İş makinesi kullanmak için iki şey birlikte gerekir: G sınıfı sürücü belgesi ve kullanılacak makine türüne ait operatörlük belgesi. Operatörlük belgesi makine türüne özeldir; forklift için alınan belge ekskavatör ya da kule vinç için geçerli değildir. Eğitim, ruhsatında o makine türü tanımlı olan yetkili kurslarda verilir. Kurs seçerken makine türünün kursun programında bulunduğu sorulmalıdır.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Şantiyede, depoda ya da limanda iş makinesi kullanmak isteyenlerin en sık karıştırdığı şey, tek bir belgenin bütün makineler için geçerli olduğunu sanmaktır. Öyle değil.
İki ayrı belge
- G sınıfı sürücü belgesi. İş makinesi türündeki araçları karayolunda sürebilmeniz için gereken sürücü belgesidir.
- Operatörlük belgesi. Belirli bir makine türünü çalıştırmak üzere eğitim aldığınızı gösterir ve makine türüne özeldir.
Belge makineye göre alınır
Forklift, ekskavatör, beko loder, dozer, greyder, silindir, vinç. Her biri ayrı bir eğitim programıdır. Forklift için aldığınız belge ekskavatör için geçerli olmaz; ikinci makine için o programın eğitimini ayrıca almanız gerekir. İş başvurusunda işveren, çalıştıracağınız makinenin belgesini ister.
Kimler başvurabilir?
Yaş, öğrenim ve sağlık şartları vardır; makine türüne göre farklılık gösterebilir. Güncel şartları kayıt olacağınız kurstan ve resmî duyurulardan teyit edin.
Makine türleri ve kullanıldıkları yerler
| Makine | Nerede kullanılır? |
|---|---|
| Forklift | Depo, fabrika, market ve lojistik merkezlerinde yük kaldırma ve istifleme |
| Ekskavatör (kazıcı) | İnşaat ve altyapı kazıları |
| Beko loder (kazıcı yükleyici) | Belediye işleri, küçük ve orta ölçekli şantiyeler |
| Yükleyici (loder) | Hafriyat, taş ocağı ve malzeme sahaları |
| Dozer ve greyder | Yol yapımı ve arazi düzeltme |
| Silindir | Zemin ve asfalt sıkıştırma |
| Vinç türleri | İnşaat, liman ve sanayi tesislerinde kaldırma |
Çalışmak istediğiniz sektöre göre makineyi seçin. Depo ve lojistikte forklift, inşaatta kazıcı ve yükleyici grubu daha çok aranır.
Eğitim nasıl geçer?
Program iki bölümden oluşur: makinenin yapısı, bakım ve iş güvenliği kurallarının anlatıldığı teorik dersler ile makine üzerinde yapılan uygulama eğitimi. Sonunda sınava girilir. Uygulama saatlerini eksiksiz tamamlamak hem sınav hem iş hayatı için belirleyicidir; makineyi ilk kez iş yerinde kullanmak ciddi risk taşır.
İş ararken
- İlanlarda belgenin hangi makine için istendiğine bakın; “operatör belgesi” tek başına yeterli bilgi değildir.
- İşveren çoğu zaman belgenin yanında deneyim de sorar; kurs sırasında yaptığınız uygulama saatlerini belgeleyin.
- İkinci bir makine belgesi iş bulma şansını artırır, ama her biri ayrı eğitimdir.
Sık yapılan hatalar
- Tek belgenin bütün makinelerde geçerli olduğunu sanmak.
- Ruhsatında o makine türü bulunmayan bir yerden belge almaya çalışmak.
- Uygulama eğitimini kısa tutmak.
- G sınıfı sürücü belgesi ile operatörlük belgesini aynı şey saymak.
- Ödeme karşılığında fatura ya da makbuz almamak.
Kurs seçerken sorulacak üç soru
- İstediğim makine türü ruhsatınızdaki programlar arasında var mı?
- Uygulama eğitimi gerçek makine üzerinde mi yapılıyor?
- Eğitim sonunda hangi belgeyi, hangi kurumdan alacağım?
Bir kurs yalnızca ruhsatında yazan makine türleri için eğitim verebilir ve belge düzenleyebilir. Kurumları iş makinesi kursları listesinden il il görebilirsiniz.
İş güvenliği
İş makinesi kazaları ağır sonuçlar doğurur. Belge almak yalnızca bir evrak işi değildir; uygulama saatlerini eksiksiz tamamlayın ve çalışacağınız iş yerinin iş güvenliği eğitimlerine katılın.
Sınava hazırlık için iş makinesi örnek çalışma sorularını kullanabilirsiniz.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin
