Cevap aracın nasıl tescil edildiğine bağlıdır. Karayolunda yük taşıyan, kamyon olarak tescilli araç C sınıfı sürücü belgesiyle kullanılır. İş makinesi olarak tescilli araçta ise o makinenin operatörlük belgesi ve karayolunda sürülecekse G sınıfı sürücü belgesi aranır. “İş kamyonu belgesi” adında tek bir belge yoktur; Millî Eğitim Bakanlığı’nın listesinde kaya kamyonu, katı atık sıkıştırma ve taşıma makinesi, vidanjör, asfalt distribütörü ve ray bakım onarım aracı ayrı operatör programlarıdır.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Şantiyede, maden sahasında ya da belediye garajında çalışmaya başlayan kişiye iki farklı şey söylenir. Biri “C sınıfı ehliyetin varsa yeter” der, öteki “operatörlük belgesi olmadan bu araca binemezsin” der. İkisi de bazı araçlar için doğrudur. Ayrımı aracın görünüşü değil, tescili ve yaptığı iş belirler.
Kamyon ile iş makinesi arasındaki fark nedir?
Karayolları Trafik Kanunu iş makinesini; yol inşaat makineleri ile benzeri tarım, sanayi, bayındırlık ve çeşitli kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan, iş amacına göre üzerine çeşitli ekipman monte edilmiş, karayolunda insan, hayvan ve yük taşımasında kullanılamayan motorlu araç olarak tanımlar. Kamyon ise yük taşımak için yapılmış motorlu taşıttır ve karayolunda yük taşır.
Sürücü belgesi tarafı da buna göre ayrılır. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde C sınıfı sürücü belgesi kamyon ve çekici kullanacaklara, G sınıfı sürücü belgesi iş makinesi türündeki motorlu araçları kullanacaklara verilir.
| Araç ve kullanım | Aranan belge |
|---|---|
| Kamyon olarak tescilli damperli kamyon, karayolunda hafriyat ya da malzeme taşıyor | C sınıfı sürücü belgesi; ticari taşımada ayrıca SRC |
| İş makinesi olarak tescilli kaya kamyonu, saha içinde çalışıyor | O makinenin operatörlük belgesi |
| İş makinesi olarak tescilli araç karayolunda sürülüyor | Operatörlük belgesine ek olarak G sınıfı sürücü belgesi |
| Kamyon şasisi üzerine kurulu vidanjör ya da çöp kamyonu | Tescil belgesindeki cinse göre sürücü belgesi; üst yapıyı kullanmak için ilgili operatör programı |
Emin olmanın yolu tescil belgesine bakmaktır. Araç cinsi hanesinde ne yazıyorsa sürüş için aranan belge ona göre belirlenir. İş makinelerinin tescilini kimin yaptığını ve karayoluna çıkış kurallarını iş makinesi karayoluna nasıl çıkar yazısında anlattık.
İş kamyonu belgesi diye tek bir belge var mı?
Yok. Millî Eğitim Bakanlığı 2016’da “iş kamyonu” üst başlığıyla bir grup operatör programı kabul etmişti: kaya ve hafriyat kamyonu, asfalt bakım distribütörü, ray bakım onarım araçları, katı atık sıkıştırma ve taşıma makineleri, vidanjör ve kombine kanal temizleme aracı. Bakanlığın güncel program listesinde bu makinelerin çoğu kendi adlarıyla ve yenilenmiş programlarla yer alıyor.
- Kaya Kamyonu Operatörü Yetiştirme Kurs Programı
- Katı Atık Sıkıştırma ve Taşıma Makinesi Operatörü Yetiştirme Kurs Programı
- Vidanjör Operatörü Yetiştirme Kurs Programı
- Asfalt Distribütörü ve Robot Operatörü Yetiştirme Kurs Programı
- Araç Kurtarma ve Taşıma Kamyonu Operatörü Yetiştirme Kurs Programı
- İş Kamyonu (Demiryolunda ve Karada Hareket Eden Ray Bakım Onarım Araçları) Operatörü Yetiştirme Kursu Programı
Yani “iş kamyonu belgesi istiyorum” diyen adaya sorulacak ilk soru, hangi makineyi kullanacağıdır. Operatörlük belgesi katıldığınız programın makinesi için düzenlenir. Aynı durum başka makinelerde de geçerlidir; örneğini kepçe ehliyeti yazısında görebilirsiniz.
Programların süresi ve kayıt şartı nasıl?
Süre ve içerik programdan programa değişir; yazılacağınız programın metnini kurstan isteyin. Fikir vermesi için ray bakım onarım araçları programına bakılabilir. Bu program 19 yaşından gün almış ve en az ilkokul düzeyinde eğitimini tamamlamış kişiler için hazırlanmıştır ve iki haftada toplam 60 saat sürer. İçeriğinde iş organizasyonu, iş öncesi hazırlıklar, makine bakım ve kontrolleri ile makineyle uygulama bölümleri vardır.
Aynı program metninde ikinci belgeyi kolaylaştıran bir kural da yer alır. Daha önce iş kamyonu türünden bir makinenin operatörlük belgesini ya da bu türden G sınıfı sürücü belgesini almış olan kişi, başka bir iş kamyonu türünde belge almak isterse araç kullanma eğitimlerinin tamamını alarak uygulama sınavına girer ve belgesini alır. Kendi programınızda bu kolaylığın nasıl uygulandığını kayıttan önce kursa sorun. Genel kayıt şartları için kayıt şartları yazısına bakabilirsiniz.
C sınıfı ehliyetim var, operatörlük belgesi de gerekir mi?
Kullanacağınız araç kamyon olarak tescilliyse ve işiniz yük taşımaksa C sınıfı sürücü belgesi sürüş için yeterlidir; ticari taşımada şoförden ayrıca SRC istenir. Araç iş makinesi olarak tescilliyse C sınıfı sürücü belgesi operatörlük belgesinin yerine geçmez. Tersi de doğrudur: kaya kamyonu operatörlük belgesi, karayolunda kamyon kullanma yetkisi vermez.
Operatörlük belgesi olan ve makineyi karayolunda da sürecek kişi G sınıfı sürücü belgesi alır. Bunun için sürücü kursunda izlenecek yol operatörlük belgesiyle G sınıfı yazısında.
Kurs sahipleri için not
“İş kamyonu ehliyeti” araması yapan adayın aklında tek bir belge vardır; oysa ruhsatınızda bu makinelerden yalnızca biri ya da birkaçı bulunabilir. Sitenizde iş kamyonu başlığı altında ruhsatınızdaki programları resmî adlarıyla tek tek sıralayın ve her birinin hangi araç için olduğunu bir cümleyle yazın. Kayıt masasında adaya ilk olarak aracın tescil belgesini sorun; kamyon olarak tescilli araç için gelen adayı sürücü kursuna yönlendirmek güveni artırır. Ruhsatınızda olmayan programın adını tanıtımda kullanmayın. Program sayfalarının kurgusu için iş makinesi kursu web sitesi sayfamıza bakabilirsiniz.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin