ÜDY1, uluslararası yolcu taşımacılığı alanında üst düzey yönetici mesleki yeterlilik belgesidir. Kurs programı Talim ve Terbiye Kurulunun 10.02.2017 tarihli kararıyla yürürlüğe girmiş ve en az ön lisans mezunu bireyler seviyesinde hazırlanmıştır.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
ÜDY 1 belgesi nedir?
Uluslararası yolcu taşımacılığı yapan bir otobüs işletmesinde kararları veren kişi kimse, aranan belge ÜDY1’dir. ÜDY üst düzey yöneticinin kısaltmasıdır; şirket sahibi, genel müdür, yönetim kurulu üyesi gibi işletmenin bütününden sorumlu kadroyu tanımlar.
ÜDY1, mesleki yeterlilik belgeleri arasında en geniş kapsamlı yolcu taşımacılığı belgesidir. Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği’ne göre ÜDY1 türü belge sahibi olanlar ÜDY2, ODY1 ve ODY2 belge türlerini de almış kabul edilir.
ODY ile ÜDY karıştırılıyor. Fark yetki ve sorumluluk düzeyindedir: ODY operasyonu yürüten orta kademeyi, ÜDY işletmenin tamamından sorumlu üst kademeyi tanımlar. İkisinin ayrımını bu yazıda anlattık.
ÜDY 1 kimler almalı?
Uluslararası yolcu taşımacılığı yetki belgesi sahibi işletmelerin sahipleri, ortakları, genel müdürleri ve üst düzey yöneticileri bu belgeyi alır. Yurt dışı hatlarında çalışan otobüs firmaları ile yurt dışı turizm taşımacılığı yapan işletmeler bu kapsamdadır.
Yeni şirket kuracaklar için de sıra genellikle buradan başlar. Yetki belgesi başvurusunda mesleki yeterlilik şartı aranacağı için, şirketi kuran kişinin belgeyi önceden alması süreci hızlandırır.
Bir firmada ÜDY belgeli yöneticinin bulunması, orta düzey için ayrıca ODY belgeli personel gerekmeyeceği anlamına gelmez. Yetki belgesi türüne göre hangi kadroda hangi belgenin arandığını Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından teyit edin; belge haritasının genel çerçevesi bu yazıda.
Öğrenim şartı, kayıt ve muafiyet
ÜDY türü belgelerde öğrenim şartı açıktır. Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği’ne göre ÜDY türü mesleki yeterlilik belgesi alacakların asgari lise veya dengi meslek lisesi mezunu olmaları şarttır. Kurs programının kendisi ise en az ön lisans mezunu bireyler seviyesinde hazırlanmıştır.
Kayıtta kursiyerin adli sicil kaydı ve eğitim durumu ilgili yönetmeliğe uygun olmalıdır. İstenen evrak; Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartının ibrazı, bir fotoğraf, öğrenim durumunu gösteren belge ve adli sicil kaydının bulunmadığını gösterir barkotlu belgedir. Başvuru kursa şahsen yapılır.
Muafiyet yolları ÜDY için oldukça geniştir. Dört yıllık lisans eğitimi veren uluslararası ticaret veya lojistik bölümlerinden ya da eş değerliği kabul edilen bölümlerden mezun olanlar ile bu bölümlerde yüksek lisans veya doktora yapmış olanlara talep ettikleri ÜDY belgesi eğitim ve sınav aranmadan verilir. ODY türü belgeyle en az beş yıl mesleki faaliyette bulunduğunu Bakanlık kayıtlarına göre belgeleyenler de ilgili ÜDY belgesini alabilir. Bakanlık başmüfettişleri, müfettişleri, iç denetçileri ve hukuk müşavirleri ile belirli kamu görevlerinde en az üç yıl çalışmış olanlar için de muafiyet öngörülmüştür.
Kimler ÜDY 1 belgesi alamaz?
ÜDY1 yolcu taşımacılığı grubundadır ve adli sicil şartı bu gruba göre uygulanır. Şu suçlardan adli sicil kaydının bulunmaması gerekir: Türk Ceza Kanunu’nun 302 ile 339. maddeleri arasındaki Devletin güvenliğine karşı suçlar ile anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçların tamamı, 141 ile 147. maddelerdeki hırsızlık suçları, 155 ile 158. maddelerdeki dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçları, 204 ile 212. maddelerdeki sahtecilik suçları ve kaçakçılık suçları.
Bunlara Türk Ceza Kanunu’nun 79, 81, 82, 102, 103, 104, 105, 109, 148, 149, 179/3, 188, 190, 191, 226 ve 227. maddelerindeki suçlar, 6136 sayılı Kanun’un 12. maddesindeki suçlar ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar eklenir. Arşiv kayıtları hariç olmak üzere bu suçlardan kayıt bulunduğunun tespiti hâlinde belge iptal edilir.
Lise veya dengi meslek lisesi mezuniyeti bulunmayanlar ÜDY türü belge alamaz. Ayrıca başvuru, yenileme ya da değişiklik müracaatında yanlış ve yanıltıcı bilgi verildiğinin veya belgelerde tahrifat yapıldığının tespit edilmesi hâlinde belge iptal edilir ve iki yıl geçmedikçe yeni talepler dikkate alınmaz.
ÜDY 1 dersleri ve süresi
Kursun toplam süresi 95 saattir. Hafta içi günlük 2 saatten az 6 saatten fazla, hafta sonu günlük 2 saatten az 8 saatten fazla ders yapılamaz. Program, günde 6 saat üzerinden üç hafta artı bir gün gibi bir takvim örneği verir. Konu dağılımı şöyledir.
| Konu | Saat |
|---|---|
| Mevzuat ve Hukuk | 34 |
| Mali ve İdari Yönetim | 28 |
| Pazar/Piyasa Şartları | 10 |
| Yolcu Taşımacılığı | 8 |
| Güvenlik (İlk Yardım 5, Trafik Güvenliği 7) | 12 |
| Trafik Adabı | 2 |
| Meslek Ahlakı | 1 |
ODY1 ile karşılaştırıldığında fark yönetim tarafında yoğunlaşır. Mali ve idari yönetim başlığı ODY1’de 22 saatken ÜDY1’de 28 saate çıkar; pazar ve piyasa şartları 7 saatten 10 saate, yolcu taşımacılığı 4 saatten 8 saate yükselir. Mevzuat ve hukuk başlığı ise iki programda da 34 saattir ve ulusal ile uluslararası ulaştırma mevzuatı, anayasa, ticaret hukuku, iş hukuku, medeni hukuk ve vergi hukuku, yasal sorumluluklar ve sorumluluk sigortaları, ulusal ve uluslararası sözleşmeler, gümrük ve kaçakçılık mevzuatı, dolaşım düzenlemeleri ve sınır geçiş uygulamaları ile uluslararası konvansiyonları kapsar. Mali ve idari yönetim başlığında finansal yönetim, taşıma maliyetlerinin hesaplanması, vergi kanunları, müşteri ilişkileri yönetimi, pazarlama, toplam kalite ve süreç yönetimi, insan kaynakları ve davranış yönetimi, bilgi işlem ve haberleşme teknolojileri ile otobüs ve turizm işletmesi yönetimi yer alır. Karşılaştırmalı tabloyu bu yazıda bulabilirsiniz.
Eğiticide aranan nitelikler
Program eğitim personelini konulara göre belirler. Güvenlik başlığındaki trafik güvenliği konusunda dört seçenek sayılır: trafik ve ulaşım alanında akademik çalışma yapmış en az yüksek lisans mezunu eğitim personeli; üniversitelerin trafik ve ulaşım, makine, motor, otomotiv, mekatronik, otobüs kaptanlığı alanında en az ön lisans mezunu eğitim personeli; en az ön lisans mezunu olup Bakanlık veya millî eğitim müdürlüklerince verilmiş Trafik ve Çevre Öğreticiliği Belgesi sahibi eğitim personeli; en az ön lisans mezunu olup Direksiyon Eğitimi Öğreticiliği Belgesi’ne sahip eğitim personeli.
Mevzuat ve hukuk konularında hukuk, işletme, kamu yönetimi, iktisat, lojistik ulaştırma alanında en az lisans mezunu olup Eğiticinin Eğitimi Kurs Bitirme Belgesi’ne sahip eğitim personeli görevlendirilir. Mali ve idari yönetim ile pazar ve piyasa şartları konularında işletme alanında en az lisans mezunu eğitim personeli ders verir. İlk yardım dersi ise İlk Yardım Yönetmeliği kapsamında alınmış İlk Yardım Eğitmeni Sertifikası’na sahip lisans veya ön lisans mezunu eğitim personeline bırakılmıştır.
Sınav ve belgelendirme
Program, kurs süresince mesleki yeterlilik sınavına hazırlık amacıyla çoktan seçmeli deneme sınavları düzenleneceğini ve açık uçlu sorulardan oluşan en az bir yazılı sınav yapılacağını belirtir. Bunlar kursiyere dönüt sağlayan kurs içi çalışmalardır.
Belgeye esas sınav merkezîdir. Teorik derslerin tamamı için tek sınav yapılır, başarı 100 tam puan üzerinden değerlendirilir ve 60 ile üzeri puan alan kursiyer başarılı sayılır. Sınavları Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü yürütür. Başarısız olanlar kursa yeniden devam etmeden ve kurs ücreti ödemeden, yalnızca sınav ücretiyle yedi kez daha sınava girebilir. Başarılı olanlara modül üzerinden Özel Mesleki Yeterlilik Sertifikası düzenlenir ve bilgiler Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına gönderilir.
Kayıt ve doğru kurum seçimi
ÜDY1 eğitimi sürücü kursunda verilmez. Bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydı alamaz; psikoteknik merkezi de kurs kaydı yapamaz. Eğitim, kurum açma izninde ve çalışma ruhsatında bu program yazan özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarında verilir.
Kayıttan önce kurumu MEB kurum listesinden doğrulayın. Kurslarda her ay bir dönem açılır, dönemler ayın ilk on beş günü içinde başlar ve grup onayından sonra o gruba kayıt yapılamaz. Derslere devam zorunludur. Resmî programların tamamı kurs programları dizininde, kurumlara yönelik dijital çalışmalarımız SRC kursları sayfamızda.
ÜDY 1 ücreti
Fiyat rakamı vermiyoruz. Kursiyerlerden alınabilecek asgari ders ücretleri her yıl ocak ayında, vali veya görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında toplanan yedi kişilik komisyonca belirlenir. Komisyonda millî eğitim müdürlüğü temsilcileri, il ticaret odası temsilcisi ve sektör sivil toplum kuruluşu temsilcisi yer alır.
Belirlenen taban ücret 1 Şubat tarihinden itibaren bir yıl geçerlidir ve kurslar bu tutarın altında ücret alamaz. Kendi ücretlerini ocak ayı sonuna kadar modüle işlerler. ÜDY1 programı 95 saat olduğu için toplam tutar diğer programlardan farklı çıkar; güncel fiyatı öğrenmek üzere bölgenizdeki yetkili kursları arayın. Muafiyet kapsamına giriyorsanız kurs ücreti ödemeden belge alma ihtimaliniz olduğunu da hatırlatalım.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.