Bugün “engelli ehliyeti” adıyla ayrı bir sınıf yoktur; eski H sınıfı belgeler A ya da B sınıfına dönüştürülmüştür. Sürücünün hangi aracı kullanabileceğini, sağlık raporuna yazılan ve sürücü belgesine işlenen kodlar gösterir. Özel tertibat kodu varsa araçta o tertibatın bulunması gerekir; kod aracın tescil belgesine de yazılır. Ticari araç kullanımı için genel bir yasak yoktur, ancak sağlık yönetmeliği bazı durumlarda yalnızca birinci grup sınıfları açar ve ambulans, resmî ya da ticari araç kullanımını kapatır. Karar hekim ve komisyonundur.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
“Engelli ehliyetim var, eşimin arabasını kullanabilir miyim?”, “Bu belgeyle taksiye çıkılır mı?” Sürücü kurslarına ve nüfus müdürlüklerine sık gelen bu iki sorunun cevabı belgenin sınıfında değil, üzerindeki kodlardadır. Aşağıdaki kurallar sağlık şartları yönetmeliğinden ve Karayolları Trafik Yönetmeliği’nden alınmıştır. Bu yazı tıbbi değerlendirme değildir; hangi aracı hangi koşulla kullanabileceğinize hekim ve komisyon karar verir.
“Engelli ehliyeti” diye ayrı bir sınıf var mı?
Yok. Eskiden engelli sürücülere H sınıfı belge verilirdi. Trafik Yönetmeliği’ne göre H sınıfı belgeler, sürücünün kullanmaya yetkili olduğu araca göre A ya da B sınıfı sürücü belgesiyle değiştirilir; değişimde sağlık raporu istenir. Bugün engelli aday da diğer adaylarla aynı sınıflardan belge alır. Farkı yaratan, sağlık raporuna yazılıp belgeye işlenen kodlardır. Sürecin kurs tarafını engelli adaylar için ehliyet yazısında anlattık.
Özel tertibat kodu olan sürücü tertibatsız araç kullanabilir mi?
Sağlık yönetmeliğine göre özel tertibatlı araç gereken durumlarda aday, il sağlık müdürlüğünde oluşturulan komisyona sevk edilir. Komisyon uygun gördüğü özel tertibat kodlarını ve alınabilecek sınıfı rapora yazar. Bu kodlar hem sürücü belgesine hem de aracın tescil belgesine işlenir.
Kod, yetkinizin bağlı olduğu şarttır. Belgenizde özel tertibat kodu varsa, o tertibat bulunmayan bir araç belgenizin kapsamı dışında kalır. Dolayısıyla “normal araç” sorusunun cevabı kodunuza göre değişir:
- Belgenizde özel tertibat kodu yoksa. Engelli raporunuz olsa bile, sürücü olur raporunuzda araç için bir tertibat şartı konmadıysa belgenizin sınıfındaki araçları kullanırsınız.
- Özel tertibat kodu varsa. Aracın, kodun gösterdiği tertibata sahip olması gerekir. Ödünç ya da kiralık bir araca binmeden önce bunu kontrol edin.
- Gözlük, işitme cihazı gibi kişisel kodlar varsa. Şart araca değil size aittir; her araçta geçerlidir.
Kodunuzun hangi tertibatı gösterdiğini raporu düzenleyen kuruluştan öğrenin. Kod tablosu ilgili bakanlıklarca yayımlanır; bu yazıda kod numarası vermiyoruz. Genel açıklama için ehliyetteki kodlar yazısına bakabilirsiniz.
Engelli sürücü ticari araç kullanabilir mi?
Yönetmelikte “engelli sürücü ticari araç kullanamaz” biçiminde genel bir hüküm yoktur. Kısıt, sağlık durumuna göre tek tek konur ve rapora yazılır. Yönetmelik sınıfları iki gruba ayırır: birinci grupta M, A1, A2, A, B1, B, BE ve F; ikinci grupta C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE ve G sınıfları vardır.
| Yönetmelikteki durum | Verilebilen sınıflar | Kullanım kısıtı |
|---|---|---|
| İki bacağın felçli olması, diğer işlevler normal | Birinci grup | Ambulans, resmî ya da ticari araç kullanılamaz |
| Diz altı ampütasyonda protezle işlev kazananlar ya da özel tertibatlı araç kullanabilecek durumda olanlar | Birinci grup, uzman kanaatiyle | İki tekerlekli motorlu araç kullanılamaz |
| Üst uzvun tek taraflı eksikliği | Birinci grup, uzman kanaatiyle | İki tekerlekli motorlu araç kullanılamaz |
| Kas hastalıkları (trafik güvenliğini engellemeyen düzeyde) | Birinci grup, yılda bir muayeneyle | İki tekerlekli motorlu araç, ambulans, resmî ve ticari araç kullanılamaz |
Tablodan iki sonuç çıkar. Birincisi, yalnızca birinci grup açıldıysa kamyon ve otobüs sınıfları alınamaz. İkincisi, raporda “ticari araç kullanamaz” kaydı varsa bu kayıt B sınıfı belgeyle yapılan ticari kullanımı da kapsar. Kayıt yoksa ve sınıfınız uygunsa ticari kullanım için sağlık yönünden bir engel yazılmamış demektir; mesleğin kendi belgeleri ayrıca aranır. Tablo bütün durumları kapsamaz ve raporunuzun yerine geçmez. Ayrıntı için ticari araç kullanamaz kaydı yazısına bakın.
Engelli sürücünün aracını başkası kullanabilir mi?
Sürücü belgesi yönünden bir engel yoktur; aracı kullanan kişinin kendi belgesi yeterli olmalıdır. Ancak vergi istisnasıyla alınan araçlarda Trafik Yönetmeliği tescil belgesine şerh konmasını öngörür ve kimin kullanabileceği bu şerhe bağlıdır:
- Engelli kişinin bizzat kullanması için ithal edilen özel tertibatlı otomobil ve motosikletlerde araç, sahibi tarafından kullanılmak zorundadır.
- Vergi istisnasıyla yurt içinden alınan araçta, aracın teknik donanımı değiştirilmeden tertibat ilave aparatlarla takılmışsa araç; sahibinin eşi, üçüncü dereceye kadar hısımları ya da noterde düzenlenmiş iş sözleşmesiyle çalışan bir sürücü tarafından da kullanılabilir. Bunun yetkili kuruluşlarca belgelendirilmesi şarttır.
- Özel tertibatın kaldırılması ya da değiştirilmesi yasaktır.
Aracınızın tescil belgesindeki şerhi okuyun; şüphe varsa trafik tescil birimine sorun.
Kursa yazılmadan önce hangi sırayı izlemeli?
- Hedefinizi söyleyerek sürücü olur raporu için başvurun. Adımlar sağlık raporu yazısında.
- Rapordaki sınıfı, kodları ve varsa kontrol aralığını okuyun.
- Raporu kursa gösterin; eğitim ve sınav raporda belirtilen özelliklere sahip araçla yapılır.
- Rapora katılmıyorsanız itiraz edin; itiraz usulünü Sağlık Bakanlığı belirler.
Kurs sahipleri için not
Bu soruya kayıt masasında “olur” ya da “olmaz” diye cevap vermeyin; adaydan raporunu isteyin ve birlikte okuyun. Sitenizdeki sınıf sayfalarına “hangi aracı kullanabileceğinizi sağlık raporunuzdaki kod belirler” cümlesini ekleyin, özel tertibatlı eğitim aracınız olup olmadığını da açıkça yazın. Şoförlük hedefiyle gelen adaya ticari kullanım kaydını kayıttan önce sormak sonraki anlaşmazlığı önler. Sağlık bilgisi özel nitelikli kişisel veridir; rapor örneklerini kayıt dosyası dışında saklamayın.
kaynak olarak ekleyin