Yetki belgesi ile mesleki yeterlilik belgeleri birbirinin yerine geçmez. Yetki belgesi firmaya verilir; firmanın şoförlerinde SRC, yönetiminde ise belge türüne göre ODY ya da hem ÜDY hem ODY aranır. Karayolu Taşıma Yönetmeliği’ne göre bu yükümlülük ilk yetki belgesinin alındığı tarihten itibaren altı ay içinde yerine getirilir ve faaliyet boyunca korunur. Yönetici ayrılırsa eksiklik üç ay içinde giderilmelidir. Belgeli kişi firma sahibi, temsile yetkili ortak ya da sigortalı çalışan olabilir.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Yeni yetki belgesi alan firma sahiplerinin ilk şaşkınlığı şudur. Belgeyi aldım, araçlarımı kaydettirdim, neden hâlâ başka belgeler isteniyor? Çünkü mevzuat firmayı, yöneticiyi ve şoförü ayrı ayrı belgelendiriyor. Üçünü sırayla açalım.
Yetki belgesi, ODY, ÜDY ve SRC arasındaki fark nedir?
| Belge | Kime ait? | Neyi gösterir? |
|---|---|---|
| Yetki belgesi | Firma (gerçek ya da tüzel kişi) | O taşımacılık ya da aracılık işini yapma izni |
| ÜDY | Firmayı temsil eden ve fiilen yöneten kişi | Üst düzey yöneticinin mesleki yeterliliği |
| ODY | Taşımacılık faaliyetini sevk ve idare eden kişi | Orta düzey yöneticinin mesleki yeterliliği |
| SRC | Şoför | Sürücünün mesleki yeterliliği |
ÜDY, ODY ve SRC belgelerinin her biri yolcu ve eşya, yurt içi ve uluslararası diye dörde ayrılır. 1 uluslararası yolcu, 2 yurt içi yolcu, 3 uluslararası eşya ve kargo, 4 yurt içi eşya ve kargo taşımacılığıdır. Üst belge alt belgeyi kapsar: ÜDY 3 sahibi ÜDY 4, ODY 3 ve ODY 4’ü, ODY 3 sahibi ODY 4’ü almış sayılır. Yolcu tarafında da aynı mantık işler.
Hangi yetki belgesinde hangi yönetici belgesi aranır?
| Yükümlülük | Yetki belgeleri |
|---|---|
| En az bir ÜDY ve bir ODY | B1, C2, D1, L1, L2, M2, N2, P2, R1, R2, T1 |
| En az bir ODY | A türü, B2, C3, D2, K3, M1, N1, T2, T3 ile tüzel kişi adına düzenlenmiş K1, P1 ve S |
Hususi taşımacılık belgeleri olan B3, C1, D3 ve K2 bu iki listede yer almaz. Gerçek kişi adına düzenlenen K1, P1 ve S belgeleri de ODY listesinde sayılmamıştır. Hangi türün (1, 2, 3 ya da 4) gerektiği, belgenin yolcu mu eşya mı, yurt içi mi uluslararası mı olduğuna göre belirlenir. Belge türlerinin ne iş için verildiğini karşılaştırma tablosunda bulabilirsiniz.
Süreler nasıl işliyor?
- Altı ay. Firma, ilk yetki belgesini aldığı tarihten itibaren altı ay içinde yönetici belgesi yükümlülüğünü yerine getirir ve faaliyeti boyunca korur.
- Üç ay. Belgeli yönetici ayrılırsa ya da şart sonradan kaybedilirse eksiklik üç ay içinde giderilir. Kamu tüzel kişileri için bu süre en geç bir yıldır.
- Son kırk beş gün. Üç aylık sürenin son kırk beş gününde, başka bir yetki belgesi sahibinin çalışanı olmayan kişiyle eksiklik giderilmelidir.
- Bildirim. Yeni kişi Bakanlığa bildirilir ve ilgili yetki belgesiyle ilişkilendirilir.
- En az bir taşıt. Yükümlülük, terminal belgeleri dışında, taşıt belgesinde en az bir taşıtı bulunan firmalar için uygulanır.
Eksikliğin yaptırımını ODY ve ÜDY belgesi olmayan firma yazısında anlattık. Tutarlar her yıl değiştiği için burada rakam vermiyoruz.
Belgeli yönetici kim olabilir?
Yönetmelik iki yol tanıyor: firma sahibinin ya da temsile yetkili ortağın belgeye kendisinin sahip olması ya da belgeli bir kişinin çalıştırılması. Çalıştırılan kişi için Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınmış, o firmanın çalışanı olduğunu gösteren belge aranır. Birden fazla yetki belgesi olan firma, her belge için uygun türde yeterliliği bulunması şartıyla aynı kişiyi gösterebilir.
ÜDY belgesi alacakların en az lise ya da dengi okul mezunu olması gerekir. Bazı bölüm mezunları ile ODY belgesiyle en az beş yıl mesleki faaliyette bulunduğunu Bakanlık kayıtlarıyla belgeleyenler için eğitim ve sınav muafiyeti vardır; ayrıntısı alım şartları ve muafiyetler yazısında.
Şoförler için firma neyi kontrol etmeli?
- Şoförün yaptığı işe uygun SRC belgesi var mı ve yanında mı? Yetki belgesi sahibi bunu kontrol etmekle yükümlüdür.
- Bedenen ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduğunu gösteren rapor beş yılda bir yenilenmiş mi?
- Şoförlerin ceza puanı durumu yılda iki kez, altışar aylık aralıkla öğreniliyor mu?
- Şoförler yılda en az yedi saatlik güvenli sürüş eğitimini yetkili mesleki yeterlilik kursundan alıyor mu?
Firma, araç ve şoför katmanlarını tek listede görmek isterseniz nakliye firmasının belge haritasına bakın.
Kurs sahipleri için not
Firma sahibi kursa çoğu zaman “bana hangi belge lazım” sorusuyla değil, elindeki yetki belgesinin harfiyle gelir. Sitenizde yetki belgesi türünden yönetici belgesine giden bu iki satırlık tabloyu yayımlamak, aramayı doğrudan ilgili programa bağlar. Kayıt masasında önce yetki belgesi türünü, sonra firmanın gerçek kişi mi şirket mi olduğunu sorun. Yıllık güvenli sürüş eğitimi yükümlülüğünü firmalara hatırlatan bir bilgilendirme sayfası da işe yarar. Yalnızca ruhsatınızda bulunan programlar için kayıt alın ve tanıtım yapın.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin