İş makinesi, Karayolları Trafik Kanunu’nda karayolunda insan, hayvan ve yük taşımasında kullanılamayan motorlu araç olarak tanımlanır. Özel kişi ve şirketlere ait iş makinelerinin tescilini tarım kesiminde kullanılanlar için ziraat odaları, öteki kesimlerde kullanılanlar için sahibinin üyesi olduğu ticaret ya da sanayi odası yapar; kamu kuruluşları kendi makinelerini kendileri tescil eder. Karayolunda makineyi süren kişide G sınıfı sürücü belgesi aranır. Ölçüleri yönetmelikteki sınırları aşan makinenin trafiğe çıkması için Karayolları Genel Müdürlüğünden özel izin belgesi alınır.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
İş makinesi kursundaki teorik derslerin bir ünitesi “makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatı” adını taşır. Adayların çoğu bu üniteyi sınav için ezberler, sahada ise ilk sorun tam burada çıkar: makineyi öteki şantiyeye yoldan götürebilir miyim? Bu yazı o ünitenin sahadaki karşılığını anlatıyor.
Kanun iş makinesini nasıl tanımlar?
Karayolları Trafik Kanunu’na göre iş makineleri; yol inşaat makineleri ile tarım, sanayi, bayındırlık, millî savunma ve çeşitli kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan, iş amacına göre üzerine çeşitli ekipmanlar monte edilmiş, karayolunda insan, hayvan ve yük taşımasında kullanılamayan motorlu araçlardır. Tanımın son kısmı önemlidir: iş makinesi yolda taşıma aracı gibi kullanılmaz.
İş makinesinin tescilini kim yapar?
İş makineleri öteki araçlar gibi trafik tescil kuruluşunda tescil edilmez. Kanun tescil yerini makinenin sahibine ve kullanıldığı kesime göre belirler.
| Makinenin sahibi ve kullanıldığı yer | Tescili yapan |
|---|---|
| Kamu kuruluşuna ait | İlgili kuruluşun kendisi |
| Özel kişi ya da şirkete ait, tarım kesiminde kullanılıyor | Ziraat odası |
| Özel kişi ya da şirkete ait, sanayi, bayındırlık ve öteki kesimlerde kullanılıyor | Sahibinin üyesi olduğu ticaret, sanayi ya da ticaret ve sanayi odası |
Tescili yapan kuruluş makinenin belgesini ve plakasını da verir. İş makinesi türündeki araçların muayenesi de tescili yapan kuruluşça yapılır. Tescil için istenen evrakı ve ücreti ilgili odadan öğrenin; odadan odaya uygulama ayrıntısı değişebildiği için burada liste vermiyoruz.
Makineyi yolda süren kişide hangi belge aranır?
Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne göre G sınıfı sürücü belgesi, iş makinesi türündeki motorlu araçları kullanacaklara verilir. Karayolunda makineyi süren operatörde bu belge aranır. G sınıfına giden yol operatörlük belgesinden geçer; adımlar G sınıfı ehliyete geçiş yazısında.
Operatörlük belgesi ile G sınıfı ayrı soruların cevabıdır. Biri makineyi kullanma eğitimini, öteki karayolunda sürme yetkisini gösterir. Farkı G sınıfı ve operatör belgesi yazısında anlattık.
Büyük makineler için özel izin ne zaman gerekir?
Yönetmelik araçların genişlik, yükseklik, uzunluk ve ağırlık sınırlarını belirler. Yüksüz hâliyle bu ölçülerden en az birini aşan iş makinesinin karayolunda trafiğe çıkabilmesi için Karayolları Genel Müdürlüğünden özel izin belgesi alınması zorunludur. İzin belgesinde güzergâh, süre ve alınacak güvenlik tedbirleri yazar; belgede gösterilen özel işaretler yol boyunca makinenin üzerinde bulundurulur.
Makine kendi yürümeyip bir taşıyıcı araca yüklenerek götürülüyorsa ve yüklü araç ölçü ya da ağırlık sınırını aşıyorsa, taşıma için özel yük taşıma izin belgesi gündeme gelir. Paletli makineler çoğunlukla bu yolla nakledilir. İzin başvurusunun güncel usulünü Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili birimine sorun.
Yolda hangi trafik kuralları iş makinesine özeldir?
- Kavşakta ilk geçiş hakkı. Kolları trafik yoğunluğu bakımından işaretlerle ayrılmamış kavşaklarda, lastik tekerlekli traktör ile iş makinesi sürücüleri öteki motorlu araçlara yol verir.
- Dar yolda geçiş kolaylığı. Taşıt yolunun dar olduğu yerlerde, aksini gösteren işaret yoksa iş makinesi sürücüsü öteki motorlu araçlara geçiş kolaylığı sağlar.
- Yerleşim yerinde park. Yerleşim birimleri içindeki karayolunda, bir trafik işaretiyle izin verilmedikçe iş makinelerinin park edilmesi yasaktır; duraklama ve arıza hâlleri bunun dışındadır. Yönetmelik köy ve kasaba gibi küçük yerleşim birimlerini bu yasağın dışında tutar.
- Yavaş araç sorumluluğu. Kanun, zorunlu bir neden olmadıkça öteki araçların ilerleyişine engel olacak şekilde araç sürmeyi yasaklar. Arkada kuyruk oluştuğunda uygun yerde geçişe izin verin.
Yola çıkmadan önce kısa kontrol listesi
- Makinenin tescil belgesi ve plakası var mı?
- Operatörün G sınıfı sürücü belgesi ve o makineye ait operatörlük belgesi yanında mı?
- Makinenin ölçüleri sınırları aşıyorsa özel izin belgesi alındı mı, güzergâh belli mi?
- Kepçe, bom ve ataşmanlar nakil konumunda sabitlendi mi?
- Işıklar, uyarı lambası ve varsa işaret levhaları çalışıyor mu?
- Güzergâhta alçak köprü, enerji hattı ve dar geçit var mı?
Son üç madde mevzuat cümlesi değil, kurs programlarındaki nakil ve güvenlik konularının sahadaki özetidir. Programların içeriği kurs programları haritası yazısında.
Kurs sahipleri için not
Bu konu adayın değil, çoğu zaman makine sahibinin sorusudur; kurumsal müşteriye ulaşmak için iyi bir kapıdır. Sitenizde tescil yerini, G sınıfını ve özel izni anlatan kısa bir sayfa açın ve ücret yazmadan ilgili kuruma yönlendirin. Kayıt masasında adaya, operatörlük belgesinin karayolunda sürüş için tek başına yeterli olmadığını ve G sınıfı aşamasının sürücü kursunda yürüdüğünü söyleyin. Firmalara verdiğiniz bilgi notuna bu yazıdaki kontrol listesine benzer bir bölüm eklemek, toplu eğitim görüşmelerinde işinizi kolaylaştırır.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin