Karayolu Taşıma Yönetmeliği psikoteknik şartını iki tarafa birden yükler. Şoför, bedeni ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduğunu gösteren raporu beş yılda bir almak zorundadır. Yetki belgesi sahibi ise yönetmelikte sayılan nitelikleri taşıyan şoförleri çalıştırmakla yükümlüdür; aykırılık hâlinde idari para cezası öngörülür. Yani rapor süresi dolmuş şoförün araca binmesi yalnızca şoförün değil işletmenin de sorunudur. Aynı yönetmelik işletmeye, şoförlerinin ceza puanını yılda iki kez öğrenme ve yılda en az yedi saat güvenli sürüş eğitimi aldırma görevi de verir.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Filosu olan işletmelerde belgeler çoğu zaman işe girişte toplanır ve dosyada unutulur. Psikoteknik raporu beş yıl geçerli olduğu için en kolay gözden kaçan belgedir. Denetimde ya da bir kazadan sonra dosya açıldığında ilk bakılan şeylerden biri de odur. Bu yazı işletme sahibine ve filo sorumlusuna dönük; şoförlerin kendi adımları için rapor yenileme yazısına bakılabilir.
Yönetmelik şoförden ne ister?
Karayolu Taşıma Yönetmeliği, kapsamındaki taşıtları kullanan şoförler için bir şartlar listesi sayar. Bunlar arasında ilgili mevzuatın öngördüğü mesleki yeterlilik belgesine sahip olmak ve şoförlük mesleği bakımından bedeni ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduğunu gösteren raporu yetkili sağlık kuruluşlarından her beş yılda bir almak yer alır. Yönetmelik, bu şartlara aykırı hareket edilmesini idari para cezasına bağlar.
İşletmenin sorumluluğu nedir?
Aynı yönetmelik yetki belgesi sahibine ayrı bir yükümlülük yazar: yetki belgesi sahipleri, şoförlerde aranan nitelikleri taşıyan şoförleri çalıştırmakla yükümlüdür. Bu hükme aykırılık da ayrıca idari para cezası gerektirir. Kısacası süresi dolmuş raporla araç kullanılması hâlinde “şoför bana söylemedi” savunması işletmeyi korumaz; takip görevi işletmededir.
Ceza tutarları her yıl değiştiği için burada rakam yazmıyoruz. SRC tarafındaki sonuçları belgesiz araç kullanmanın sonuçları yazısında anlattık.
İşletme başka neleri takip etmek zorunda?
Yönetmelik, yetki belgesi sahibine şoförleriyle ilgili iki görev daha verir:
- Ceza puanı. Şoförlerin ceza puanı durumunu altışar aylık sürelerle yılda iki kez Emniyet Genel Müdürlüğünden öğrenmek, puanı 50 ve üzerinde olanların eğitilmesi ve iç denetim yönünden gerekli tedbirleri almak.
- Güvenli sürüş eğitimi. Şoförlerin, Millî Eğitim Bakanlığınca yetkilendirilen özel mesleki yeterlilik kurslarından yılda en az yedi saat güvenli sürüş eğitimi almasını sağlamak. Eğitimin yüzde yetmişi pratik, yüzde otuzu teorik bölümden oluşur.
Bu iki görev, psikoteknik takibiyle aynı dosyada yürütülürse hiçbiri atlanmaz.
Şoför dosyasında hangi tarihler bulunmalı?
| Belge ya da işlem | Takip edilecek şey | Sıklık |
|---|---|---|
| Sürücü belgesi | Sınıf ve geçerlilik bitiş tarihi | Belgedeki tarihe göre |
| Mesleki yeterlilik belgesi (SRC) | Tür ve geçerlilik durumu | İşe girişte ve yılda bir kontrol |
| Psikoteknik raporu | Rapor tarihi ve bitiş tarihi | Beş yılda bir yenilenir |
| Ceza puanı | Güncel puan durumu | Altı ayda bir |
| Güvenli sürüş eğitimi | Alınan eğitimin tarihi ve süresi | Yılda en az yedi saat |
İleri yaştaki şoförler için mesleki yeterlilik mevzuatında ayrı kurallar vardır; ayrıntısı SRC yenileme yazısında.
Takip düzeni nasıl kurulur?
- Tek tablo açın. Her şoför bir satır, her belge bir sütun olsun; sütunlara yalnızca tarih yazın.
- Bitişten doksan gün önce uyarı koyun. Randevu bulmak ve şoförün programını ayarlamak zaman alır.
- Raporu kaynağından doğrulayın. Şoförden raporun e-Devlet’teki kaydını göstermesini isteyin. Sorgulama adımları rapor sorgulama yazısında.
- Yenilenmeden araca bindirmeyin. Raporu biten şoförü, yenisi çıkana kadar yönetmelik kapsamındaki araçta görevlendirmeyin.
- Sorumluyu yazın. Tabloyu kimin, hangi gün kontrol ettiği belli olsun.
Şoförün sağlık bilgisi nasıl saklanmalı?
Psikoteknik raporu sağlıkla ilgili bir belgedir ve sağlık verisi kişisel verilerin korunması mevzuatında özel nitelikli sayılır. İşletmenin ihtiyacı olan bilgi çoğu zaman raporun geçerlilik tarihidir. Takip tablosuna test sonuçlarını ya da değerlendirme ayrıntısını değil, yalnızca tarihleri yazın; raporun örneğini erişimi sınırlı bir dosyada tutun. Çalışanı hangi verinin hangi amaçla işlendiği konusunda bilgilendirmeyi de unutmayın.
Hangi şoförler bu takibin dışında kalır?
Takip yükümlülüğü yönetmeliğin kapsamındaki taşıtları kullanan şoförler içindir. Özel otomobille yapılan ticari olmayan taşımalar ve kamyonet cinsi araçla ticari olmayan eşya taşıması kapsam dışındadır; şirket otomobilini kullanan satış personeli bu yüzden listede yer almayabilir. Ayrımı şirket aracı yazısında anlattık. Kurye taşıtlarını süren şoförler için yönetmelikte geçiş süresi tanınmıştır; güncel durumu kurye geçiş takvimi yazısından izleyin.
Psikoteknik merkezleri için not
Kurumsal başvurular çoğu zaman “şoförlerimizin raporu ne zaman bitiyor” sorusuyla gelir. Sitenizde işletmelere dönük kısa bir bilgi sayfası açın: rapor kaç yılda bir yenilenir, toplu randevu için hangi bilgiler gerekir, şoför yanında ne getirir. Sayfada ücret ve kampanya yazmayın; yalnızca süreci anlatın. Rapor düzenlediğiniz kişiye bitiş tarihini açıkça söylemek ve e-Devlet’te nasıl görüneceğini anlatmak, beş yıl sonra aynı kişinin sizi yeniden bulmasını kolaylaştırır. Aynı bilgiyi Google İşletme Profili’nizin soru cevap bölümüne de ekleyebilirsiniz.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin