H türü yetki belgesi, ticari amaçla eşya taşımacılığı alanında komisyonculuk yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. H1 yurt içi, H2 yurt içi ve uluslararası komisyonculuk içindir. Komisyoncu kendi adına ve müşterisi hesabına yük taşıtır; kendi nam ve hesabına taşıma yapamaz. Başvuruda sermaye ya da işletme sermayesi ile bu işe elverişli bağımsız bir büro aranır. Araç kullanmayan komisyoncudan SRC belgesi istenmez; yönetmeliğin mesleki yeterlilik (ODY ve ÜDY) bulundurma listesinde de H türü sayılmaz.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Nakliye komisyoncusu, sektörde “yük bulan” kişi olarak bilinir. Fabrikanın, toptancının ya da çiftçinin yükünü alır, uygun kamyonu bulur ve taşımayı o kamyona yaptırır. Kendi aracı yoktur ya da olması gerekmez. SRC kurslarına gelen komisyoncuların sorusu çoğunlukla aynıdır. Bu iş için hangi belge gerekiyor, SRC almam şart mı?
H türü yetki belgesi hangi iş için verilir?
Karayolu Taşıma Yönetmeliği, H türü yetki belgesini ticari amaçla yurt içi ve uluslararası eşya taşımacılığı alanında komisyonculuk yapacak gerçek ve tüzel kişilere verir. Karayolu Taşıma Kanunu da taşıma işleri komisyoncusunu, ücreti karşılığında kendi namına ve bir müvekkil hesabına eşya taşıtmayı meslek edinmiş kişi olarak tanımlar. Yani komisyoncu taşımayı yapan değil, taşıtan taraftır.
Belge faaliyetin alanına göre ikiye ayrılır.
| Belge | Faaliyet alanı | Başvuruda aranan |
|---|---|---|
| H1 | Yurt içi eşya taşımacılığında komisyonculuk | Sermaye ya da işletme sermayesi, bu işe elverişli bağımsız büro |
| H2 | Yurt içi ve uluslararası eşya taşımacılığında komisyonculuk | H1’e göre daha yüksek sermaye, bu işe elverişli bağımsız büro |
Sermaye tutarları yönetmelikte yazılıdır ve değişebilir; güncel rakamı başvuru ekranından ya da Bakanlığın bölge müdürlüğünden öğrenin. Bütün yetki belgesi türlerini bir arada görmek isterseniz yetki belgesi türleri tablosuna bakabilirsiniz.
Komisyoncu, acente ve organizatör aynı şey mi?
Değil. Üçü de taşımayı kendi aracıyla yapmaz, ama hukuki konumları farklıdır.
- Komisyoncu (H türü) kendi adına, müşterisinin hesabına yük taşıtır.
- Acente (G türü) bir ya da birkaç taşımacı adına sözleşme yapar; ayrıntısı G1, G2 ve G3 yazısında.
- Taşıma işleri organizatörü (TİO) ayrı bir yönetmeliğe bağlıdır. Eski R1 ve R2 belgeleri artık düzenlenmiyor; mevcut olanlar TİO yetki belgesine çevrildi. Bu konuyu TİO yetki belgesi yazısında anlattık.
H türü için böyle bir dönüşüm hükmü yok; H1 ve H2 yönetmelikte yürürlükteki belge türleri arasında sayılıyor.
H belgesi sahibinin uyması gereken kurallar neler?
- H türü yetki belgesi sahibi kendi nam ve hesabına taşıma yapamaz, yaptıramaz. Aksi hâlde idari para cezası uygulanır.
- Komisyoncu, bu sıfatla yaptığı faaliyet ve işlemlerden taşımacıyla birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. Yükü hangi taşımacıya verdiğiniz bu yüzden önemlidir.
- Belgede yazılı adres dışında faaliyet gösterilemez.
- Şube açılacaksa her şube için ayrıca yetki belgesi alınır. H türü belge sahipleri yalnızca merkez adreslerinin bulunduğu il sınırları içinde şube açabilir.
- Yetki belgesi satılamaz ve devredilemez.
- Belgenin süresi beş yıldır. Yenileme takvimi için yetki belgesi süresi yazısına bakın.
Karşı tarafta da bir yükümlülük var. Yük taşıyan yetki belgesi sahipleri, yükü veren kişinin G, H ya da TİO yetki belgesi kapsamında çalışıp çalışmadığını sorgulamak zorundadır. Belgesiz komisyoncuyla çalışan taşımacı da risk alır; bu yüzden nakliyeciler sizden belge bilgisi ister.
Komisyoncunun SRC ya da ODY belgesi alması gerekir mi?
SRC belgesi, ticari araç kullanan şoförün mesleki yeterlilik belgesidir. Büroda yük organize eden ve direksiyona geçmeyen komisyoncudan SRC istenmez. İleride kendi aracınızla taşımaya da girecekseniz durum değişir; o zaman hem taşımacılık yetki belgesi hem de araç cinsine uygun SRC gündeme gelir.
Yönetici belgelerinde de benzer bir ayrım var. Yönetmelik, hangi yetki belgesi sahiplerinin orta düzey yönetici (ODY) ve üst düzey yönetici (ÜDY) belgeli kişi bulundurmak zorunda olduğunu tek tek sayar. Bu listede H türü yer almaz. Taşımacılık, lojistik ya da kargo belgeleri alırsanız yükümlülük doğar; ayrıntısı yetki belgem var, ODY, ÜDY ve SRC de gerekir mi yazısında.
Başvuru nereden yapılır?
Yetki belgesi başvuruları e-Devlet üzerinden yapılabiliyor ve şartları sağladığınıza dair beyanınız esas alınarak elektronik olarak sonuçlandırılabiliyor. Beyanın gerçeğe aykırı olduğu sonradan anlaşılırsa belgeye bağlı faaliyet geçici olarak durdurulur. Adi ortaklıklara yetki belgesi verilmediğini de aklınızda tutun; başvuru gerçek kişi ya da tüzel kişi adına yapılır.
Kurs sahipleri için not
SRC kursuna gelen her ziyaretçi şoför adayı değildir; bir bölümü komisyoncu, acente ya da ambar sahibidir ve yanlış belgeye yönlendirilmek istemez. Sitenizde “Araç kullanmıyorum, yük buluyorum” başlıklı kısa bir soru cevap bölümü bu kişilerin sorusunu karşılar. Yetki belgesi başvurusunun kursta değil Bakanlık üzerinden yapıldığını açıkça yazın. Kursunuzda ODY ve ÜDY programı varsa, firma büyüyüp taşımacılık belgesi aldığında hangi eğitimin gerekeceğini aynı sayfada belirtebilirsiniz. Sayfa düzeni için SRC kursu web sitesi çalışmamıza göz atabilirsiniz.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin