Dozer, greyder ve silindir için Millî Eğitim Bakanlığı’nın ayrı operatör kurs programları vardır ve bir makinenin belgesi ötekinde geçmez. Üç program da 60 ders saatidir: 36 saat teorik, 18 saat araç başı grup uygulaması ve 6 saat araç üzeri bireysel uygulama. Program metinlerine göre operatörlük belgesi ya da G sınıfı sürücü belgesi olan kursiyer; iş sağlığı ve güvenliği, iş makinesi türleri, makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatı ile meslek etiği konularından muaf tutulur. Makineye özgü üniteler ve uygulama eğitimi muafiyetin dışındadır; sınava yine girilir.
Bu içerikte:
- Dozer belgesiyle greyder ya da silindir kullanılır mı?
- Üç makinenin programı nasıl kurulmuş?
- İkinci belgede hangi konulardan muaf olunur?
- Muafiyet neyi kapsamaz?
- İkinci belge için kursa giderken ne yapmalı?
- G sınıfı ehliyetim var, yeni makine için yeniden mi alacağım?
- MYK belgesi bu üç makinede aranır mı?
- Kurs sahipleri için not
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Yol şantiyesinde işler sırayla ilerler. Dozer zemini açar, greyder tesviye eder, silindir sıkıştırır. Bir makinede ustalaşan operatör bir süre sonra yanındaki makineyi de kullanmak ister. Soru hep aynıdır: “Belgem var, ikincisi için her şeye baştan mı başlayacağım?” Cevap program metinlerinde yazıyor.
Dozer belgesiyle greyder ya da silindir kullanılır mı?
Kullanılmaz. Operatörlük belgesi makineye özeldir ve belgenin üzerinde programın adı yazar. Dozer, greyder ve silindir için Talim ve Terbiye Kurulunca kabul edilmiş üç ayrı kurs programı vardır. İşveren ve denetim, çalıştığınız makinenin belgesine bakar. Belgeler arasındaki genel ayrımı G sınıfı ve operatör belgesi yazısında anlattık.
Üç makinenin programı nasıl kurulmuş?
| Makine | Sahadaki işi | Programın makineye özgü üniteleri |
|---|---|---|
| Dozer | Bıçakla zemini itme, riperle sert zemini sökme | İşe hazırlık, genel kontroller, nakletme, bıçak ve riperle çalışma, park ve depolama |
| Greyder | Zemini istenen eğim ve düzlüğe getirme | İşe hazırlık, genel kontroller, nakletme, zemini gevşetme, kazı, serme ve tesviye, park ve depolama |
| Silindir | Dolgu ve asfalt sıkıştırma | İşe hazırlık, genel kontroller, nakil, sıkıştırma işlemleri, park ve depolama |
Üç programın süre yapısı aynıdır: 36 ders saati teorik eğitim, 18 ders saati araç başı grup uygulaması ve 6 ders saati araç üzeri bireysel uygulama; toplam 60 ders saati. Programlar günde en fazla 6 ders saati uygulanır. Bu, eğitimin tamamının en az on eğitim gününe yayılması demektir.
İkinci belgede hangi konulardan muaf olunur?
Program metinlerinin uygulama açıklamalarında ortak bir hüküm yer alır. Operatörlük belgesine ya da G sınıfı sürücü belgesine sahip kursiyer, teorik eğitimdeki şu konulardan muaf tutulur:
- İş sağlığı ve güvenliği, çevre koruma ve kalite,
- İş makinesi türleri ve kullanım alanları,
- Makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatı,
- Meslek etiği ve mesleki gelişim faaliyetleri.
Bu dört başlık bütün operatör programlarında ortak olan teorik bölümdür. İlk belgenizi alırken zaten işlediğiniz için ikinci programda yeniden istenmez.
Muafiyet neyi kapsamaz?
Makineye özgü üniteler ve uygulama eğitimi muafiyetin dışındadır. Greyder belgesi alacak dozer operatörü; greyderin genel kontrollerini, naklini ve tesviye işlemlerini araç başında ve araç üzerinde çalışır. Programın sonundaki teorik ve uygulamalı sınavlar da kaldırılmaz; kurs bitirme belgesi sınavlarda başarılı olana düzenlenir.
Muafiyetin sizin dosyanızda kaç ders saatine karşılık geldiğini kurs, programın ünite ve süre tablosuna göre hesaplar. Bu yazıda saat rakamı vermiyoruz; kayıt olmadan önce kurstan sizin için hazırlanmış eğitim planını yazılı isteyin.
İkinci belge için kursa giderken ne yapmalı?
- İlk belgenizin aslını götürün. Muafiyet, belgeyi kayıtta göstermenize bağlıdır.
- Programın adını sorun. İstediğiniz makinenin programı kursun ruhsatında yazıyor mu?
- Uygulama makinesini görün. Araç üzeri eğitimi hangi makinede, nerede yapacaksınız?
- Eğitim planını yazılı alın. Muaf tutulduğunuz konular ve kalan ders saatleri planda görünmeli.
- Sınav tarihini öğrenin. Belge sınavdan sonra düzenlenir.
Kayıt kabul şartları ilk belgedekiyle aynıdır; yaş ve öğrenim şartını kayıt şartları yazısında açıkladık. Kazı grubundaki makineler için ekskavatör, loder ve beko loder yazısına bakabilirsiniz.
G sınıfı ehliyetim var, yeni makine için yeniden mi alacağım?
Hayır. G sınıfı sürücü belgesi iş makinesi türündeki motorlu araçları kullanacaklara verilir ve makine adına göre ayrılmaz. Yeni makine için alacağınız şey o makinenin operatörlük belgesidir. G sınıfı belgenin kendisi de programlardaki muafiyet sebeplerinden biridir. G sınıfına nasıl geçildiğini ilgili yazıda bulabilirsiniz.
MYK belgesi bu üç makinede aranır mı?
Mesleki Yeterlilik Belgesi zorunluluğu meslek listesine göre işler ve liste zaman içinde genişliyor. Dozer, greyder ve silindir operatörlüğünün güncel listede yer alıp almadığını bu yazı için doğrulamadık; çalıştığınız meslek için tebliğin ek listesine bakın. Konunun çerçevesi MYK zorunluluğu haberinde.
Kurs sahipleri için not
İkinci belge için gelen operatör, kursunuzun en kolay kazanılan kursiyeridir; işi bilir, belgeyi ister. Sitenizde “ikinci makine belgesi” başlıklı bir bölüm açın ve muaf tutulan dört konuyu program metnindeki adlarıyla yazın. “Kısa sürede belge” gibi bir ifade kullanmayın; muafiyet yalnızca ortak teorik konular içindir, uygulama ve sınav yerinde durur. Eski mezunlarınıza yeni program açtığınızda haber verin ve Google İşletme Profili’nizdeki hizmet listesinde programları resmî adlarıyla gösterin.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin