D türü yetki belgesi otobüsle yurt içi yolcu taşımacılığı ve hususi taşımacılık içindir. D1 ticari ve tarifeli taşıma yapacaklara verilir; özmal otobüslerle en az 150 koltuk, onaylı hat ve tarife ile her yolcuya bilet gerekir. D3, kendi personelini, kendi merkezinin hastasını ya da kendi tarım alanında çalışacak mevsimlik işçiyi taşıyanlar içindir ve bir özmal otobüs yeterlidir. D4, il içinde ve 100 kilometreye kadar şehirler arası ticari taşıma içindir; başvuruda il trafik komisyonu ya da UKOME kararı aranır. Tarifesiz tur taşımacılığı D2’nin konusudur.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Otobüs alan girişimcinin karşısına dört D belgesi çıkar. Gezi ve tur işinin belgesi olan D2’yi ayrı bir yazıda anlattık. Kalan üçü birbirine hiç benzemez: biri bilet kesen büyük firmanın, biri kendi çalışanını taşıyan işletmenin, biri de ilçeler arası hat işleten küçük taşımacının belgesidir.
D1, D3 ve D4 yan yana nasıl görünür?
| Başlık | D1 | D3 | D4 |
|---|---|---|---|
| Taşımanın niteliği | Ticari, tarifeli | Hususi | Ticari, tarifeli ve tarifesiz |
| Alan | Yurt içi | Kendi işiyle sınırlı | İl içi ve 100 kilometreye kadar şehirler arası |
| Asgari kapasite | Özmal otobüslerle en az 150 koltuk | En az 1 özmal otobüs | En az 1 otobüs |
| Sözleşmeli taşıt | Özmal otobüs sayısının 3 katına kadar | Kaydedilmez | Kaydedilmez |
| Taşıt sayısı üst sınırı | Yok | Yok | En fazla 10 otobüs |
| Yönetici belgesi | Bir üst düzey ve bir orta düzey yönetici | Listede sayılmaz | Listede sayılmaz |
D1 yetki belgesi için hangi şartlar aranır?
- Koltuk kapasitesi. Otobüs cinsi özmal taşıtlarla toplam en az 150 koltuk; şoför koltuğu sayıya dâhildir. Ayrıca sermaye şartı vardır, güncel tutarı Bakanlık kaynaklarından teyit edin.
- Otobüsün büyüklüğü. Kaydedilecek otobüsler şoförü dâhil en az 25 koltuklu olmalıdır. 18 ila 24 koltuklu özmal otobüsler sınırlı oranda eklenebilir ve 300 kilometreden uzun güzergâhlarda kullanılamaz.
- Taşıt yaşı. Asgari kapasiteyi sağlayan özmal otobüsler 15 yaşından büyük olamaz.
- Hat ve terminal. Kalkış, ara durak ve varışın yetki belgeli yolcu terminallerinden yapılması esastır. D4 dışında, il içindeki iki nokta arası için taşıma hattı düzenlenmez.
- Tarifeler. Zaman tarifesi Bakanlıkça onaylanır, ücret tarifesi Bakanlığa bildirilir; ikisinin birer örneği taşıtta bulunur. Onaylı tarifede olmayan saate bilet kesilemez.
- Bilet. Her yolcu için ayrı bilet düzenlenir. Hareket saatinden 12 saat öncesine kadar yapılan başvuruda bilet ücretinin tamamı iade edilir; sefer başlayıncaya kadar yapılan başvuruda altı ay geçerli açık bilet düzenlenir.
- İnternet sitesi. Belgenin verilmesinden itibaren doksan gün içinde sürekli faal bir site kurulur; hat, güzergâh, ücret ve zaman tarifeleri ile şube ve acente bilgileri burada yayımlanır.
Yolcu bilgileri seyahat başlayıncaya kadar Bakanlığın sistemine işlenir; ayrıntısı U-ETDS yazısında. D1 firmaları biletlerini kendi şube ve acenteleri üzerinden satar; acentelik için F1 ve F2 yazısına bakın.
D3 yetki belgesi kimler için?
D3 hususi taşımacılık belgesidir; ticari amaç olmadan, yalnızca kendi esas işiyle ilgili yolcu taşıyanlara verilir. Yönetmelik dört grubu sayar:
- Kendi personelini taşıyanlar,
- Kendi diyaliz merkezinde tedavi gören hastaları taşıyanlar,
- Kendi özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde destek eğitimi alan engelli bireyleri ve bunların velisini ya da vasisini taşıyanlar,
- Kendi tarım alanında faaliyet gösterecek mevsimlik tarım işçisini taşıyanlar. Bu grup yönetmeliğe Mayıs 2026’da eklendi.
En az bir özmal otobüs yeterlidir; asgari kapasiteyi sağlayan özmal otobüs 15 yaşından büyük olamaz. Taşıt belgesine ticari ya da hususi tescilli otobüs kaydedilebilir, otomobil kaydedilemez. D3 talep eden gerçek kişilerden faal vergi mükellefi olma şartı aranmaz. D3 ile ücret karşılığı başka firmaların personeli taşınamaz; bu iş ticari servis taşımacılığıdır ve S yetki belgesinin konusudur.
D4 yetki belgesi nasıl alınır?
D4, ticari olarak il içinde ve 100 kilometreye kadar olan şehirler arası güzergâhlarda tarifeli ve tarifesiz yolcu taşıyacaklara verilir. Diğer belgelerden farkı, başvurunun yerel bir karara dayanmasıdır:
- İl içi taşımada. Merkez adresinin bulunduğu ilin il trafik komisyonundan, D4 düzenlenmesinin o ildeki arz ve talep dengesi ile taşıma düzeni bakımından sakıncası olmadığına dair karar alınır.
- 100 kilometreye kadar şehirler arası taşımada. İlgili illerin il trafik komisyonu ya da UKOME kararları sunulur.
- Kararın içeriği. Kullandırılacak taşıma hatları ve güzergâhlar ile kaydedilecek taşıtların sayısı ve koltuk kapasiteleri kararda belirtilmiş olmalıdır.
Yalnızca tarifesiz taşıma yapmak üzere D4 düzenlenmez; belgenin geçerli bir hattının bulunması şarttır. Taşıt belgesine, merkez işyerinin bulunduğu ilin plakasına kayıtlı en fazla 10 özmal otobüs kaydedilir; otomobil kaydedilemez. D4 sahibi merkez adresini faaliyet gösterdiği ilin dışına taşıyamaz. Tüzel kişiler için sermaye şartı vardır.
Bir geçiş notu: servis taşımacılığı yapmak üzere daha önce düzenlenmiş D4 belgeleri, Mayıs 2025 değişikliğiyle S yetki belgesine çevrildi. Bugün personel ve öğrenci servisi için D4 değil S belgesi gündeme gelir. Belediye sınırları içindeki şehir içi toplu taşıma ise belediyelerin düzenleme alanındadır; başvurmadan önce ilgili belediyenin ulaşım birimine de danışın.
Şoför ve yöneticiden hangi belgeler istenir?
D1 sahibi firma, ilk yetki belgesini aldığı tarihten itibaren altı ay içinde en az bir üst düzey yönetici ve bir orta düzey yönetici belgesine sahip olmalı ya da bu kişileri istihdam etmelidir. D3 ve D4, yönetmelikte bu yükümlülüğün sayıldığı listelerde yer almaz. Şoförde ise üç belgede de mesleki yeterlilik belgesi aranır; yurt içi yolcu taşımacılığının belgesi SRC 2’dir. Ehliyet sınıfı, yaş ve rapor için otobüs şoförü olmak yazısına bakın.
Kurs sahipleri için not
İlçe hatlarında çalışan minibüs ve otobüs şoförleri SRC 2 için en düzenli aday grubudur; sitenizde “ilçe hattı şoförü hangi belgeleri alır” sorusuna D4 ve SRC 2 üzerinden cevap veren bir sayfa yerel aramaları karşılar. Fabrikaların insan kaynakları birimleri ise D3 kapsamındaki şoförleri için toplu eğitim sorar; iletişim sayfanızda kurumsal talep için ayrı bir satır bulunsun. Google İşletme Profili’nde hizmeti “SRC 2 eğitimi” olarak yazın. Yetki belgesi başvurusunun Bakanlığa yapıldığını belirtin ve yalnızca ruhsatınızdaki programlar için kayıt alın.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin