördür.
Hangi görevde SRC istenir?
| Çalışanın işi | SRC | Açıklama |
|---|---|---|
| Binek otomobille müşteri ziyareti yapan satış ya da servis personeli | Kural olarak aranmaz | Özel otomobille yapılan ticari olmayan taşımalar yönetmelik kapsamı dışındadır |
| Şirket kamyoneti ya da panelvanıyla şirketin malını dağıtan eleman | SRC 4 | Araç şirketin yetki belgesine kayıtlıdır, direksiyondaki kişi şoför sayılır |
| Şirketin kamyonunu kullanan şoför | SRC 4 | Ehliyet sınıfı da araca uygun olmalıdır |
| Şirketin kendi otobüsü ya da minibüsüyle personel taşıyan şoför | SRC 2 | Yurt içi yolcu taşımacılığıdır |
| Yurt dışına mal götüren şirket şoförü | SRC 3 | SRC 3 sahibi SRC 4 almış kabul edilir |
Binek otomobille düzenli olarak satılık ürün taşıyan personel gibi ara durumlarda cevabı Bakanlığın bölge müdürlüğünden alın. Yönetmelik bu tür örnekleri tek tek saymıyor.
Patron için geçerli istisna çalışan için de geçerli mi?
Hayır. Yönetmelik, adına K2 belgesi düzenlenmiş gerçek kişinin tek kamyonetini kendisinin kullanması hâlinde mesleki yeterlilik belgesi aramıyor. Aynı aracı çalışan kullandığında istisna işlemez. Ayrıntısı kendi malını taşıyanlar yazısında. Sahada en sık görülen hata budur. İşletme sahibi “bizden SRC istenmiyor” bilgisini kendi durumu için doğru öğrenir, sonra aynı bilgiyi elemanına uygular.
Kamu personeli için durum farklı mı?
Evet. Yönetmelik, kamu kurum ve kuruluşlarının ticari olmayan taşıma hizmetlerinde kullanılan taşıtları süren kamu personelinden mesleki yeterlilik belgesi aranmayacağını açıkça yazıyor. Bu hüküm özel sektör çalışanını kapsamaz.
İşverenin sorumluluğu nedir?
Yetki belgesi sahibi, taşıtını nitelikli şoförle yola çıkarmak ve şoförlerinin sürücü mesleki yeterlilik belgelerinin yanlarında bulunup bulunmadığını kontrol etmekle yükümlüdür. Karayolu Taşıma Kanunu, mesleki yeterlilik belgesi olmadan taşıt kullanan şoföre ve onu çalıştıran işletmeciye ayrı ayrı idari para cezası öngörür. Ayrıntısı belgesiz araç kullanmanın sonuçları yazısında.
İşe alımda şu sırayı izlemek işinizi kolaylaştırır:
- Çalışanın kullanacağı aracın ruhsattaki cinsini ve şirketin yetki belgesine kayıtlı olup olmadığını kontrol edin.
- Ehliyet sınıfının araca uygunluğuna bakın. B sınıfı otomobil ve kamyonet, C sınıfı kamyon ve çekici, D1 minibüs, D minibüs ve otobüs içindir.
- Taşımaya uygun SRC türünü belirleyin ve belgeyi e-Devlet üzerinden görün.
- Beş yıllık bedeni ve psikoteknik sağlık raporunun tarihini personel dosyasına işleyin.
- Belgesi olmayan çalışanı, belgesini alana kadar yetki belgesine kayıtlı aracın direksiyonuna geçirmeyin.
Aynı çalışan hem mal hem personel taşıyorsa ne olur?
SRC türleri taşınan şeye göre ayrılır. Sabah şirket minibüsüyle personeli getiren, gün içinde kamyonetle mal dağıtan bir çalışan iki ayrı taşıma yapıyor demektir. Yolcu için SRC 2, eşya için SRC 4 gerekir; biri diğerinin yerini tutmaz. Görev tanımını yazarken bunu hesaba katın.
Mesleki yeterlilik belgesi kişiye aittir ve süresiz düzenlenir. Çalışan işten ayrıldığında belge onunla birlikte gider; işveren yeni gelen personel için kontrolü baştan yapar.
Çalışan olarak ben ne yapmalıyım?
İş görüşmesinde iki şey sorun. Kullanacağım araç şirketin yetki belgesine kayıtlı mı, yaptığım iş eşya mı yolcu mu? Cevaba göre gereken tür bellidir; ayrıntısı hangi SRC belgesi bana lazım yazısında. Belgeyi almak için ruhsatında o program bulunan bir kursta eğitimi tamamlayıp sınava girersiniz; süreç SRC kursu nasıl seçilir yazısında.
Kurs sahipleri için not
Bu konu, SRC kursunun yalnızca adaya değil işletmelere de seslenebileceği nadir başlıklardan biridir. Bölgenizdeki toptancı, dağıtım firması ve fabrikaların insan kaynakları sorumluları bu ayrımı çoğu zaman bilmiyor. Sitenizde “işletmeler için” kısa bir sayfa açıp yukarıdaki tabloyu kendi cümlelerinizle anlatabilirsiniz. Toplu kayıt görüşmesinde her çalışanın işini tek tek sorun; binek araç kullanan personele belge önermeyin. Psikoteknik raporu için kayıt almayın, yetkili merkezlerin iletişim bilgisini vermekle yetinin.
Bu konuların bir kurs sitesinde adaya nasıl anlatıldığını görmek için Sürücü Medya’nın hazırladığı SRC kursu sitesine bakabilirsiniz.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin