Hangi SRC Belgesine İhtiyacım Var? SRC1, SRC2, SRC3, SRC4 Farkı

Kayıt masasında en sık duyulan cümle şudur: “Bana SRC lazım, hangisini alayım?” Soruyu soran kişi çoğu zaman bir iş ilanına bakıyordur. İlanda sadece “SRC belgeli şoför aranıyor” yazıyordur ve aday, yanlış türü alıp hem para hem zaman kaybetmekten haklı olarak çekinir. Bu yazı tam o an için hazırlandı. Amacımız size bir kurs önermek değil, kendi işinize uygun SRC türünü beş dakikada netleştirmenizi sağlamak.

Aşağıdaki bilgilerin dayanağı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği ile Millî Eğitim Bakanlığının Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliğidir. İki metin de 2026 yılında değişti. Bu yüzden kayıt öncesinde güncel şartları kursunuzdan ve ilgili bakanlıktan mutlaka teyit edin.

SRC belgesi tam olarak nedir?

SRC, mevzuattaki adıyla sürücü türü mesleki yeterlilik belgesidir. Yönetmelik mesleki yeterlilik belgelerini üç ana gruba ayırır. Üst düzey yönetici için ÜDY, orta düzey yönetici için ODY ve sürücü için SRC. Yani SRC bir ehliyet sınıfı değildir; ehliyetinizin üstüne eklenen, ticari taşımacılıkta direksiyona geçebilmeniz için aranan bir yeterlilik belgesidir.

Şöyle düşünün. B, C, D gibi sürücü belgesi sınıfları hangi aracı kullanabileceğinizi söyler. SRC ise o aracı hangi taşımacılık faaliyetinde ticari olarak kullanabileceğinizi gösterir. Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin şoförlerde aranan şartları sayan 34 üncü maddesi, bu yönetmelik kapsamındaki taşıtları kullanan şoförlerin ilgili mevzuatın öngördüğü mesleki yeterlilik belgesine sahip olmasını şart koşar. Kısacası tır, otobüs, servis ya da kamyonla ticari iş yapacaksanız sorunun cevabı neredeyse her zaman “evet, SRC gerekiyor” olur. Asıl mesele doğru türü seçmektir.

Süreçte iki bakanlık rol alır ve adayların kafası çoğu zaman burada karışır. Eğitimi, Millî Eğitim Bakanlığından izin almış özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kursları verir; sınavı da MEB’in ölçme ve değerlendirme birimi yapar. Sınavı geçen kursiyere önce MEB sistemi üzerinden sertifika düzenlenir. Mesleki yeterlilik belgesinin kendisi ise Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca düzenlenir. Bu yüzden “belgemi kim verdi” sorusunun cevabı ikisidir; eğitim ve sınav MEB’de, belge ve denetim Ulaştırma tarafındadır.

Dört ana tür iki soruyla ayrılır

SRC türlerini ezberlemenize gerek yok. İki soruya cevap vermeniz yeterli. Birincisi, taşıdığınız şey yolcu mu, yoksa eşya ve kargo mu? İkincisi, bu taşıma sadece Türkiye içinde mi kalacak, yoksa sınır ötesine de gidecek mi? Yönetmeliğin 6 ncı maddesi türleri tam olarak bu iki eksene göre tanımlar.

Tabloyu okurken dikkat etmeniz gereken nokta, aracın büyüklüğünün türü belirlememesidir. Minibüsle öğrenci servisi yapan biri ile şehirlerarası otobüs kullanan biri aynı eksendedir, ikisi de yurt içi yolcu taşır. Kamyonetle il içinde yük dağıtan kişi de, tırla Ankara ile İzmir arasında yük götüren kişi de yurt içi eşya taşımacılığı yapar. Belgenin türünü taşıdığınız şey ve gideceğiniz yer belirler; hangi aracı kullanabileceğinizi ise ehliyet sınıfınız.

Üst tür alt türü kapsar mı?

Evet, ama sadece aynı eksende. Yönetmeliğin 7 nci maddesi derece ilişkisini açıkça yazar. SRC1 türü belge sahibi olanlar SRC2 belge türünü, SRC3 türü belge sahibi olanlar da SRC4 belge türünü almış kabul edilir. Yani uluslararası belge, aynı taşıma cinsinin yurt içi karşılığını da içinde barındırır.

Burada sahada sık yapılan bir yanlış var. SRC3 alan birinin otobüs şoförlüğü için de hazır olduğu düşünülür. Oysa SRC3 eşya-kargo eksenindedir; yolcu taşımacılığı için SRC2 veya SRC1 gerekir. Aynı şekilde SRC1 sahibi biri yük taşımacılığında SRC4 almış sayılmaz. Hem yolcu hem yük tarafında çalışmayı düşünüyorsanız iki eksende de uygun türe sahip olmanız gerekir.

Başka bir türe geçmek istediğinizde her şeye baştan başlamanız gerekmeyebilir. MEB yönetmeliğinin 28 inci maddesine göre sertifika sahibi olup farklı bir sınıftan sertifika almak isteyenler, o sınıfın şartlarını taşımak kaydıyla Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün yayımladığı fark eğitimi konuları tablosundaki eğitimleri alarak sınava girer. Hangi farkın kaç saat süreceğini kursunuza sorun; bu tablo güncellenebildiği için burada rakam vermiyoruz.

Kısa karar tablosu – işinize göre hangi tür?

Aşağıdaki örnekler iş tarifine göre hazırlanmış genel yönlendirmelerdir. Kesin karar, çalışacağınız firmanın yetki belgesine ve yapacağınız taşımanın niteliğine bağlıdır. İşverene “hangi yetki belgesiyle çalışıyorsunuz, yurt dışına sefer var mı?” diye sormak çoğu zaman meseleyi hemen çözer. İlanda tür yazmıyorsa bu soruyu sormaktan çekinmeyin; doğru işveren cevabı zaten bilir ve sizin bu ayrımı sormanızı ciddiyet işareti olarak görür.

• Şehir içi personel veya öğrenci servisi: yurt içi yolcu taşımacılığı olduğu için SRC2.
• Şehirlerarası otobüs şoförlüğü: yurt içi yolcu taşımacılığı, SRC2.
• Yurt dışına tur veya sefer yapan otobüs: uluslararası yolcu taşımacılığı, SRC1. SRC1 aynı zamanda SRC2’yi kapsar.
• İl içi veya şehirlerarası kamyon, kamyonet, tır: yurt içi eşya-kargo taşımacılığı, SRC4.
• Avrupa, Orta Doğu ya da Kafkasya seferi yapan tır: uluslararası eşya-kargo taşımacılığı, SRC3. SRC3 aynı zamanda SRC4’ü kapsar.
• Motosiklet veya moped ile paket, yemek, evrak teslimatı: SRC Kurye türü. Ayrıntılarını ayrı bir yazıda ele aldık.

Uzun vadeli düşünen adaylara bir not. Bugün yurt içinde çalışıyor olsanız bile ileride uluslararası sefere çıkma ihtimaliniz varsa, doğrudan SRC1 veya SRC3 almak fark eğitimiyle uğraşmaktan daha pratik olabilir. Bu tamamen kişisel bir planlama kararıdır; kursla konuşurken iki seçeneğin süresini ve ücretini karşılaştırın.

SRC Kurye nereye oturuyor?

Ocak 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliğindeki beşinci tür yeniden düzenlendi. Metne göre SRC Kurye, sadece motosiklet veya motorlu bisiklet (moped) cinsi taşıtlar ile kurye gönderisi taşımacılığı için düzenlenir ve verilir. Karayolu Taşıma Yönetmeliği de kurye gönderisini tek parçada en fazla 30 kilogram ağırlığında ve/veya 300 desimetreküp hacminde olan, tasnif ve aktarma yapılmadan taşınan eşya olarak tanımlar.

Bu tanımın pratik anlamı şudur. Motosikletle paket taşıyan bir kurye SRC4 aramaz, onun türü SRC Kurye’dir. Kamyonetle kargo dağıtımı yapan biri ise motosiklet ya da moped kullanmadığı için SRC Kurye kapsamına girmez. Kuryeler için ayrıca kurye faaliyet belgesi de tanımlanmıştır. Geçiş süreleri ve kimin hangi belgeyi alacağı konusu ayrıntılı olduğu için bunu SRC Kurye rehberimizde, yalnızca resmî metinlerde gördüğümüz kadarıyla anlattık.

Bir de SRC5 var. Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünün sıkça sorulan sorular sayfası, tehlikeli madde taşıyan sürücülerin SRC5 belgesi alması gerektiğini ve bu belgenin süresinin beş yıl olduğunu belirtir. MEB yönetmeliği ise SRC5 türü tehlikeli madde kurslarını kendi kapsamı dışında tutar. Yani akaryakıt, gaz veya kimyasal taşıyacaksanız SRC3 ya da SRC4’ün yanında ayrıca tehlikeli madde tarafındaki şartları Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından öğrenmeniz gerekir.

Ehliyet, yaş ve adli sicil tarafında neye bakılır?

SRC kursuna kayıtta MEB yönetmeliğinin 14 üncü maddesi, SRC sınıfı öğretim programlarına kayıt yaptıracaklardan taşımacılık türüne uygun sürücü belgesinin ibrazını ister. Başka bir deyişle, önce aracı kullanabilecek ehliyetiniz olmalı. Otobüs için D sınıfı almamış biri SRC2 eğitimine yazılsa bile iş hayatında o aracı kullanamaz. Ehliyet sınıflarının yaş ve deneyim şartları Karayolları Trafik Yönetmeliğinde yazılıdır; örneğin D sınıfı için 24 yaşını bitirmiş olmak ve en az B sınıfı belge sahibi olmak aranır.

Adli sicil de önemli bir eşiktir. Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği, yolcu türleri ile eşya türleri için farklı suç listeleri sayar ve bu suçlardan arşiv kayıtları hariç adli sicil kaydı bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde belgenin iptal edileceğini söyler. Yolcu taşımacılığı türlerinde bu liste daha geniştir. Kayıt sırasında da bu suçlardan kaydınız olmadığını gösteren barkotlu belge istenir. Geçmişte bir mahkûmiyetiniz varsa kursa para yatırmadan önce durumunuzu kurs müdürlüğüyle ve gerekirse bir hukukçuyla netleştirin.

Yaş tarafında da bir üst sınır var. Yönetmeliğe göre 66 yaşından gün almış kişilere ilk defa SRC türü mesleki yeterlilik belgesi düzenlenmez. Mevcut belge sahiplerinin 66 ve 69 yaş eşiklerindeki durumunu SRC yenileme yazımızda ayrıca anlattık.

Belgeyi aldıktan sonra – süre, sağlık raporu ve yönetici belgeleri

Aday çoğu zaman belgeyi aldığı anda işin bittiğini düşünür. Oysa türü seçerken belgenin sonraki yıllarda sizden neler isteyeceğini de bilmek iyi olur. Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliğinin 40 ıncı maddesine göre mesleki yeterlilik belgeleri süresiz olarak düzenlenir. Aynı madde, Bakanlığın belge sahiplerine beş yılda bir; ekonomik, teknolojik ve sosyal gelişmeleri ve değişen mevzuatı kapsayan periyodik eğitim alma zorunluluğu getirebileceğini de söyler. MEB’in 2026 değişikliği de kursların bu tür yenileme eğitimlerini verebilmesinin altyapısını kurdu. Hangi türler için ne zaman uygulanacağını Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının duyurularından takip edin.

Sağlık tarafında ise Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 34 üncü maddesi, yönetmelik kapsamındaki taşıtları kullanan şoförlerin şoförlük mesleği bakımından bedeni ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren bir sağlık raporunu yetkili sağlık kuruluşlarından her beş yılda bir almasını şart koşar. Yani belgeniz süresiz olsa bile ticari olarak direksiyona geçtiğiniz sürece rapor tarihinizi takip etmeniz gerekir. İşverenler de bu raporu dosyanızda görmek ister.

Son olarak, bazı adaylar aslında şoför değil yönetici olmak ister. Taşımacılık firmasında operasyon sorumlusu, şef ya da müdür olacaksanız aradığınız belge SRC değil ODY veya ÜDY’dir. Bu belgeler de SRC gibi yolcu ve eşya, yurt içi ve uluslararası eksenlerinde dört türe ayrılır. Yönetmelik ÜDY türü belge alacakların en az lise veya dengi meslek lisesi mezunu olmasını şart koşar. Yönetici belgelerini ayrı yazılarımızda ele aldık; direksiyonda olmayacaksanız SRC kursuna yazılmadan önce bu ayrımı netleştirin.

Sık yapılan hatalar ve pratik öneriler

Sahada en çok karşılaştığımız hatalar birbirine benzer. Aday ilandaki kelimeyi alır, işin niteliğine bakmaz. Ya da bir arkadaşının aldığı türü “o da iş görür” diye seçer. Oysa belge türü ile yapılan iş uyuşmadığında denetimde sorun şoförle birlikte işverenin de başına gelir. Karayolu Taşıma Yönetmeliği, şoförlerinin sürücü mesleki yeterlilik belgelerinin yanlarında bulunup bulunmadığını kontrol etme yükümlülüğünü yetki belgesi sahiplerine de yükler.

1. İşverene yapacağınız işin yolcu mu eşya mı olduğunu ve yurt dışı seferi olup olmadığını yazılı olarak sorun.
2. Ehliyet sınıfınızın o aracı kapsayıp kapsamadığını kontrol edin; SRC ehliyetin yerini tutmaz.
3. İleride farklı eksene geçme ihtimaliniz varsa üst türü veya fark eğitimini baştan planlayın.
4. Kayıttan önce kursun MEBBİS kaydını ve SRC programı açma iznini sorun.
5. Belgeniz düzenlendiğinde e-Devlet üzerinden görüntüleyip türünü kontrol edin.

Doğru türü belirlediyseniz sonraki adım kurs seçimi. Bulunduğunuz ildeki SRC eğitimi veren kurumları SRC kursları sayfamızda il ve ilçe bazında listeledik. Sınava hazırlanırken çıkmış sorular bölümündeki SRC kitapçıklarını çözebilir, sınavın yapılacağı yerleri e-sınav merkezleri sayfasından inceleyebilirsiniz. Kurs seçimi ve kayıttan belgeye kadar süreci ise SRC kursu nasıl seçilir rehberimizde adım adım anlattık. Dayanak metinlerin özetlerine mevzuat sayfamızdan ulaşabilirsiniz.