Karayolu Taşıma Yönetmeliği, resmî taşıtlarla ve bunların römorklarıyla yapılan ticari olmayan taşımaları kapsamı dışında tutar. Ayrıca kamu kurum ve kuruluşlarının ticari olmayan taşıma hizmetlerinde kullanılan taşıtları süren kamu personelinden mesleki yeterlilik belgesi aranmayacağını açıkça yazar. Bu yüzden kurumun kendi aracını kullanan kamu görevlisi şoförden yönetmelik gereği SRC belgesi istenmez. Sürücü belgesi sınıfı ise her durumda araca göre belirlenir. Araç kuruma değil hizmet veren özel firmaya aitse durum değişir; kurumun ilanda kendi şartını koyması da mümkündür.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Kamuda şoför kadrosuna başvuracak ya da belediye şirketinde işe girecek adayların ortak sorusu şudur: “Ehliyetim var, SRC de almam gerekir mi?” Cevap aracın kime ait olduğuna ve yapılan işin ticari olup olmadığına bağlıdır. Yönetmelik bu ayrımı iki ayrı cümleyle yapar.
Yönetmelik resmî taşıtlar için ne diyor?
Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin kapsam hükmünde bazı taşımalar yönetmeliğin dışında bırakılır. Kamu tarafını ilgilendirenler şunlardır:
- Resmî taşıtlarla ve bunların römorklarıyla yapılan ticari olmayan taşımalar.
- Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğüne ait taşıtlarla yapılan taşımalar.
- Ambulans, cenaze aracı ya da naklen yayın aracı olarak tescil edilmiş araçların kullanım amaçlarına uygun olarak yaptığı taşımalar.
Şoförlerde aranan şartları sayan hükümde de ayrı bir cümle bulunur: kamu kurum ve kuruluşlarının ticari olmayan taşıma hizmetlerinde kullanılan taşıtları süren kamu personelinden mesleki yeterlilik belgesi aranmaz. İki cümle birlikte okunduğunda, kurumun kendi aracını kurumun kendi işi için kullanan kamu personelinin SRC belgesi almak zorunda olmadığı anlaşılır.
Hangi durumda SRC aranmaz, hangi durumda aranır?
| Durum | Yönetmeliğe göre |
|---|---|
| Kuruma ait makam aracını kullanan kamu personeli | Resmî taşıtla ticari olmayan taşıma; kapsam dışında |
| Belediyeye ait kamyon, arazöz ya da çöp aracını kullanan belediye personeli | Kamu personeli, ticari olmayan taşıma hizmeti; mesleki yeterlilik belgesi aranmaz |
| Kurumun kendi personelini kendi otobüsüyle taşıyan kamu görevlisi | Ticari olmayan taşıma hizmeti; mesleki yeterlilik belgesi aranmaz |
| Kuruma hizmet veren özel firmanın aracını kullanan firma çalışanı | Araç resmî taşıt değildir; firmanın faaliyeti yönetmelik kapsamındaysa şoförde SRC ve psikoteknik aranır |
| Ücret karşılığı yolcu ya da yük taşınan bir hat | “Ticari olmayan” şartı karşılanmaz; istisnaya güvenmeden ilgili idareye sorulmalıdır |
Tablonun son iki satırı en çok karıştırılan yerdir. İstisnanın iki şartı vardır: taşıt resmî olacak ve taşıma ticari olmayacak. Kamu binasının önünde bekleyen her araç resmî taşıt değildir. Araç bir firmadan şoförüyle birlikte kiralanmışsa, o aracın şoförü kamu personeli sayılmaz ve firmanın tabi olduğu kurallar geçerli olur.
Şehir içi toplu taşımada durum nedir?
Yönetmelik, Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile Belediye Kanunu hükümlerini saklı tutar. Şehir içi toplu taşımayı belediyeler düzenler ve şoförde aranan belgeleri çoğu zaman belediyenin kendi yönergesi belirler. Bu yüzden belediye otobüsünde ya da belediye şirketinde çalışacak aday, ilan metnine ve o belediyenin kurallarına bakmalıdır. Otobüs için gereken sürücü belgesi sınıfını ve yolcu taşımadaki SRC türlerini otobüs şoförü yazısında anlattık.
Psikoteknik raporu istenir mi?
Beş yılda bir alınan psikoteknik raporu, yönetmeliğin kapsamındaki taşıtları kullanan şoförler için öngörülmüş bir şarttır. Resmî taşıtla yapılan ticari olmayan taşıma kapsam dışında kaldığı için, bu işte çalışan kamu personeline yönetmelikten doğan bir periyodik rapor yükümlülüğü yüklenmez.
İki durum bunun dışındadır. Birincisi, kurum kendi iç düzenlemesiyle ya da ilan şartı olarak rapor isteyebilir; bu durumda talebin kaynağı kurumun kendisidir. İkincisi, Karayolları Trafik Kanunu’nda sayılan ihlaller nedeniyle sürücü belgesi geri alınan herkes için psikoteknik değerlendirme gündeme gelebilir; bu kural mesleğe bakmaz. Ayrıntısı psikoteknik raporu kimlerden istenmez yazısında.
Ehliyet sınıfı nasıl belirlenir?
İstisna yalnızca taşımacılık mevzuatıyla ilgilidir; sürücü belgesi kuralını değiştirmez. Kullanacağınız aracın cinsine ve azami yüklü ağırlığına göre doğru sınıfa sahip olmanız gerekir:
- Otomobil ve kamyonet için B sınıfı.
- Minibüs için D1, otobüs için D sınıfı.
- Azami yüklü ağırlığı 7.500 kilogramı geçmeyen kamyon için C1, üzerindeki kamyon için C sınıfı.
- İş makinesi türündeki araçlar için G sınıfı ve o makinenin operatörlük belgesi.
Ambulans kullanacaklar için ayrı bir eğitim konusu vardır; ambulans sürücüsü yazısına bakabilirsiniz.
İlanda SRC şartı yazıyorsa ne yapmalı?
Yönetmeliğin aramaması, kurumun istememesi anlamına gelmez. Kadro ya da işçi alımı ilanlarında sürücü belgesi sınıfının yanında SRC türü, psikoteknik raporu ya da deneyim süresi şart olarak yazılabilir. İlan metni bağlayıcıdır; başvurmadan önce istenen belgenin adını ve türünü ilandan aynen not edin. Hangi SRC türünün hangi işi karşıladığı SRC türleri yazısında.
Kurs sahipleri için not
Kayıt masasına “kamuya gireceğim, SRC şart mı” diye gelen adaya dürüst cevap vermek uzun vadede kursunuzun işine yarar. Sitenizde resmî taşıt istisnasını iki şartıyla anlatan kısa bir sayfa yayımlayın: taşıt resmî olacak, taşıma ticari olmayacak. İlanda belge isteniyorsa adayın ilan metnini getirmesini isteyin ve hangi türün yazdığına birlikte bakın. Sürücü kursuysanız aynı sayfada araca göre ehliyet sınıfı listesini verin; SRC kursuysanız yalnızca kendi ruhsatınızdaki programları anlatın.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin