Otobüs kullanmak için D sınıfı ehliyet gerekir; yaş şartı 24 yaşını bitirmiş olmak, ön şart en az B sınıfı ehliyettir. Yalnızca minibüs kullanacaklar 21 yaşını bitirdiklerinde D1 sınıfı alabilir. Yurt içi yolcu taşımacılığında çalışan şoför SRC 2, yurt dışı seferine çıkan şoför SRC 1 belgesi alır; SRC 1, SRC 2’yi de kapsar. Şoförün bedenen ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduğunu gösteren raporu beş yılda bir yenilemesi gerekir. Belediyelerin şehir içi hatlarında ek şartlar aranabilir.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Otobüs şoförlüğü yolcu taşımacılığıdır ve mevzuat yolcu taşıyan şoförden yük taşıyandan farklı belgeler ister. Ehliyet sınıfı, yaş ve SRC türü buna göre değişir. Sırayla bakalım.
Otobüs kullanmak için hangi ehliyet sınıfı gerekir?
Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne göre D sınıfı ehliyet minibüs ve otobüs, D1 sınıfı ehliyet minibüs kullanmak içindir.
| Sınıf | Ne kullanılır? | Yaş | Ön şart |
|---|---|---|---|
| D1 | Minibüs | 21 yaşını bitirmek | En az B sınıfı ehliyet |
| D | Minibüs ve otobüs | 24 yaşını bitirmek | En az B sınıfı ehliyet |
| DE | D sınıfı araca 750 kilogramı geçen römork takılı birleşik araç | 24 yaşını bitirmek | D sınıfı ehliyet |
Karayolu Taşıma Yönetmeliği otobüsü, şoförü dâhil dokuz kişiden fazla yolcu taşımaya uygun araç olarak tanımlar. Şoförü dâhil 10 ile 17 arasında oturma yeri olan araç küçük otobüs yani minibüs, 17’den fazla oturma yeri olan araç büyük otobüs sayılır. İş ilanındaki aracın hangi gruba girdiği, D1 ile yetinip yetinemeyeceğinizi belirler.
Sürücü eğitimi veren yükseköğretim bölümlerinden mezun olanlar gibi bazı gruplar için yaş şartı farklı uygulanır. Sınıfların tamamını ehliyet sınıfları rehberinde bulabilirsiniz. Sürücü kursuna yazılmadan önce ruhsatında D sınıfı programı olduğunu sorun; her kursta bu program bulunmaz.
Hangi SRC belgesi gerekir?
- SRC 2. Yurt içi yolcu taşımacılığı içindir. Şehirler arası otobüs, tur otobüsü ve servis şoförleri bu belgeyi alır.
- SRC 1. Uluslararası yolcu taşımacılığı içindir. SRC 1 sahibi SRC 2’yi de almış sayılır.
Aynı araçla yük de taşıyacaksanız eşya tarafının belgesi ayrıca gerekir; ayrıntısı SRC seçim tablosunda. Servis şoförlüğünün kendine özgü şartlarını servis şoförü yazısında ayrıca anlattık.
Çalışacağınız firmanın belgesi neyi değiştirir?
Otobüs firmaları yaptıkları işe göre farklı yetki belgesi taşır. Tarifeli şehirler arası hat D1, tarifesiz tur ve kiralama D2, il içi ve 100 kilometreye kadar şehirler arası hat D4, uluslararası yolcu taşımacılığı B türü belgeyle yapılır. Ticari servis taşımacılığı için S yetki belgesi tanımlanmıştır. Şoför olarak sizin için sonuç şudur: B türü belgeyle yurt dışı seferi yapan firmada SRC 1, diğerlerinde SRC 2 aranır. Türlerin tamamı yetki belgesi karşılaştırma tablosunda.
Belediye otobüsü şoförlüğünde durum farklı mı?
Karayolu Taşıma Kanunu, belediye sınırları içindeki şehir içi taşımaların düzenlenmesinin belediyelere bırakılabileceğini söyler. Bu yüzden belediye otobüsü ya da özel halk otobüsü şoförlüğünde ehliyet sınıfı aynı kalır, ama yaş, deneyim, eğitim ve sürücü kartı gibi ek şartları belediye ya da işletme belirler. Başvurmadan önce ilgili belediyenin ulaşım biriminin güncel ilanına bakın.
Psikoteknik, sağlık raporu ve diğer şartlar neler?
- Rapor. Karayolu Taşıma Yönetmeliği, şoförlerin bedenen ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren raporu beş yılda bir almasını şart koşar. Psikoteknik değerlendirmeyi yalnızca ruhsatlı merkezler yapar; ayrıntısı psikoteknik raporu yazısında.
- Adli sicil. Şoförlerin uyuşturucu, silah, insan ve gümrük kaçakçılığı ile terör suçlarından hürriyeti bağlayıcı ceza almamış olması aranır. Yolcu taşımacılığı belgelerinde iptal sebebi sayılan suçların listesi eşya tarafına göre daha geniştir; SRC ve sabıka kaydı yazısına bakın.
- Takograf. Yolcu taşımacılığında kullanılan ve şoförü dâhil oturma yeri 17’den fazla olan araçlarda takograf zorunludur. Sürüş ve mola kuralları sürüş ve dinlenme süreleri yazısında.
- Yıllık eğitim. Firmalar, şoförlerinin yılda en az yedi saatlik güvenli sürüş eğitimi almasını sağlamakla yükümlüdür.
- Üst yaş. 66 yaşından gün almış sürücülerin SRC belgesi geçici olarak geçersiz hâle gelir, raporlar sunulunca yeniden geçerli olur. 69 yaşından gün almak belge iptali sebebidir.
Adım adım sıra nasıl olmalı?
- B sınıfı ehliyetiniz yoksa önce onu alın.
- 24 yaşını bitirdiğinizde D sınıfı için sürücü kursuna kaydolun; minibüsle başlayacaksanız 21 yaşında D1 alabilirsiniz.
- SRC 2 ya da SRC 1 programı olan bir SRC kursunda eğitimi tamamlayıp sınava girin. Kurumları SRC kursları listesinde görebilirsiniz.
- Psikoteknik ve sağlık raporlarınızı güncel tutun.
- Takograflı araç kullanacaksanız sürücü kartınızı çıkarın.
Kurs sahipleri için not
D sınıfı programı olan sürücü kursları, sitelerinde yaş ve B sınıfı ön şartını ilk paragrafta yazarak uygun olmayan başvuruları baştan eleyebilir. SRC kursları ise “otobüs şoförü hangi SRC” sorusuna tek cümleyle cevap veren bir sayfa açmalı ve belediye hatlarındaki ek şartlar için adayı belediyeye yönlendirmelidir. Google İşletme Profili’nde hizmet adını “SRC 2 eğitimi” gibi program adıyla yazın. Kayıt masasında adayın çalışacağı firmanın yurt dışı seferi yapıp yapmadığını sorun. Ruhsatınızda olmayan program için kayıt almayın.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin