Karayolları Trafik Kanunu’na göre tescil edilen araç, tescil belgesi ve tescil plakası alınmadan karayoluna çıkarılamaz. Tescilsiz olup yolda geçici olarak kullanılacak araçlar için geçici trafik belgesi ve geçici plaka alınır; bunun için sigorta şarttır. Devlet malı araçların plakaları ayrı renktedir. Plaka, yönetmelikteki ölçü ve niteliklere uygun olmalı, takılması gereken yere ve öngörülen sayıda takılmalıdır. Plakanın okunmasını bilerek engellemek, plakasız araç kullanmak ya da başka araca ait plakayı takmak ağır yaptırımlara, sürücü belgesinin geri alınmasına ve aracın trafikten men edilmesine yol açar.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Plaka çoğu sürücü için yalnızca aracın üstündeki numaradır. Oysa kanun plakaya ayrı bir bölüm ayırır ve son değişikliklerle plaka kurallarına uymamanın sonuçları ağırlaştı. Yeni sürücünün bilmesi gereken kısmı bu yazıda topladık. İl kodu listesi ve ceza tutarı yazmıyoruz; tutarlar her yıl değişir.
Tescil plakası nedir?
Tescil plakası, aracın resmî sicildeki kaydını gösteren numaradır. Kanuna göre tescil edilen araçlar, tescil belgesi ve tescil plakası alınmadan karayoluna çıkarılamaz. Plaka tek başına bir anlam taşımaz; aracın tescil kaydına bağlıdır. Tescil ve belge konusunu araç ruhsatı yazısında anlattık.
Hangi plaka türleri var?
| Tür | Kime, ne için verilir? | Dayanak |
|---|---|---|
| Tescil plakası | Tescil edilen bütün araçlara | Tescil edilen araç plakasız yola çıkamaz |
| Geçici tescil plakası | Tescilsiz olup karayolunda geçici olarak kullanılacak araçlara | Sigorta yaptırılmış olması şartıyla, geçici trafik belgesiyle birlikte |
| Devlet malı araç plakası | Kamuya ait araçlara | Kanun bu plakaların renginin ayrı olacağını söyler |
| Özel tahsisli plakalar | Yönetmelikte sayılan makam ve temsilcilik araçlarına | Ayrıntısı yönetmelikte |
Plakaların zemin ve yazı renklerine ilişkin ayrıntılar yönetmelikle düzenlenir ve bu hükümler yakın zamanda değişikliğe uğradı. Bu nedenle tek tek renk listesi vermiyoruz. Trafikte işinize yarayacak bilgi şudur: farklı renkte bir plaka gördüğünüzde bu, aracın resmî, geçici ya da özel tahsisli bir kayıtla yolda olduğunu gösterir; trafik kuralları bu araçlar için de aynıdır. Geçiş üstünlüğü plakaya göre değil, aracın görev hâline ve ışıklı sesli uyarı işaretine göre belirlenir.
Geçici plaka ne zaman kullanılır?
Henüz tescil edilmemiş bir aracın yolda kullanılması gerektiğinde, örneğin araç bir yerden bir yere götürülürken, geçici trafik belgesi ve geçici tescil plakası alınır. Kanun bunun için zorunlu mali sorumluluk sigortasının yaptırılmış olmasını şart koşar. Yönetmeliğe göre kısa süreli geçici plakalar ile gümrük plakaları plastikten ya da kartondan yapılabilir ve üzerlerinde köşeden köşeye çapraz beyaz bir bant bulunur. Geçici plakanın süresi dolduğunda araç bu plakayla kullanılamaz.
Plakanın ölçüsü ve yeri neden önemli?
Yönetmelik plakanın malzemesini, ölçüsünü ve yazı düzenini belirler. Otomobil, kamyonet, minibüs, kamyon ve otobüste ön plaka dar ve uzun biçimdedir; arka plaka aynı biçimde ya da iki satırlı kare biçimde olabilir. Motosiklet ve traktörde tek tip küçük plaka kullanılır. Plakayı yetkili kuruluş basar; kendi tasarladığınız ya da yetkisiz yerde bastırdığınız plaka geçerli değildir.
Kanuna göre:
- Plaka, takılması gereken yere takılır. Farklı bir yere takmak cezayı ve plaka uygun yere takılıncaya kadar trafikten meni gerektirir.
- Öngörülen sayıda plaka takılır. Otomobilde ön ve arka plaka birlikte bulunur.
- Nitelik ve ölçüleri yönetmeliğe aykırı plaka takılamaz. Araç, plakası uygun hâle getirilene kadar trafikten men edilir.
Plakayla ilgili en ağır yasaklar hangileri?
Kanundaki son değişikliklerle şu davranışlar için hem idari para cezası hem de ek yaptırımlar öngörülüyor:
- Plakanın okunmasını bilerek engellemek. Plakanın farklı okunmasına ya da okunamamasına bilerek yol açacak değişiklik yapan sürücünün aracı otuz gün trafikten men edilir; bir yıl içinde tekrarında süre altmış güne çıkar.
- Tescilli aracı plakasız kullanmak. Sürücü belgesi otuz gün geri alınır ve araç otuz gün trafikten men edilir; tekrarında süreler altmış güne çıkar.
- Başka araca ait, kayıtsız ya da sahte plaka kullanmak. Sürücü belgesi otuz gün geri alınır, araç otuz gün trafikten men edilir; ayrıca ceza hukuku bakımından işlem yapılır.
Men edilen araç, süre dolsa bile plakası uygun duruma getirilmeden teslim edilmez. Geri alınan sürücü belgesinin iadesi için de kanun kapsamındaki idari para cezalarının ödenmiş olması aranır.
Plaka kirlendiğinde ya da düştüğünde ne yapılır?
Çamur, kar ya da bagaj taşıyıcısı plakayı kapatıyorsa yola devam etmeden önce temizleyin ya da engeli kaldırın. Bisiklet taşıyıcısı gibi plakayı ve stop lambalarını örten aksesuarlarda görünürlüğü nasıl sağlayacağınızı aksesuarı takmadan önce öğrenin. Plaka düştüyse ya da çalındıysa aracı plakasız kullanmayın. Yeni plakanın basımı için izlenecek yol ve istenen belgeler yönetmelikle belirlenir; bu hükümler yakın zamanda değiştiği için güncel adımları notere ya da ilgili şoförler odasına sorun.
Plaka çerçevesi kullanıyorsanız çerçevenin harf ve rakamları, mührü ve kenar çizgisini kapatmadığından emin olun. Plakanın üzerine çıkartma yapıştırmak, boyamak ya da harflerin biçimini değiştirmek okunmayı engelleme sayılabilir.
Kurs aracındaki işaretler plaka mıdır?
Hayır. Sürücü kursu araçlarının üzerindeki “sürücü adayı” yazısı ve kurs adı, kanundaki ayırım işaretleri kapsamındadır; aracın tescil plakasından ayrıdır. Bu işaretlerin ölçü ve yerleri için eğitim aracı şartları yazısına bakın. Teorik sınavda plaka ve belge soruları trafik ve çevre dersinde çıkar; çalışma sırası trafik ve çevre dersi yazısında.
Kurs sahipleri için not
Eğitim araçlarınızın plakaları her gün onlarca kişinin gözü önündedir ve denetimde ilk bakılan yerlerden biridir. Çerçeve, reklam çıkartması ya da kurs logosunun plakanın hiçbir bölümünü örtmediğini düzenli kontrol edin. Sitenizde ve Google İşletme Profili’nde araç fotoğrafı paylaşırken plakayı gizlemek gerekip gerekmediğini kendi kişisel veri politikanıza göre belirleyin; aday fotoğraflarında ise açık rıza olmadan paylaşım yapmayın. Plaka kurallarındaki son değişiklikleri teorik derste kısa bir güncelleme olarak anlatmak, adayın sınav dışında da işine yarar.
kaynak olarak ekleyin