ÜDY2, yurt içi yolcu taşımacılığı alanında üst düzey yönetici mesleki yeterlilik belgesidir. Kurs programı Talim ve Terbiye Kurulunun 10.02.2017 tarihli kararıyla yürürlüğe girmiş ve en az ön lisans mezunu bireyler seviyesinde hazırlanmıştır.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
ÜDY 2 belgesi nedir?
Şehirler arası otobüs işletmesi, büyük bir servis firması ya da yurt içi turizm taşımacılığı yapan şirket. Bu işletmelerin tepe yöneticisi için aranan mesleki yeterlilik belgesi ÜDY2’dir. ÜDY, üst düzey yöneticinin kısaltmasıdır ve işletmenin bütününden sorumlu kadroyu tanımlar.
Yönetmelikteki derecelendirmeye göre ÜDY2 türü belge sahibi olanlar ODY2 belge türünü de almış kabul edilir. Yurt dışı hatlarında çalışacak işletmeler için ise ÜDY1 gerekir; ÜDY1 sahipleri ÜDY2, ODY1 ve ODY2 belgelerini de almış sayılır.
Belge bir kişiye verilir, şirkete değil. Yönetici değişirse yeni yöneticinin de belgeli olması gerekir. Bu yüzden işletmelerde birden fazla kişinin belge alması yaygın bir tercihtir.
ÜDY 2 kimler almalı?
Yurt içi yolcu taşımacılığı yetki belgesi sahibi işletmelerin sahipleri, ortakları, genel müdürleri ve üst düzey yöneticileri bu belgeyi alır. Şehirler arası otobüs firmaları, personel ve öğrenci servisi işletmeleri, şehir içi yolcu taşımacılığı yapan şirketler ve yurt içi turizm taşımacılığı firmaları bu kapsamdadır.
Yeni işletme kuracaklar için de sıra buradan başlar. Yetki belgesi başvurusunda mesleki yeterlilik şartı aranacağından, şirketi kuran kişinin belgesini önceden alması süreci hızlandırır.
Belgesiz yönetici ile çalışmanın firmaya nasıl döndüğünü bu yazıda, ODY ile ÜDY ayrımını şu yazıda ele aldık.
Öğrenim şartı, kayıt ve muafiyet
ÜDY türü belgelerde öğrenim şartı vardır. Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği’ne göre ÜDY türü mesleki yeterlilik belgesi alacakların asgari lise veya dengi meslek lisesi mezunu olmaları şarttır. Kurs programı ise en az ön lisans mezunu bireyler seviyesinde hazırlanmıştır.
Kayıtta kursiyerin adli sicil kaydı ve eğitim durumu ilgili yönetmeliğe uygun olmalıdır. İstenen evrak; Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartının ibrazı, bir fotoğraf, öğrenim durumunu gösteren belge ve adli sicil kaydının bulunmadığını gösterir barkotlu belgedir.
Muafiyet yolları ÜDY için geniştir. Dört yıllık lisans eğitimi veren uluslararası ticaret veya lojistik bölümlerinden mezun olanlar ile bu bölümlerde yüksek lisans veya doktora yapmış olanlara talep ettikleri ÜDY belgesi eğitim ve sınav aranmadan verilir. ODY türü belgeyle en az beş yıl mesleki faaliyette bulunduğunu Bakanlık kayıtlarına göre belgeleyenler de ilgili ÜDY belgesini alabilir. Kurs kaydından önce bu ihtimalleri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından kontrol etmek zaman ve para kazandırır.
Kimler ÜDY 2 belgesi alamaz?
ÜDY2 yolcu taşımacılığı grubundadır. Şu suçlardan adli sicil kaydının bulunmaması gerekir: Türk Ceza Kanunu’nun 302 ile 339. maddeleri arasındaki Devletin güvenliğine karşı suçlar ile anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçların tamamı, 141 ile 147. maddelerdeki hırsızlık suçları, 155 ile 158. maddelerdeki dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçları, 204 ile 212. maddelerdeki sahtecilik suçları ve kaçakçılık suçları.
Listeye Türk Ceza Kanunu’nun 79, 81, 82, 102, 103, 104, 105, 109, 148, 149, 179/3, 188, 190, 191, 226 ve 227. maddelerindeki suçlar, 6136 sayılı Kanun’un 12. maddesindeki suçlar ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar eklenir. Arşiv kayıtları hariç olmak üzere bu suçlardan kayıt bulunduğunun tespiti belge iptaline yol açar.
Lise veya dengi meslek lisesi mezuniyeti bulunmayanlar ÜDY türü belge alamaz. Başvuru, yenileme veya değişiklik müracaatında yanlış ve yanıltıcı bilgi verildiğinin ya da belgelerde tahrifat yapıldığının tespiti hâlinde de belge iptal edilir; bu kişilerin iki yıl geçmedikçe yeni talepleri kabul edilmez.
ÜDY 2 dersleri ve süresi
Programın ders dağılım tablosunda kursun toplam ders saati 84 olarak gösterilir; metnin giriş bölümünde ise toplam süre 83 saat olarak yazılmıştır. Süreye ilişkin kesin bilgiyi kayıt olacağınız kurstan teyit etmenizi öneririz. Hafta içi günlük 2 saatten az 6 saatten fazla, hafta sonu günlük 2 saatten az 8 saatten fazla ders yapılamaz. Konu dağılımı şöyledir.
| Konu | Saat |
|---|---|
| Mevzuat ve Hukuk | 23 |
| Mali ve İdari Yönetim | 28 |
| Pazar/Piyasa Şartları | 10 |
| Yolcu Taşımacılığı | 8 |
| Güvenlik (İlk Yardım 5, Trafik Güvenliği 7) | 12 |
| Trafik Adabı | 2 |
| Meslek Ahlakı | 1 |
Mevzuat ve hukuk başlığında ulusal ulaştırma mevzuatı, anayasa, ticaret hukuku, iş hukuku, medeni hukuk ve vergi hukuku, yasal sorumluluklar ile sorumluluk sigortaları, ulusal sözleşmeler ve kaçakçılık mevzuatı yer alır. ÜDY1 ile aradaki fark buradadır; uluslararası mevzuat, sınır geçiş uygulamaları ve uluslararası konvansiyonlar ÜDY2 programında bulunmaz. Mali ve idari yönetim başlığı ise ÜDY1 ile aynıdır ve finansal yönetim, taşıma maliyetlerinin hesaplanması, vergi kanunları, müşteri ilişkileri yönetimi, pazarlama, toplam kalite ve süreç yönetimi, insan kaynakları ve davranış yönetimi, bilgi işlem ve haberleşme teknolojileri ile otobüs ve turizm işletmesi yönetimini kapsar.
Eğiticide aranan nitelikler
Eğitim personeli konu gruplarına göre belirlenir. Güvenlik başlığındaki trafik güvenliği konusunda dört seçenek vardır: trafik ve ulaşım alanında akademik çalışma yapmış en az yüksek lisans mezunu eğitim personeli; üniversitelerin trafik ve ulaşım, makine, motor, otomotiv, mekatronik, otobüs kaptanlığı alanında en az ön lisans mezunu eğitim personeli; en az ön lisans mezunu olup Bakanlık veya millî eğitim müdürlüklerince verilmiş Trafik ve Çevre Öğreticiliği Belgesi sahibi eğitim personeli; en az ön lisans mezunu olup Direksiyon Eğitimi Öğreticiliği Belgesi’ne sahip eğitim personeli.
Mevzuat ve hukuk konularında hukuk, işletme, kamu yönetimi, iktisat, lojistik ulaştırma alanında en az lisans mezunu olup Eğiticinin Eğitimi Kurs Bitirme Belgesi’ne sahip eğitim personeli görevlendirilir. Mali ve idari yönetim ile pazar ve piyasa şartları konuları işletme alanında en az lisans mezunu eğitim personeline verilir. İlk yardım dersi için İlk Yardım Yönetmeliği kapsamında alınmış İlk Yardım Eğitmeni Sertifikası’na sahip lisans veya ön lisans mezunu olmak aranır.
Sınav ve belgelendirme
Program, kurs süresince sınav tekniklerini geliştirici çoktan seçmeli deneme sınavları düzenleneceğini ve açık uçlu sorulardan oluşan en az bir yazılı sınav yapılacağını belirtir. Bunlar kurs içi hazırlık ölçmeleridir.
Belgeye esas sınav merkezî sistemle yapılır. Teorik derslerin tamamı için tek sınav uygulanır, başarı 100 tam puan üzerinden değerlendirilir ve 60 ile üzeri puan alan kursiyer başarılı sayılır. Sınavları Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü yürütür. Başarısız olanlar kurs ücreti ödemeden yedi kez daha sınava girebilir; sekizinci hakkın sonunda kursa yeniden kayıt gerekir. Başarılı olanlara modül üzerinden Özel Mesleki Yeterlilik Sertifikası düzenlenir ve bilgiler Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına gönderilir.
Kayıt ve doğru kurum seçimi
ÜDY2 eğitimi sürücü kursunda verilmez. Bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydı alamaz; psikoteknik merkezi de kurs kaydı yapamaz. Eğitim, kurum açma izninde ve çalışma ruhsatında bu program yazan özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarında verilir.
Kayıttan önce kurumun MEB kurum listesinde göründüğünü kontrol edin. Kurslarda her ay bir dönem açılır, dönemler ayın ilk on beş günü içinde başlar ve grup onayından sonra kayıt alınmaz. Derslere devam zorunludur. Resmî programların tamamı kurs programları dizininde, kurumlara yönelik dijital çalışmalarımız SRC kursları sayfamızda.
ÜDY 2 ücreti
Ücret rakamı vermiyoruz. Kursiyerlerden alınabilecek asgari ders ücretleri her yıl ocak ayında, vali veya görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında toplanan yedi kişilik komisyonca belirlenir. Komisyon personel giderleri, eğitim araç gereçleri, vergiler, sigorta primleri ve kira gibi kalemleri dikkate alır.
Belirlenen taban ücret 1 Şubat tarihinden itibaren bir yıl geçerlidir ve kurslar bu tutarın altında ücret alamaz. Kendi ücretlerini ocak ayı sonuna kadar modüle işlerler. Güncel tutarı öğrenmek için bölgenizdeki yetkili kursları arayın. Muafiyet kapsamına girip girmediğinizi baştan kontrol etmek, kurs ücreti ödemeden belge alma ihtimalini ortaya çıkarabilir.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.