Yetki belgesi, karayolunda ticari ya da hususi taşımacılık ve buna bağlı aracılık işlerini yapacak gerçek ve tüzel kişilere Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından verilir. Harf işin türünü, yanındaki rakam kapsamını gösterir. A, B ve D yolcu taşımacılığı, C ve K eşya taşımacılığı, L lojistik, M kargo, N nakliyat ambarı, P kurye, S servis içindir. F, G, H ve R aracılık ve organizasyon, T ise terminal işletmeciliği belgesidir. Yetki belgesi firmaya aittir; şoförün SRC belgesi ve yöneticinin ODY ya da ÜDY belgesi ayrı belgelerdir.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
SRC kursuna kayıt için gelen adayların bir kısmı aslında başka bir belgeyi soruyor. “K belgesi veriyor musunuz?”, “D2 için hangi kursa gitmem lazım?” gibi. Bu sorular şoförün belgesiyle firmanın belgesinin karıştığını gösterir. Aşağıda firmaya verilen yetki belgelerini, Karayolu Taşıma Yönetmeliği’ndeki tanımlarıyla yan yana koyduk.
Yetki belgesi nedir, kime verilir?
Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, komisyonculuk, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı, kargo, lojistik, kurye ve terminal işletmeciliği yapacak gerçek ve tüzel kişiler, işlerine uygun yetki belgesini Bakanlıktan almak zorundadır. Belge kişiye ya da şirkete verilir, araca ya da şoföre değil. Verilen ve yenilenen belgelerin süresi beş yıldır. Yetki belgesi satılamaz ve devredilemez.
Hangi harf hangi iş için?
| Tür | Ne için verilir? | Alt türler |
|---|---|---|
| A | Otomobille ticari yolcu taşımacılığı | A1 yurt içi, A2 uluslararası tarifesiz |
| B | Otobüsle yurt içi ve uluslararası yolcu taşımacılığı | B1 tarifeli, B2 tarifesiz, B3 hususi |
| C | Yurt içi ve uluslararası eşya taşımacılığı | C1 hususi, C2 ticari (yeni C2 talebi karşılanmıyor, mevcut belgeler L2’ye çevrildi; ayrıntı), C3 taşınma eşyası |
| D | Otobüsle yurt içi yolcu taşımacılığı | D1 tarifeli, D2 tarifesiz, D3 hususi, D4 il içi ve 100 kilometreye kadar şehirler arası |
| F | Yolcu taşımacılığında acentelik | F1 yurt içi, F2 yurt içi ve uluslararası |
| G | Eşya ve kargo taşımacılığında acentelik | G1 yurt içi eşya, G2 yurt içi ve uluslararası eşya, G3 kargo |
| H | Eşya taşımacılığında komisyonculuk | H1 yurt içi, H2 yurt içi ve uluslararası |
| K | Yurt içi eşya taşımacılığı | K1 ticari, K2 hususi, K3 taşınma eşyası |
| L | Lojistik işletmeciliği | L1 yurt içi, L2 yurt içi ve uluslararası |
| M | Tarifeli kargo işletmeciliği | M1 il içi, M2 yurt içi ve uluslararası |
| N | Nakliyat ambarı işletmeciliği | N1 il içi, N2 yurt içi |
| P | Kurye işletmeciliği | P1 ve P2 (faaliyet alanının genişliğine göre) |
| R | Eşya taşımacılığında taşıma işleri organizatörlüğü | R1 yurt içi, R2 yurt içi ve uluslararası |
| S | Ticari amaçlı yurt içi servis taşımacılığı | Alt türü yok |
| T | Terminal işletmeciliği | T1 ve T2 yolcu terminali, T3 eşya terminali |
Tabloyu okurken hangi ayrımlara bakmalı?
- Yolcu mu, eşya mı? A, B, D ve S yolcu tarafındadır. C, K, L, M, N ve P eşya, kargo ve gönderi tarafındadır.
- Yurt içi mi, uluslararası mı? K yalnızca yurt içi eşya taşımacılığı içindir; yurt dışına eşya taşıyacak firma C türüne bakar. Otobüste D yalnızca yurt içidir; uluslararası yolcu için B türü vardır.
- Ticari mi, hususi mi? Hususi taşımacılık, ticari amaç olmadan, yalnızca firmanın kendi esas işiyle ilgili eşyayı ya da kendi personelini taşımasıdır. B3, C1, D3 ve K2 bu iş içindir.
- Tarifeli mi, tarifesiz mi? Belirli hat ve saatle yapılan otobüs yolculuğu tarifeli (B1, D1), tur ve kiralama gibi işler tarifesiz (B2, D2) belgeyle yapılır.
- Taşıyan mı, aracılık eden mi? F, G ve H belgesi sahipleri kendi adlarına taşıma yapamaz ve yaptıramaz; işleri acentelik ve komisyonculuktur.
En çok karıştırılan belgeler hangileri?
- K ile C. İkisi de eşya taşımacılığıdır. K yurt içiyle sınırlıdır, C yurt içini ve uluslararası taşımayı kapsar. Kamyoneti ve kamyonu olanların sorularını K belgesi yazısında ayrıca cevapladık.
- D2 ile S. Personel ve öğrenci taşıyan servis işi için ayrı bir S yetki belgesi tanımlandı. Ayrıntısı S yetki belgesi yazısında.
- M ile P. M tarifeli kargo işletmeciliği, P kurye işletmeciliğidir. P1 ile P2 arasındaki farkı ayrı bir yazıda anlattık.
- H ile R. H komisyonculuk, R taşıma işleri organizatörlüğüdür. Organizatörlük için TİO yazısına bakın.
Hangi taşımalar için yetki belgesi gerekmez?
Yönetmelik bazı taşıtlarla yapılan taşımaları kapsam dışında tutuyor. Özel otomobille yapılan ticari olmayan taşımalar, traktörle yapılan taşımalar, resmî taşıtlarla yapılan ticari olmayan taşımalar ve kamyonet olarak tescilli N1 sınıfı araçlarla yapılan, taşınan eşyanın ticari olmadığı taşımalar bunların başında geliyor. Ambulans, cenaze aracı ve naklen yayın aracı olarak tescilli araçların kendi amaçlarına uygun taşımaları da kapsam dışındadır.
Yetki belgesi alan firma başka neyi tamamlamalı?
Belge işin başlangıcıdır. Firmanın taşıtları yetki belgesinin eki olan taşıt belgesine kaydedilir ve her taşıt için taşıt kartı düzenlenir. Şoförlerin işe uygun SRC belgesi olmalıdır. Belge türüne göre firmada ODY ya da ÜDY belgeli yönetici de aranır; bunu yetki belgesi ile mesleki yeterlilik ilişkisi yazısında tabloyla gösterdik. Belge ücretlerinin nasıl belirlendiğini ücretler yazısında bulabilirsiniz; güncel tutar için Bakanlığın duyurusu esas alınır.
Kurs sahipleri için not
SRC ve ODY, ÜDY kursları yetki belgesi düzenlemez; ama bu soruyu en çok onlar duyar. Sitenizde “yetki belgesini Bakanlık verir, biz şoförün ve yöneticinin mesleki yeterlilik eğitimini veririz” ayrımını açıkça yazan kısa bir sayfa, yanlış beklentiyle gelen aramaları azaltır. Aynı ayrımı Google İşletme Profili’ndeki soru cevap bölümüne de ekleyebilirsiniz. Kayıt masasında bu tablonun bir çıktısını bulundurmak, firma sahibine hangi yönetici belgesinin gerektiğini anlatmayı kolaylaştırır. Yalnızca ruhsatınızdaki programlar için kayıt alabileceğinizi unutmayın.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin