Engelli sürücüler için düzenlemeler dört başlıkta toplanır. Birincisi park: engellilerin araçları için ayrılmış park yerlerine başkalarının park etmesi yasaktır ve talep hâlinde trafik denetleme kuruluşlarınca park kartı verilir. İkincisi vergi: belirli koşulları taşıyan engelliler araç alımında özel tüketim vergisi ve motorlu taşıtlar vergisi istisnasından yararlanabilir. Üçüncüsü kullanım: istisnayla alınan aracı kimin kullanabileceği tescil belgesine şerh olarak yazılır. Dördüncüsü belge: H sınıfı uygulaması kaldırılmış, bu belgeler A ya da B sınıfıyla değiştirilmektedir.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Ehliyet sürecini engelli adaylar için ehliyet yazısında anlattık. Bu yazı sonrasını ele alıyor: belgeyi aldıktan sonra park ederken, araç alırken ve aracı kullandırırken hangi kurallar ve kolaylıklar geçerlidir? Vergi konusunda tutar ve bedel sınırı vermiyoruz; bunlar her yıl yeniden belirlenir.
| Konu | Kısaca | Başvuru yeri |
|---|---|---|
| Engelli park yeri | Ayrılmış yerlere başkasının park etmesi yasak | – |
| Park kartı | Talep hâlinde engellilere ve gazilere verilir | Trafik denetleme birimi, e-Devlet |
| ÖTV istisnası | Koşulları taşıyanlar için araç alımında | Satış aşamasında, vergi dairesi |
| MTV istisnası | Engellilik oranına ve tertibata göre | Vergi dairesi |
| H sınıfı belge | A ya da B sınıfıyla değiştirilir | Nüfus müdürlüğü |
Engelli park yerine kim park edebilir?
Karayolları Trafik Kanunu ve Yönetmeliği, engellilerin araçları için ayrılmış park yerlerine park etmeyi yasaklar. Yönetmelik ayrıca il ve ilçe trafik komisyonlarına, otoparklarda ve yol üzerindeki park yerlerinde engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlama görevi verir. Bu yerler bir nezaket alanı değil, kuralla korunan alanlardır. Aracı bırakıp uzaklaşmak, süre kısa da olsa park etmektir ve yasak kapsamındadır.
Park kartı nedir, nasıl alınır?
Yönetmeliğe göre talep hâlinde, trafik denetleme kuruluşları engellilerin araçları için ayrılmış park yerlerinden yararlanmaları amacıyla engellilere ve gazilere park kartı verir. Kartın verilmesi, kullanılması ve iptaline ilişkin usulü Emniyet Genel Müdürlüğü belirler. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın bilgilendirmesine göre kartı üzerine araç tescil edilmiş engelliler kullanır ve kart, araç park edildiğinde camdan görünecek biçimde yerleştirilir.
Başvuru, bulunduğunuz il ya da ilçedeki trafik denetleme birimine yapılır. e-Devlet’te Emniyet Genel Müdürlüğü’nün “Engelli / Gazi Park Kartı Başvurusu” adlı bir hizmeti de vardır. İstenen belgeler için başvuru ekranındaki ya da trafik birimindeki güncel listeye bakın.
Araç alırken hangi vergi istisnaları var?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın bilgilendirmesine göre özel tüketim vergisi istisnasından yararlanabilecek başlıca gruplar şunlardır:
- Engellilik oranı yüzde 90 ve üzerinde olanlar; bu grupta aracın özel tertibatlı olması ve engellinin aracı bizzat kullanması şartı aranmaz,
- Engellilik oranı yüzde 90’ın altında olup, engeline uygun özel tertibat yaptırarak aracı bizzat kullanacak olanlar; bu grupta sağlık kurulu raporunda özel tertibatlı araç kullanması gerektiğinin yazması ve kişinin buna uygun sürücü belgesinin bulunması gerekir,
- Mevzuatta ayrıca sayılan diğer durumlar (ör. çocuklar için özel gereksinim raporunda belirli ibarenin bulunması).
İstisna her araç için geçerli değildir. Araç türü, bedel sınırı ve yerli katkı oranı gibi koşullar vardır ve bedel sınırı her yıl yeniden belirlenir. İstisnadan belirli bir süre geçmeden yeniden yararlanılamaz. Bu yüzden satın almadan önce satıcıdan ve vergi dairesinden güncel koşulları yazılı olarak teyit edin.
Motorlu taşıtlar vergisinde de benzer bir ayrım vardır. Bakanlığın bilgilendirmesine göre engellilik oranı yüzde 90 ve üzerinde olanların adlarına kayıtlı taşıtları için özel tertibat şartı aranmaz; oranı bunun altında olanlar ise engeline uygun özel tertibatlı taşıtlar için istisnadan yararlanır. Başvuru, sağlık kurulu raporu ve araca ilişkin belgelerle vergi dairesine yapılır.
İstisnayla alınan aracı kim kullanabilir?
Bu sorunun cevabı tescil belgesinde yazar. Yönetmelik, engellilere ait araçların tescilinde belgeye ve kayıtlara şerh konulmasını ister:
- Oranı yüzde 90’ın altında olan engellinin bizzat kullanmak üzere aldığı özel tertibatlı araçta, belirli süre geçmeden aracın vergi ödenmeden devri ve özel tertibatın kaldırılması ya da değiştirilmesi yasaktır.
- Aracın teknik donanımına dokunulmadan, tertibat ilave aparatlarla taktırılmışsa araç; sahibinin eşi, üçüncü dereceye kadar hısımlarından bir sürücü ya da noterce düzenlenmiş iş sözleşmesiyle çalışan bir sürücü tarafından da kullanılabilir. Bunun için aracın iki biçimde de kullanılabildiğinin yetkili kuruluşlarca belgelendirilmesi şarttır.
- Oranı yüzde 90 ve üzerinde olan engellinin özel tertibatsız aracında da belirli süre içinde vergi ödenmeden devir yasağı şerhi bulunur.
Aracı kullanmadan ya da kullandırmadan önce tescil belgenizdeki şerhi okuyun. Şerhe aykırı kullanım, vergi istisnasının geri alınması gibi sonuçlar doğurabilir. Tescil belgesinin genel yapısı için araç ruhsatı yazısına bakabilirsiniz.
H sınıfı ehliyetim var, ne yapmalıyım?
Engelliler için ayrı bir sınıf olan H sınıfı uygulaması kaldırılmıştır. Yönetmeliğe göre H sınıfı sürücü belgeleri, engellinin kullanmaya yetkili olduğu araç cinsine göre A ya da B sınıfı sürücü belgesiyle değiştirilir. Değişim sırasında sağlık raporu istenir ve araçta bulunması gereken özel tertibat, kodu ile birlikte rapora yazılır. Belgeniz hâlâ eski tipteyse değişim için gecikmeden nüfus müdürlüğüne başvurun; güncel geçerlilik durumunu oradan teyit edin.
İşitme engelli sürücüler için ayrı bir düzenleme var mı?
Var. Yönetmeliğin araç donanımı cetvelinde, işitme engelli sürücülerin araçlarını belirten işaretin aracın arkasında bulunması ve araçta geriyi gösteren aynaların yeterli sayıda olması öngörülür. Ayrıntısı işitme kaybı olan adaylar yazısında.
Kurs sahipleri için not
Özel tertibatlı araçla eğitim veren kurs sayısı azdır ve engelli adaylar kursu çoğu zaman internetten arayarak bulur. Bu eğitimi veriyorsanız sitenizde ayrı bir sayfa açın; aracın tertibatını, binanın erişilebilirliğini ve kayıtta istenen raporu açıkça yazın. Sayfanın sonuna bu yazıdaki dört başlığı kısa bir liste olarak eklemek, adayın ehliyet sonrasındaki sorularını da karşılar. Vergi tutarı ve bedel sınırı yazmayın, resmî kuruma yönlendirin. Kurs binanızın önünde engelli park yeri varsa Google İşletme Profili’nizdeki erişilebilirlik özelliklerini işaretleyin. Sayfa yapısı için sürücü kursu web sitesi sayfamıza bakabilirsiniz.
kaynak olarak ekleyin