Kamyon, azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramdan fazla olan ve yük taşımak için imal edilmiş araçtır. Azami yüklü ağırlığı 7.500 kilogramı geçmeyen kamyon için C1, bunun üzerindeki kamyon için C sınıfı sürücü belgesi gerekir. Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamındaki bir taşımada çalışan şoförden ayrıca mesleki yeterlilik belgesi istenir; yurt içi eşya taşımasında bu belge SRC 4’tür. Aynı yönetmelik şoförün beş yılda bir bedeni ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduğunu gösteren rapor almasını şart koşar. Kamyonet için tanınan “ticari olmayan eşya” istisnası kamyonu kapsamaz.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Kamyon şoförü olmak isteyen biri genellikle tek bir belge sorar: “Hangi ehliyet lazım?” Oysa işe girerken önünüze üç ayrı belge çıkar ve her birini ayrı bir kurum verir. Sürücü belgesini sürücü kursundaki eğitimden sonra nüfus müdürlüğü, SRC belgesini Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, psikoteknik raporunu yetkili psikoteknik merkezi düzenler. Sırayı baştan bilmek hem zaman hem para kaybını önler.
Kamyon için hangi ehliyet sınıfı gerekir?
Karayolları Trafik Kanunu kamyonu, izin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramdan fazla olan ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıt olarak tanımlar. Bu sınırın altındaki yük aracı kamyonettir ve B sınıfıyla kullanılır. Sınırın üstünde iki sınıf vardır:
| Araç | Sürücü belgesi | Yaş şartı |
|---|---|---|
| Azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramın üzerinde, 7.500 kilogramı geçmeyen kamyon | C1 | 18 yaşını bitirmiş olmak |
| Azami yüklü ağırlığı 7.500 kilogramın üzerindeki kamyon | C | 21 yaşını bitirmiş olmak |
| Kamyona takılan ve azami yüklü ağırlığı 750 kilogramı geçen römork | CE (önce C sınıfı gerekir) | C sınıfı şartlarıyla birlikte |
C1 ve C sınıfı için ortak bir ön şart var: en az B sınıfı sürücü belgesine sahip olmak. Yani hiç ehliyeti olmayan biri doğrudan kamyon sınıfına kayıt olamaz; önce B sınıfını alır. İki sınıfın farkını ve geçiş adımlarını C1 ve C sınıfı yazısında anlattık. Yarı römork çeken çekiciyle çalışmayı düşünüyorsanız tır şoförü yazısına bakın.
Kamyon şoförü hangi SRC kursuna gider?
Karayolu Taşıma Yönetmeliği, kapsamındaki taşıtları kullanan şoförlerin ilgili mevzuatın öngördüğü mesleki yeterlilik belgesine sahip olmasını şart koşar. Eşya taşımasında iki tür vardır:
- SRC 4. Yurt içi eşya ve kargo taşımacılığı. Türkiye içinde çalışan kamyon şoförünün belgesi budur.
- SRC 3. Uluslararası eşya ve kargo taşımacılığı. SRC 3 sahibi, SRC 4’ü de almış kabul edilir.
Belge, Millî Eğitim Bakanlığı’ndan ruhsatlı SRC kursundaki eğitimin ve merkezî sınavın ardından verilir. Mesleğinize göre hangi türün gerektiğini hangi SRC belgesi bana lazım yazısında bulabilirsiniz.
Kendi kamyonumla kendi malımı taşıyorum, yine de gerekir mi?
Bu soruda kamyonet ile kamyonu ayırmak gerekir. Yönetmelik, kamyonet cinsi olarak tescil edilmiş araçlarla yapılan ve taşınan eşyanın ticari olmadığı taşımaları kapsam dışında tutar. Bu istisna metinde yalnızca kamyonet için yazılıdır; kamyon için benzer bir cümle yoktur. Ayrıca mesleki yeterlilik belgesi aranmayan tek araçlı belge sahibi istisnası da kamyonet cinsi taşıt için tanımlanmıştır.
Dolayısıyla kamyonla taşıma yapan işletme, kendi malını taşısa bile, yönetmeliğin yetki belgesi düzeninin içindedir. Hangi yetki belgesinin gerektiğini yetki belgesi türleri tablosundan görebilir, kendi durumunuzu Bakanlığın il müdürlüğüne sorabilirsiniz. Kamyonet tarafındaki ayrım kendi malını taşıyanlar yazısında.
Psikoteknik raporu ne zaman istenir?
Aynı yönetmelik, kapsamdaki taşıtları kullanan şoförlerin şoförlük mesleği bakımından bedeni ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren bir sağlık raporunu yetkili sağlık kuruluşlarından her beş yılda bir almasını ister. Rapor psikoteknik merkezinde yapılan değerlendirmenin ardından düzenlenir. Süresi dolan raporla araç kullanmak hem şoför hem de işletme için yaptırım konusudur; yenileme adımları rapor yenileme yazısında.
Belgeler hangi sırayla alınır?
- B sınıfı ehliyet. Yoksa önce bu alınır.
- C1 ya da C sınıfı. Sürücü kursunda sınıf yükseltme eğitimi ve direksiyon sınavı.
- SRC 4. SRC kursunda eğitim, ardından sınav ve belge başvurusu.
- Psikoteknik raporu. Yetkili merkezde değerlendirme.
- İşe giriş. İşveren belgelerin geçerlilik tarihlerini dosyanıza işler.
Kurs ve merkez seçerken her kurumun yalnızca ruhsatındaki programı verebildiğini unutmayın. Sürücü kursu SRC kaydı almaz, SRC kursu ehliyet süreci yürütmez, psikoteknik raporunu da yalnızca yetkili merkez düzenler.
İşe girdikten sonra ne takip edilir?
- Sürücü belgenizin geçerlilik tarihi.
- Psikoteknik raporunuzun beş yıllık süresi.
- Takograf ve sürüş, dinlenme süreleri. Ayrıntısı takograf yazısında.
- Ceza puanınız. Yönetmelik, yetki belgesi sahibine şoförlerinin ceza puanını yılda iki kez öğrenme görevi verir.
- Güvenli sürüş eğitimi. Yetki belgesi sahibi, şoförlerinin yılda en az yedi saat güvenli sürüş eğitimi almasını sağlamakla yükümlüdür.
Kurs sahipleri için not
Kamyon şoförü adayı size çoğu zaman tek belgeyle gelir ve ötekileri sonradan öğrenir. Sitenizde “kamyon şoförü için üç belge” başlıklı kısa bir sayfa açın; kendi verdiğiniz programı anlatın, vermediklerinizi ad vererek değil kurum türüyle tarif edin. Sürücü kursuysanız C1 ile C farkını ağırlık sınırıyla yazın. SRC kursuysanız kamyonet istisnasının kamyonu kapsamadığını kayıt masasında açıkça söyleyin. Aynı özeti Google İşletme Profili’nizin soru cevap bölümüne ekleyebilirsiniz.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin