Kanunda sayılan ihlaller nedeniyle belgesi geri alınan sürücü, önce il sağlık müdürlüğünce ruhsatlandırılmış bir psikoteknik merkezinde değerlendirmeye girer. Rapor elektronik sistemde düzenlenir ve sürücü bu raporla kırk beş gün içinde bir psikiyatri uzmanına başvurur. Psikiyatri uzmanı iki bulguyu birlikte değerlendirip sürücülüğe engel bir durum olup olmadığını raporlar. Belge, sonuç uygunsa, geri alma süresinin sonunda ve Kanun kapsamındaki idari para cezalarının tamamı tahsil edilmişse iade edilir. Rapora otuz gün içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz edilebilir.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Belgesi geri alınan sürücünün elinde çoğu zaman tek bir bilgi olur: “Psikotekniğe gireceksin.” Oysa süreç birkaç adımdan oluşur ve adımların sırası önemlidir. Bir adımı atlamak ya da süresini kaçırmak, belgenin iadesini aylarca geciktirebilir. Aşağıdaki sıra Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliği’ndeki düzene dayanır.
Her geri almada psikoteknik istenir mi?
Hayır. Kanun, psiko-teknik değerlendirmeyi belirli ihlallere ve tekrarlara bağlar. Bazı hâllerde yalnızca psiko-teknik değerlendirme, bazı hâllerde psiko-teknik değerlendirme ile psikiyatri uzmanı muayenesi birlikte aranır. Sizin dosyanızda hangisinin geçerli olduğunu, belgenizi geri alan trafik biriminin kaydı belirler. Hâllerin listesi zorunlu hâller ve geri alma süreleri yazısında, rapor gerekmeyen durumlar ise kimlerden istenmez yazısında.
Süreç hangi sırayla ilerler?
- Dosyanızı öğrenin. Trafik biriminden belgenizin hangi ihlal nedeniyle, hangi tarihe kadar geri alındığını ve sizden hangi raporların istendiğini sorun.
- Cezaların durumuna bakın. Kanun, belgenin iadesi için Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olmasını şart koşar.
- Ruhsatlı bir merkezden randevu alın. Değerlendirme, il sağlık müdürlüğünce ruhsatlandırılmış merkezde, psikolog gözetiminde yapılır. Merkezi nasıl kontrol edeceğinizi yetkili merkez yazısında anlattık.
- Değerlendirmeye girin. Günün akışı ve hazırlık için değerlendirme günü yazısına bakın.
- Kırk beş gün içinde psikiyatri uzmanına başvurun. Yönetmeliğe göre kişi, düzenlenen raporla birlikte kamu ya da özel sağlık kuruluşunda görev yapan bir psikiyatri uzmanına başvurur.
- Psikiyatri raporunu bekleyin. Uzman, psiko-teknik rapordaki bulgularla kendi muayene bulgularını birlikte değerlendirir ve sürücülüğe engel bir durum olup olmadığını elektronik sistemde raporlar.
- İade için başvurun. Sonuç uygunsa belge, Kanunda yazan geri alma süresinin sonunda iade edilir.
Psikiyatri uzmanı muayenesinde neye bakılır?
Yönetmelik eki cetvele göre psikiyatri uzmanı, sürücülerde aranan sağlık şartlarına ek olarak psiko-teknik rapordaki bulguları dikkate alır. Kişinin algılama, muhakeme etme, karar verme ve tepki verme ile ilgili bilişsel özelliklerinde araç kullanmasını engelleyecek ya da tehlikeli araç kullanmasına yol açabilecek bir durum olup olmadığını araştırır. Sonuçta belgenin geri verilmesinde sağlık açısından sakınca bulunup bulunmadığını raporunda belirtir. Bu bir hekim muayenesidir; içeriği hakkında yönlendirme yapmıyoruz.
Süre kaçarsa ya da sonuç uygun çıkmazsa ne olur?
| Durum | Yönetmelikteki sonuç |
|---|---|
| Kırk beş gün içinde psikiyatri uzmanına başvurulmadı | Altı ay boyunca yeniden teste kabul edilmez |
| Rapora itiraz edilecek | Otuz gün içinde il sağlık müdürlüğüne başvurulur |
| İtiraz edildi | Müdürlük, kişiyi aynı test sistemine sahip başka bir merkeze ve psikiyatri uzmanı muayenesine sevk eder |
| İkinci rapor ilkinden farklı | İkinci raporun sonucu geçerli sayılır |
| İkinci değerlendirme de olumsuz | Başvuru üzerine, ikinci test tarihinden üç ay sonra yeniden değerlendirme yapılır |
| Otuz gün içinde itiraz edilmedi | İki yıl boyunca yeniden teste alınmaz |
Tablodaki en önemli satır itiraz süresidir. Olumsuz bir sonuca itiraz etmemek, iki yıllık bir beklemeye dönüşür. Sürelerin ayrıntısı süre kuralları yazısında, itiraz yolu tekrar ve itiraz yazısında.
Belge iptal edildiyse sıra değişir mi?
Evet. Geri alma ile iptal aynı şey değildir. Belgesi iptal edilen kişi, yeniden sürücü kursuna devam edip sınavlarda başarılı olarak sertifika almak zorundadır. Kanun, bu kişilerin kursta eğitime başlayabilmesi için bekleme süresinin dolmasını, idari para cezalarının tamamının tahsil edilmesini ve psiko-teknik değerlendirme ile psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücülüğe engel hâlinin bulunmadığını gösteren belgenin kursa sunulmasını ister. Bekleme süresi iptal nedenine göre değişir. Kurs tarafını kursa geri dönen adaylar yazısında ele aldık.
Sık yapılan hatalar
- Trafik birimine sormadan randevu almak ve yanlış süreçle başlamak.
- Psiko-teknik raporu alınca işin bittiğini sanıp psikiyatri adımını geciktirmek.
- Ödenmemiş idari para cezası varken iade beklemek.
- Olumsuz sonuçtan sonra itiraz süresini saymamak.
- Geri alma süresi dolmadan belgenin verileceğini düşünmek.
Psikoteknik merkezleri için not
Belgesi geri alınan danışan için sitenizde ayrı bir bilgi sayfası açın ve yukarıdaki sırayı adım adım yazın. Kırk beş günlük psikiyatri başvuru süresini ve otuz günlük itiraz süresini sayfada görünür biçimde belirtin. Google İşletme Profili’nizin soru cevap alanında “Psikiyatri muayenesi merkezde mi yapılıyor?” gibi sık sorulan soruları kısa ve doğru cevaplayın. Sonuçla ilgili vaat içeren hiçbir ifade kullanmayın; merkezin işi değerlendirmeyi kurala uygun yapmak ve danışana süreleri doğru aktarmaktır.
Bu bilgilerin bir merkez sitesinde nasıl sunulduğunu görmek için Sürücü Medya’nın hazırladığı psikoteknik merkezi sitesine bakabilirsiniz.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin