Tır şoförü olmak için önce B, sonra C, ardından CE sınıfı ehliyet gerekir; C ve CE için yaş şartı 21 yaşını bitirmiş olmaktır. Yurt içinde eşya taşıyan şoför SRC 4, yurt dışına çıkan şoför SRC 3 belgesi alır ve SRC 3, SRC 4’ü de kapsar. Tehlikeli madde taşıyanlardan ayrıca SRC 5 istenir. Şoförün bedenen ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduğunu gösteren raporu beş yılda bir alması, takograf zorunlu araçlarda da sürücü kartı kullanması gerekir.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Tır şoförlüğü tek bir belgeyle başlanan bir iş değil. Ehliyet sürücü kursundan, SRC belgesi SRC kursundan, psikoteknik raporu yetkili merkezden alınır. Sırayı bilmek zaman kazandırır.
Tır kullanmak için hangi ehliyet sınıfı gerekir?
Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne göre C sınıfı ehliyet kamyon ve çekici kullanmak içindir. Tır dediğimiz araç çoğu zaman çekici ile yarı römorktan oluşur. Azami yüklü ağırlığı 750 kilogramı geçen römork ya da yarı römork takılmış birleşik aracı kullanmak için CE sınıfı gerekir.
| Sınıf | Ne kullanılır? | Yaş | Ön şart |
|---|---|---|---|
| B | Otomobil ve kamyonet | 18 yaşını bitirmek | – |
| C | Kamyon ve çekici | 21 yaşını bitirmek | En az B sınıfı ehliyet |
| CE | C sınıfı araca römork ya da yarı römork takılı birleşik araç | 21 yaşını bitirmek | C sınıfı ehliyet |
Yani sıra B, C, CE biçimindedir. Ehliyet sınıflarının tamamı için ehliyet sınıfları rehberine bakabilirsiniz. Sürücü kursunu seçerken ruhsatında C ve CE programının bulunduğunu sorun.
Hangi SRC belgesi gerekir?
- SRC 4. Yurt içi eşya ve kargo taşımacılığı içindir.
- SRC 3. Uluslararası eşya ve kargo taşımacılığı içindir. SRC 3 sahibi SRC 4’ü de almış sayılır.
- SRC 5. Akaryakıt, gaz, kimyasal gibi tehlikeli madde taşıyan araç sürücülerinden ayrıca istenen tehlikeli mal taşımacılığı sürücü eğitim sertifikasıdır.
İleride yurt dışı seferine çıkma ihtimaliniz varsa baştan SRC 3 almak ikinci bir eğitimi önler. Ayrıntılı seçim tablosu hangi SRC belgesi bana lazım yazısında. Belgeyi, ruhsatında o program bulunan bir SRC kursundan eğitim alıp sınavı geçerek alırsınız; kurumları SRC kursları listesinde görebilirsiniz.
Psikoteknik ve sağlık raporu ne zaman istenir?
Karayolu Taşıma Yönetmeliği, kapsamındaki taşıtları kullanan şoförlerin şoförlük mesleği bakımından bedenen ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren raporu yetkili sağlık kuruluşlarından beş yılda bir almasını şart koşar. Psikoteknik değerlendirmeyi il sağlık müdürlüğünden ruhsatlı merkezler yapar; SRC kursu psikoteknik kaydı alamaz. Raporun nasıl alındığını psikoteknik raporu yazısında anlattık.
Sabıka kaydı ve yaş engel olur mu?
Yönetmelik, şoförlerin uyuşturucu, silah, insan ve gümrük kaçakçılığı ile terör suçlarından hürriyeti bağlayıcı ceza almamış olmasını arar. Mesleki yeterlilik mevzuatında belge iptaline yol açan suçlar ayrıca sayılmıştır; listesi SRC ve sabıka kaydı yazısında.
Üst yaş tarafında iki kural var. 66 yaşından gün almış kişiye ilk kez SRC belgesi düzenlenmez; bu yaştaki sürücülerin belgesi geçici olarak geçersiz hâle gelir ve sağlık ile psikoteknik raporları sunulduğunda yeniden geçerli olur. 69 yaşından gün almak ise belge iptali sebebidir.
Takograf kartı ve sürüş süreleri neden önemli?
Yük taşımada kullanılan ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramdan fazla olan araçlarda takograf zorunludur. Sürücü kartı kullanılması gereken araçta kartsız ya da başkasının kartıyla sürüş, hem şoför hem firma için ağır sonuç doğurur; başkasının kartını kullanan sürücünün ve kart sahibinin SRC belgesi iptal edilir. Kartın nasıl alındığını şoför kartı yazısında, mola ve dinlenme kurallarını sürüş ve dinlenme süreleri yazısında bulabilirsiniz.
İşe girdikten sonra firma sizden ne bekler?
Belgeler işe girişte bitmez. Yetki belgesi sahibi firmalar, şoförlerinin ceza puanı durumunu altışar aylık aralıkla yılda iki kez öğrenmekle ve ceza puanı 50 ve üzerinde olanların eğitilmesi için tedbir almakla yükümlüdür. Firmalar ayrıca şoförlerinin yılda en az yedi saatlik, büyük bölümü uygulamalı olan güvenli sürüş eğitimini yetkili mesleki yeterlilik kursundan almasını sağlamak zorundadır. SRC belgenizi sefer sırasında yanınızda bulundurmanız beklenir; firma bunu kontrol eder.
Adım adım sıra nasıl olmalı?
- B sınıfı ehliyetiniz yoksa önce onu alın.
- 21 yaşını bitirdiğinizde C, ardından CE sınıfı için sürücü kursuna kaydolun.
- Çalışacağınız işe göre SRC 4 ya da SRC 3 programı olan kursa yazılın.
- Psikoteknik değerlendirmesini yetkili merkezde yaptırın, sağlık raporunuzu güncel tutun.
- Takograf sürücü kartınızı çıkarın.
- Tehlikeli madde taşıyacaksanız SRC 5 eğitimini ekleyin.
Yurt dışı seferlerinde pasaport ve vize gibi seyahat belgeleri de gerekir; bunların güncel şartları için ilgili resmî kurumlara ve işvereninize danışın. Hangi ehliyetle hangi SRC programına başvurulabildiği gibi başvuru ayrıntılarını kayıt öncesinde kursunuzdan teyit edin.
Kurs sahipleri için not
Tır şoförü adayı üç ayrı kuruma gider: sürücü kursu, SRC kursu, psikoteknik merkezi. Her kurum yalnızca kendi ruhsatındaki işi tanıtabilir ve kaydını alabilir. Sürücü kursuysanız C ve CE sayfanızda “sonraki adım SRC” bilgisini, SRC kursuysanız “önce hangi ehliyet gerekir” bilgisini verin. Google İşletme Profili’nde hizmet adlarını program adıyla yazın. Psikoteknik merkezleri için reklam önermiyoruz; bilgilendirici bir site ve güncel bir işletme profili yeterlidir.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin