C türü yetki belgesi yurt içi ve uluslararası eşya taşımacılığı ile hususi taşımacılık içindir. C1, ticari amaç olmadan yalnızca kendi esas işiyle ilgili eşyayı taşıyanlara verilir ve en az bir özmal birim taşıt yeterlidir. C3, ticari amaçla taşınma eşyası taşıyanlar içindir; en az 3 özmal birim taşıt ve 75 tonluk asgari kapasite aranır. C1 ile başkasının yükü taşınamaz. C3 sahibi firmada en az bir orta düzey yönetici belgesi gerekir. Ticari amaçlı uluslararası eşya taşımacılığının güncel belgesi ise L2’dir.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
C türü denince akla hâlâ C2 gelir; oysa o belge için yeni başvuru alınmıyor ve mevcutlar L2’ye çevrildi. Ayrıntısı C2 yazısında. C ailesinin başvurulabilen iki üyesi C1 ve C3’tür ve ikisi de belirli bir işe göre tasarlanmıştır.
C1 ve C3 hangi işi kapsar?
| Başlık | C1 | C3 |
|---|---|---|
| Kim alır? | Hususi taşımacılık yapanlar | Ticari amaçla taşınma eşyası taşıyanlar |
| Ne taşınır? | Yalnız kendi esas işiyle ilgili eşya | Bir evden, bürodan ya da benzeri yerden alınıp benzeri bir yere götürülen eşya |
| Asgari kapasite | En az 1 özmal birim taşıt | En az 3 özmal birim taşıt ve 75 ton |
| Kamyonet | Birim taşıt sayılır | Asgari kapasite hesabında dikkate alınmaz |
| Taşıtın tescili | Ticari ya da hususi olabilir | Ticari olmalı |
| Sözleşmeli taşıt | Kaydedilmez | Kaydedilmez |
| Yönetici belgesi | Listede sayılmaz | En az bir orta düzey yönetici |
Birim taşıt; yarı römorkuyla birlikte çekici, tek başına kamyon ya da tek başına kamyonet demektir. İki belgede de asgari kapasiteyi sağlayan özmal taşıtlar, ilk başvuruda ve faaliyet süresince 15 yaşından büyük olamaz. C3 için ayrıca sermaye şartı vardır; güncel tutarı Bakanlık kaynaklarından teyit edin.
C1 yetki belgesi kimin işine yarar?
Mobilya üreten bir atölyenin ürününü kendi kamyonuyla komşu ülkedeki bayisine götürmesi, bir inşaat firmasının kendi makine ve malzemesini yurt dışındaki şantiyesine taşıması hususi taşımacılıktır. Burada taşıma ayrı bir ticari hizmet olarak satılmaz; işletme kendi işinin eşyasını taşır. C1 bu durumun belgesidir.
- C1 ile ücret karşılığı başkasının yükü taşınamaz. Yetki belgesi sahipleri belgelerinin kapsamı dışında faaliyette bulunamaz.
- Taşıma işleri organizatörleri, C1 ve K2 belgesi sahiplerine taşıma yaptıramaz.
- C1 talep eden gerçek kişilerden faal vergi mükellefi olma şartı aranmaz.
- Taşınan eşya tehlikeli madde ise C1 sahibi de taşıma bilgilerini taşıma başlayıncaya kadar Bakanlığın sistemine işler.
Yalnızca yurt içinde kendi malını taşıyan işletme için aynı işin belgesi K2’dir; farkı K1, K2 ve K3 yazısında bulabilirsiniz.
C1 belgesinde SRC hangi durumda aranmaz?
Yönetmelik tek bir istisna tanır ve dört koşulun birlikte gerçekleşmesini ister: yetki belgesi C1 ya da K2 olacak, bir gerçek kişi adına düzenlenmiş olacak, taşıt belgesinde yalnızca bir kamyonet kayıtlı olacak ve bu kamyoneti belge sahibinin kendisi kullanacak. Bu durumda belge sahibinden mesleki yeterlilik belgesi aranmaz. Araç kamyon ya da çekiciyse, belge şirket adınaysa ya da aracı çalışanınız kullanıyorsa şoförün SRC belgesi olmalıdır; uluslararası eşya taşımacılığında bu belge SRC 3’tür.
C3 yetki belgesi için hangi yükümlülükler vardır?
- Gönderici ve alıcı kaydı. Taşımasını üstlendiği eşyanın gönderici ve alıcısına ait kimlik, unvan ve adres bilgilerini tam ve doğru kaydeder.
- Bildirim. Taşıma senedindeki bilgileri taşıma başlayıncaya kadar Bakanlığın sistemine işler. Ayrıntısı U-ETDS yazısında.
- Teslim süresi. Makul bir taşıma ve teslimat süresi taahhüt eder ve eşyayı bu sürede alıcısına ulaştırır.
- Eşyanın sorumluluğu. Eşyayı teslim aldığı andan teslim edinceye kadar kaybından, hasarından ve çalınmasından sorumludur. Hasar hâlinde durum alıcıya gösterilir ve tutanakla tespit edilir.
- Unvan. Unvanını ya da kısa unvanını taşıtların en az bir yerine görülebilecek şekilde yazdırır.
- Yükü vereni sorgulama. Yükü verenin acente, komisyoncu ya da taşıma işleri organizatörü olarak faaliyet gösterip göstermediğini sorgular.
Yalnızca yurt içinde evden eve nakliyat yapan firma için karşılık gelen belge K3’tür. Yönetmelik ayrıca, ticari olarak uluslararası ve yurt içi eşya taşımacılığı yetki belgesi almış firmaların yurt dışından getirmeleri kaydıyla taşınma eşyası da taşıyabileceğini söyler.
Uluslararası seferde araçta hangi belgeler olur?
Uluslararası eşya taşımalarında uluslararası geçerliliği olan belgeler ile gümrük idarelerince verilen ya da onaylanan resmî belgeler kullanılır; taşıma senedi düzenleme ve sevk irsaliyesi bulundurma şartı aranmaz. Geçilecek ülkelere göre geçiş belgeleri gündeme gelir; hangi ülke için ne gerektiğini Bakanlığın güncel duyurularından takip edin. Taşıt kartı her durumda araçta bulunur. Şoför tarafının tamamı uluslararası tır şoförünün belgeleri yazısında.
Şoför ve yöneticiden ne istenir?
C3 sahibi firma, ilk yetki belgesini aldığı tarihten itibaren altı ay içinde en az bir orta düzey yönetici belgesine sahip olmalı ya da bu belgeye sahip kişiyi istihdam etmelidir; uluslararası eşya taşımacılığında bu belge ODY 3’tür. C1 bu yükümlülüğün sayıldığı listelerde yer almaz. Şoförlerde SRC 3 ile beş yılda bir yenilenen sağlık ve psikoteknik raporu aranır.
Kurs sahipleri için not
İhracat yapan küçük üreticiler “kendi malımı götürüyorum, şoförüme SRC lazım mı” sorusuyla gelir; dört koşullu istisnayı kayıt masasında tek tek sormak yanlış kaydı önler. Sitenizdeki SRC 3 sayfasına “kendi malını yurt dışına taşıyan işletmeler” başlıklı kısa bir bölüm eklemek bu aramayı karşılar. Evden eve nakliyat firmalarına ODY yükümlülüğünü hatırlatan bir paragraf da işe yarar. Yetki belgesi başvurusunun Bakanlığa yapıldığını açıkça yazın; yalnızca ruhsatınızdaki programlar için kayıt alın.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin