Engelli adaylar için ayrı bir ehliyet sınıfı yoktur; eski H sınıfı belgeler, kullanılan araca göre A ya da B sınıfına dönüştürülmüştür. Süreç sürücü olur raporuyla başlar. Özel tertibatlı araç gereken durumlarda karar, il sağlık müdürlüğünün oluşturduğu ve hekim ile mühendisin yer aldığı komisyonda verilir; gereken tertibat kodu ile birlikte sağlık raporuna yazılır. Eğitim ve sınav, raporda belirtilen özelliklere sahip araçla yapılır. Aday isterse şartları taşıyan kendi aracını da kullanabilir. Hangi belgenin hangi koşulla verileceğine hekim ve komisyon karar verir.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Engelli bir adayın ehliyet süreci diğer adaylarınkiyle aynı basamaklardan geçer: sağlık raporu, kursa kayıt, teorik eğitim ve sınav, direksiyon eğitimi ve sınavı. Fark ilk ve son basamakta ortaya çıkar; rapor daha ayrıntılı bir değerlendirmeyle düzenlenir, eğitim ve sınav rapora uygun araçla yapılır. Aşağıda yalnızca mevzuat metninden doğrulayabildiğimiz kuralları yazdık.
Engelli adaylar için ayrı bir ehliyet sınıfı var mı?
Hayır. Eskiden engelli sürücülere H sınıfı belge verilirdi. Trafik Yönetmeliği’ne göre H sınıfı belgeler, engellinin kullanmaya yetkili olduğu araca göre A ya da B sınıfı sürücü belgesiyle değiştirilir. Bugün engelli aday da diğer adaylarla aynı sınıflardan belge alır; fark, belgeyle birlikte tanımlanan kodlardadır. Hangi sınıfın alınabileceği sağlık raporuna bağlıdır.
Süreç hangi adımlardan oluşur?
- Sürücü olur raporu için başvuru. İlk muayeneyi hekim yapar ve durumunuza göre sizi ilgili uzmana ya da komisyona yönlendirir. Raporun genel işleyişini sağlık raporu yazısında anlattık.
- Uzman ya da komisyon değerlendirmesi. Alabileceğiniz sınıf ve gerekiyorsa araçta bulunması gereken tertibat belirlenir.
- Kursa kayıt. Rapor ve diğer belgelerle, raporunuza uygun eğitimi verebilecek bir sürücü kursuna kaydolursunuz.
- Teorik eğitim ve sınav.
- Direksiyon eğitimi ve sınavı. Raporda belirtilen özelliklere sahip araçla yapılır.
- Sürücü belgesinin düzenlenmesi. Sertifika ve sağlık raporu bilgileri elektronik ortamda iletilir.
Belgelerin tam listesi ehliyet için gerekli belgeler rehberindedir.
Özel tertibat kararını kim verir?
Sağlık şartlarını düzenleyen yönetmeliğe göre özel tertibatlı araç kullanılmasını gerektiren durumlar, il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan bir komisyonda değerlendirilir. Komisyonda ilgili dalın uzman hekimi ile valilikçe görevlendirilen bir makine mühendisi, gerektiğinde elektrik mühendisi bulunur. Araç kullanımı ortez ya da protez kullanma şartına bağlanan durumlar da bu komisyona gider.
Komisyon ya da hekim “şu tertibatı taktırın” diye genel bir tavsiye vermez; gereken tertibat mevzuattaki listeden seçilir ve kodu ile birlikte sağlık raporuna yazılır. Hangi durumda hangi tertibatın gerektiğini bu yazıda sıralamıyoruz, çünkü bu karar kişiye özeldir ve hekim ile komisyon verir. Rapora katılmıyorsanız il sağlık müdürlüğüne itiraz edebilirsiniz.
Belgeye işlenen kodlar ne anlama gelir?
Kod, sürücünün aracı hangi koşulla kullanabileceğini gösteren kısa bir işarettir. Yönetmelik metninde geçen kod türleri şunlardır:
| Kod türü | Neyi gösterir? |
|---|---|
| Özel tertibat kodu | Araçta bulunması gereken düzeneği. Sağlık raporuna yazılır; yönetmeliğe göre sürücü belgesine ve aracın tescil belgesine işlenir. |
| İşitme cihazı kullanma kodu | İşitme şartının cihazla sağlandığını ve aracın cihaz takılıyken kullanılacağını. |
| Monoküler kodu | Sürücünün tek gözle gördüğünü; bu durumda araçta bulunacak aynalar gibi ek koşullar vardır. |
Kodların numaralarını burada yazmıyoruz. Kod tablosu ilgili bakanlıklarca belirlenir ve güncellenebilir; kendi belgenizdeki kodun anlamını raporu düzenleyen kuruluştan ya da trafik tescil biriminden öğrenin. Kod, o koşul sağlanmadan araç kullanılamayacağı anlamına gelir.
Eğitim ve sınav hangi araçla yapılır?
Sürücü kursu yönetmeliğine göre engelli kursiyerin direksiyon eğitimi ve sınavı, adına düzenlenen sağlık raporunda belirtilen özelliklere sahip araçla yapılır. İki yol vardır:
- Kursun aracı. Kursun, raporunuzdaki tertibata sahip bir eğitim ve sınav aracı varsa eğitim bu araçla verilir.
- Kendi aracınız. İsterseniz kendi temin ettiğiniz, engel grubunuza uygun ve yönetmelikteki diğer şartları taşıyan araçla eğitim alıp sınava girebilirsiniz. Bu durumda direksiyon eğitimi için o yıl ilan edilen ders ücretinin yarısı kadar ödeme yapılır. Araç, eğitim başlamadan önce kursun kullandığı sisteme tanımlanır.
İşitme engelli adayların eğitiminde, işitme ve konuşma engellilerle iletişim alanında belgesi bulunan bir uzman görevlendirilir. Uzman teorik ve direksiyon derslerine usta öğreticiyle birlikte girer; sınavlarda da görevlendirilebilir. Raporunuzda gece araç kullanma kısıtı varsa gece direksiyon eğitimi verilmez.
Kurs seçerken neler sorulmalı?
- Raporumdaki tertibat koduna uygun eğitim ve sınav aracınız var mı?
- Yoksa kendi aracımla eğitim almam için hangi şartları ve belgeleri istiyorsunuz?
- Kendi aracımla eğitim alırsam direksiyon dersi ücreti nasıl hesaplanıyor?
- İşitme engelliyim; derslere girecek uzmanı siz mi görevlendiriyorsunuz, süreç ne kadar sürüyor?
- Dersliğe ve sınav alanına erişim nasıl; teorik sınav için hangi merkeze gideceğim?
- Daha önce benzer bir raporla aday kaydettiniz mi, süreçte nerede zaman kaybedildi?
Kayıt yaptırmadan önce raporunuzun bir örneğini kursa gösterin. Kurs, raporda yazan koşulu karşılayamıyorsa bunu kayıttan önce söylemelidir. Sağlıkla ilgili her soruda son sözü hekim ve komisyon söyler; güncel kural için resmî duyurular esas alınır.
kaynak olarak ekleyin