ODY2, yurt içi yolcu taşımacılığı alanında orta düzey yönetici mesleki yeterlilik belgesidir. Kurs programı Talim ve Terbiye Kurulunun 10.02.2017 tarihli kararıyla yürürlüğe girmiş, en az ortaöğretim mezunu bireyler seviyesinde hazırlanmıştır.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
ODY 2 belgesi nedir?
Şehirler arası otobüs işletmesi, servis firması, turizm taşımacılığı yapan bir şirket. Bunların hepsi yetki belgesi kapsamında çalışır ve yetki belgesi için işletmede mesleki yeterliliğe sahip yönetici aranır. Yurt içi yolcu taşımacılığında orta düzey yönetici belgesi ODY2’dir.
Orta düzey yönetici, işletmenin günlük operasyonunu yürüten kadrodur: sefer planlama, araç ve şoför takibi, belge ve evrak yönetimi, müşteri ilişkileri. Üst düzey yönetim için gereken belge ise ÜDY2’dir.
Yurt dışı hatlarında çalışacaksanız ODY2 yetmez, ODY1 gerekir. ODY1 sahibi olanlar ODY2 belge türünü de almış sayılır, tersi geçerli değildir. Belge tanımlarının tamamı için ODY belgesi yazımıza bakabilirsiniz.
ODY 2 kimler almalı?
Şehirler arası otobüs işletmelerinin operasyon ve trafik sorumluları, personel ve öğrenci servisi firmalarının yöneticileri, şehir içi yolcu taşımacılığı yapan işletmelerin yetkilileri ve yurt içi turizm taşımacılığında operasyonu yürütenler bu belgeyi alır.
Küçük ölçekli servis firmalarında çoğu zaman işletme sahibi aynı zamanda yöneticidir. Bu durumda belgeyi fiilen işi yürüten kişinin alması gerekir. Yetki belgesi başvurusu ya da yenilemesi sırasında bu şart ortaya çıktığında süreç tıkanmasın diye belgeyi önceden almak daha rahat olur.
Belgesiz çalışan firmanın karşılaşabileceği sonuçları bu yazıda ele aldık. Yetki belgesi ve harç kavramlarını karıştıranlar için şu yazı da işinize yarayabilir.
Şartlar, öğrenim ve muafiyet
Program seviyesini en az ortaöğretim mezunu bireyler olarak tanımlar. Kayıtta kursiyerin adli sicil kaydı ve eğitim durumu Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği’ne uygun olmalıdır. İstenen evrak; Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartının ibrazı, bir fotoğraf, öğrenim durumunu gösteren belge ve adli sicil kaydının bulunmadığını gösterir barkotlu belgedir.
Muafiyet yolu ODY türü belgeler için açıktır. En az iki yıllık ön lisans eğitimi veren dış ticaret, lojistik veya ulaştırma ve trafik hizmetleri bölümlerinden ya da bu bölümlere yükseköğretim kurumunca eş değerliği kabul edilen bölümlerden mezun olanlara, talep ettikleri ODY türü mesleki yeterlilik belgesi eğitim ve sınav aranmadan verilir. Diplomanız uygunsa kursa kayıttan önce Bakanlığa başvurmak mantıklı olur.
Elinde başka bir sınıftan mesleki yeterlilik sertifikası olup ODY2’ye geçmek isteyenler, ilgili sınıfın şartlarını taşımak kaydıyla ODY Sertifika Sınıfları Fark Eğitimi Konuları Tablosunda belirlenen fark eğitimlerini alarak sınava girer.
Kimler ODY 2 belgesi alamaz?
ODY2 yolcu taşımacılığı grubunda yer alır ve adli sicil şartı bu gruba göre uygulanır. Türk Ceza Kanunu’nun 302 ile 339. maddeleri arasındaki Devletin güvenliğine karşı suçlar ile anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçların tamamı, 141 ile 147. maddelerdeki hırsızlık suçları, 155 ile 158. maddelerdeki dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçları, 204 ile 212. maddelerdeki sahtecilik suçları ve kaçakçılık suçları bu kapsamdadır.
Bunlara Türk Ceza Kanunu’nun 79, 81, 82, 102, 103, 104, 105, 109, 148, 149, 179/3, 188, 190, 191, 226 ve 227. maddelerindeki suçlar, 6136 sayılı Kanun’un 12. maddesindeki suçlar ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar eklenir. Arşiv kayıtları hariç olmak üzere bu suçlardan kayıt bulunduğunun tespiti belge iptaline yol açar.
Bunun dışında kişinin ölümü veya vatandaşlık kaydının silinmesi hâlinde belge iptal edilir. Başvuru, yenileme veya değişiklik sırasında yanlış ve yanıltıcı bilgi verildiğinin ya da belgelerde tahrifat yapıldığının tespit edilmesi hâlinde de belge iptal edilir; bu kişilerin iki yıl geçmedikçe yeni talepleri dikkate alınmaz.
ODY 2 dersleri ve süresi
Kursun toplam süresi 71 saattir. Hafta içi günlük 2 saatten az 6 saatten fazla, hafta sonu günlük 2 saatten az 8 saatten fazla ders yapılamaz. Program, günde 6 saat üzerinden iki hafta artı iki gün gibi bir takvim örneği verir. Konu dağılımı şöyledir.
| Konu | Saat |
|---|---|
| Mevzuat ve Hukuk | 23 |
| Mali ve İdari Yönetim | 22 |
| Pazar/Piyasa Şartları | 7 |
| Yolcu Taşımacılığı | 4 |
| Güvenlik (İlk Yardım 5, Trafik Güvenliği 7) | 12 |
| Trafik Adabı | 2 |
| Meslek Ahlakı | 1 |
ODY1 ile arasındaki on bir saatlik fark mevzuat ve hukuk başlığından gelir. ODY2’de uluslararası ulaştırma mevzuatı, uluslararası sözleşmeler, dolaşım düzenlemeleri ve sınır geçiş uygulamaları ile uluslararası konvansiyonlar yer almaz; gümrük mevzuatı yerine yalnızca kaçakçılık mevzuatı okutulur. Buna karşılık mali ve idari yönetim başlığı iki programda da aynıdır: finansal yönetim, taşıma maliyetlerinin hesaplanması, vergi kanunları, müşteri ilişkileri yönetimi, pazarlama, toplam kalite ve süreç yönetimi, insan kaynakları ve davranış yönetimi, bilgi işlem ve haberleşme teknolojileri ile otobüs ve turizm işletmesi yönetimi. Programların saat karşılaştırmasını bu yazıda tablo hâlinde verdik.
Eğiticide aranan nitelikler
Programın eğitim personeli tablosu konulara göre düzenlenmiştir. Güvenlik başlığı altındaki trafik güvenliği konusunda dört seçenek sayılır: trafik ve ulaşım alanında akademik çalışma yapmış en az yüksek lisans mezunu eğitim personeli; üniversitelerin trafik ve ulaşım, makine, motor, otomotiv, mekatronik, otobüs kaptanlığı alanında en az ön lisans mezunu eğitim personeli; en az ön lisans mezunu olup Bakanlık veya millî eğitim müdürlüklerince verilmiş Trafik ve Çevre Öğreticiliği Belgesi sahibi eğitim personeli; en az ön lisans mezunu olup Direksiyon Eğitimi Öğreticiliği Belgesi’ne sahip eğitim personeli.
Mevzuat ve hukuk konularında hukuk, işletme, kamu yönetimi, iktisat, lojistik ulaştırma alanında en az lisans mezunu olup Eğiticinin Eğitimi Kurs Bitirme Belgesi’ne sahip eğitim personeli görevlendirilir. Mali ve idari yönetim ile pazar ve piyasa şartları konularında işletme alanında en az lisans mezunu eğitim personeli ders verir. İlk yardım dersi ise İlk Yardım Yönetmeliği kapsamında alınmış İlk Yardım Eğitmeni Sertifikası’na sahip lisans veya ön lisans mezunu eğitim personeline aittir.
Sınav ve belgelendirme
Program, kurs süresince mesleki yeterlilik sınavlarına hazırlık amacıyla çoktan seçmeli deneme sınavları düzenleneceğini ve açık uçlu sorulardan oluşan en az bir yazılı sınav yapılacağını söyler. Bunlar kurs içi ölçme çalışmalarıdır ve kursiyere dönüt sağlamayı amaçlar.
Belgeye esas sınav merkezîdir. Teorik derslerin tamamı için tek sınav yapılır, başarı 100 tam puan üzerinden değerlendirilir ve 60 ile üzeri puan alan kursiyer başarılı sayılır. Sınavları Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü yürütür. Başarısız olanlar kurs ücreti ödemeden yedi kez daha sınava girebilir; sekizinci hakkın sonunda kursa yeniden kayıt gerekir. Başarılı olanlara modül üzerinden Özel Mesleki Yeterlilik Sertifikası düzenlenir ve bilgiler Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına gönderilir. Sınav düzenindeki değişikliği bu yazıda anlattık.
Kayıt ve doğru kurum seçimi
ODY2 eğitimi sürücü kursunda verilmez. Bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydı alamaz; psikoteknik merkezi de kurs kaydı yapamaz. Eğitim, kurum açma izninde ve çalışma ruhsatında bu program yazan özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarında verilir.
Kayıttan önce kurumu MEB kurum listesinden doğrulayın. Kurslarda her ay bir dönem açılır, dönemler ayın ilk on beş günü içinde başlar ve grup onayından sonra kayıt alınmaz. Derslere devam zorunludur. Resmî programların tamamı kurs programları dizininde, kurumlara verdiğimiz dijital hizmetler SRC kursları sayfamızda.
ODY 2 ücreti
Ücret rakamı vermiyoruz. Kursiyerlerden alınabilecek asgari ders ücretleri her yıl ocak ayında, vali veya görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında toplanan yedi kişilik komisyon tarafından belirlenir. Komisyon personel giderleri, eğitim araç gereçleri, vergiler, sigorta primleri ve kira gibi kalemleri dikkate alır.
Belirlenen taban ücret 1 Şubat tarihinden itibaren bir yıl geçerlidir ve kurslar bu tutarın altında ücret alamaz. Kendi ücretlerini ocak ayı sonuna kadar modüle işlerler. Güncel tutarı öğrenmek için bölgenizdeki yetkili kursları arayın. Program 71 saat olduğu için ders saati ücreti ile toplam tutar arasındaki ilişkiyi kurs kaydından önce netleştirin.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.