Araç ruhsatının resmî adı tescil belgesidir. Tescil, aracın sahibi adına resmî sicile kaydedilmesidir; Karayolları Trafik Kanunu’na göre araç sahipleri araçlarını tescil ettirmek ve tescil belgesi almak zorundadır. Tescil belgesi; araç satılana, devredilene, hurdaya çıkarılana ya da aracın nitelikleri değişene kadar geçerlidir. Belgenin araç üzerinde bulundurulması zorunludur. Araçta yapılan teknik değişiklikler otuz gün içinde tescil kayıtlarına işletilir. Satışlar noterde yapılır ve yeni sahibe bir ay geçerli geçici belge verilir.
Bu içerikte:
- Ruhsat, tescil belgesi ve trafik belgesi aynı şey mi?
- Hangi araçlar tescil edilir?
- Tescil belgesinde hangi bilgiler yer alır?
- Tescil belgesi ne zamana kadar geçerlidir?
- Araçta değişiklik yapılırsa ne olur?
- Ruhsatı araçta taşımak zorunlu mu?
- Araç satın alınca belge nasıl düzenlenir?
- Ruhsat kaybolursa ne yapılır?
- Kurs sahipleri için not
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Sürücü kursunda aracın belgeleri kısaca geçer: ehliyet, ruhsat, sigorta. İlk aracınızı aldığınızda bu belgelerden en çok ruhsatla işiniz olur. Ne zaman yenilenir, araçta taşımak zorunlu mu, başkasının aracını kullanırken ne gerekir? Cevaplar Karayolları Trafik Kanunu’nda yazıyor.
Ruhsat, tescil belgesi ve trafik belgesi aynı şey mi?
Gündelik dilde “ruhsat” denen belgenin kanundaki adı tescil belgesidir. Eskiden araçlar için iki ayrı belge düzenlenirdi: tescil belgesi ve trafik belgesi. Kanundaki “trafik belgesi” ifadeleri sonradan “tescil belgesi” olarak değiştirildi; bugün tek belge kullanılıyor.
Tescil ise belgenin dayandığı kayıttır: aracın, sahibi adına resmî sicile işlenmesi. Belge kaybolsa da tescil kaydı yerinde durur. Bu ayrımı bilmek işe yarar; çünkü birçok işlem artık belgeye değil kayda bakılarak yapılıyor.
Hangi araçlar tescil edilir?
Kanuna göre araç sahipleri araçlarını yetkili kuruluşa tescil ettirmek ve tescil belgesi almak zorundadır. Tescil edilen araç, tescil belgesi ve tescil plakası alınmadan karayoluna çıkarılamaz. Başlıca istisnalar şunlardır:
- Kendi ülkesinde tescilli olup Türkiye’ye geçici olarak girmesine izin verilen araçlar,
- Uluslararası anlaşmalarla tescil zorunluluğundan muaf tutulan araçlar,
- İmalatçı, ithalatçı ve satıcıların satış ya da teşhir amacıyla kendi yerlerinde bulundurduğu araçlar,
- Kanunda sayılan hâller dışındaki motorsuz taşıtlar.
İlk tescili yapılacak araç için kanundaki genel süre, satın alma ya da gümrükten çekme tarihinden itibaren üç aydır. Sıfır araçlarda tescil işlemi günümüzde çoğunlukla satış sırasında elektronik ortamda yapılır; ayrıntıyı aracı aldığınız yetkili satıcı anlatır.
Tescil belgesinde hangi bilgiler yer alır?
| Bilgi grubu | Neye yarar? |
|---|---|
| Plaka ve tescil bilgileri | Aracın sicildeki kaydını gösterir |
| Araç sahibinin bilgileri | Aracın kimin adına kayıtlı olduğunu gösterir |
| Marka, tip, model yılı, cins | Aracın türünü belirler; hangi ehliyetle kullanılacağı cinse ve ağırlığa bağlıdır |
| Motor ve şasi numarası | Aracın kimliğidir; araç üzerindeki numarayla aynı olmalıdır |
| Yakıt cinsi, renk, koltuk sayısı, ağırlıklar | Aracın teknik niteliklerini gösterir |
| Şerhler ve açıklamalar | Özel tertibat, kullanım amacı gibi kayıtları taşır |
Kanun, motor ve şasi numarası gibi tanınma işaretleri bulunmayan araca tescil belgesi verilmeyeceğini söyler. İkinci el araç alırken belgedeki numaraları araçtakiyle karşılaştırmanın nedeni budur.
Tescil belgesi ne zamana kadar geçerlidir?
Kanuna göre tescil belgesi şu üç durumdan biri gerçekleşene kadar geçerli sayılır:
- Aracın başkasına satılması ya da devredilmesi,
- Aracın hurdaya çıkarılması,
- Araçta, yönetmelikte belirtilen niteliklerin değişmesi.
Yani ehliyet gibi belirli aralıklarla yenilenen bir belge değildir. Araç ve sahibi aynı kaldıkça belge geçerlidir.
Araçta değişiklik yapılırsa ne olur?
Araç üzerinde mevzuata uygun biçimde yapılan her teknik değişikliğin, işleten tarafından otuz gün içinde tescil belgesine ya da kayıtlarına işletilmesi zorunludur. LPG dönüşümü ve renk değişikliği en sık karşılaşılan örneklerdir. Değişiklik belgelenip tescil kayıtlarına işletilinceye kadar araç trafikten men edilebilir. Mevzuata aykırı değişiklik yapmak ise yasaktır. Bir tadilat yaptırmadan önce işlemin ruhsata işlenip işlenemeyeceğini sorun.
Ruhsatı araçta taşımak zorunlu mu?
Kanun, araç tescil belgesinin ve tescil plakasının araç üzerinde uygun durumda bulundurulmasını zorunlu tutar. Belgeyi yanında bulundurmayan sürücüye idari para cezası verilir ve araç bilgileri doğrulanıncaya kadar araç trafikten men edilir. Kanun bu konuda aracın sahibine ve işletenine de görev yükler: sürücü kendisi olmasa bile belge ve plakaların araçta uygun durumda bulunması için gerekli tedbiri almakla yükümlüdür.
Başkasının aracını kullanırken de aynı kural geçerlidir. Yola çıkmadan önce ehliyetinizin, aracın tescil belgesinin ve sigortasının yanınızda olduğundan emin olun.
Araç satın alınca belge nasıl düzenlenir?
Tescilli araçların satışı noterde yapılır. Noter satışı tescil kuruluşuna bildirir; bu bildirimle araç alıcı adına tescil edilmiş sayılır. Noter, yeni sahip adına bir ay geçerli, tescile ilişkin geçici belge düzenler. Bu süre içinde kalıcı tescil belgesi yeni sahip adına hazırlanıp teslim edilir. Belge bir ay içinde teslim edilemezse bundan dolayı yeni sahibe sorumluluk yüklenmez. Satın alma aşamasındaki kontroller için ikinci el araç kontrolü yazısına bakın.
Araç sahibinin vefatı hâlinde mirasçılar, vefat tarihinden itibaren doksan gün içinde tescil kuruluşuna başvurup araç için kendi adlarına tescil belgesi almak zorundadır.
Ruhsat kaybolursa ne yapılır?
Kayıp, çalıntı ya da yıpranma hâlinde belge yeniden düzenlenir. Başvurunun nereye ve hangi belgelerle yapılacağına ilişkin yönetmelik hükümleri yakın zamanda değişti; bu yüzden burada adım yazmıyoruz. Güncel başvuru yolu için notere ya da e-Devlet üzerindeki araç hizmetlerine bakın. Plaka ile ilgili kuralları plaka türleri yazısında anlattık.
Kurs sahipleri için not
Yönetmelik, eğitim ve sınav araçlarının tescil belgesine ve bilgisayar kayıtlarına “sürücü kursu aracı” olarak işlenmiş olmasını arar. Filonuza araç eklerken ya da çıkarırken bu kaydı ve çift kumanda tadilatının işlendiğini kontrol edin; ayrıntısı eğitim aracı şartları yazısında. Adaya dönük tarafta, teorik derste gerçek bir tescil belgesini (kişisel bilgileri kapatarak) göstermek konuyu kalıcı kılar. Sitenizin sık sorulan sorular bölümüne “ruhsat araçta taşınmak zorunda mı” sorusunu eklemek, mezunlarınızın en sık sorduğu soruyu yazılı hâle getirir.
kaynak olarak ekleyin