ODY1, uluslararası yolcu taşımacılığı alanında orta düzey yönetici mesleki yeterlilik belgesidir. Kurs programı Talim ve Terbiye Kurulunun 10.02.2017 tarihli kararıyla yürürlüğe girmiştir ve en az ortaöğretim mezunu bireyler seviyesinde hazırlanmıştır.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
ODY 1 belgesi nedir?
Bir otobüs firmasının yurt dışı hattı açabilmesi için yalnızca aracı ve şoförü yetmez. Yetki belgesi sahibi işletmede mesleki yeterliliğe sahip yönetici bulunması aranır. Uluslararası yolcu taşımacılığında orta düzey yönetici için bu belge ODY1’dir.
ODY, orta düzey yöneticinin kısaltmasıdır. İşletmenin operasyon, trafik, sefer planlama, belge takibi gibi işlerini yürüten kadro bu tanıma girer. ÜDY1 ise üst düzey yönetici belgesidir ve daha uzun bir programa dayanır. Aradaki farkı bu yazıda ayrıntılı anlattık.
Belge türleri arasında derecelendirme de vardır. Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği’ne göre ODY1 türü belge sahibi olanlar ODY2 belge türünü de almış kabul edilir. Yani uluslararası yolcu taşımacılığı için belge alan yönetici, yurt içi için ayrıca belge almak zorunda kalmaz.
ODY 1 kimler almalı?
Yurt dışı hatlarında çalışan otobüs firmalarının operasyon müdürleri, trafik şefleri, sefer planlama sorumluluları ve belge işlerini yürüten yöneticiler ilk sırada gelir. Uluslararası yolcu taşımacılığı yetki belgesi alacak veya yenileyecek işletmelerde bu kadronun belgeli olması istenir.
Turizm taşımacılığında yurt dışı turları düzenleyen firmaların taşıma operasyonunu yöneten çalışanları da bu kapsamdadır. Aile işletmesi biçiminde çalışan küçük firmalarda ise çoğu zaman işi fiilen yürüten kişi bu belgeyi alır.
Belgesiz çalışmanın bedeli yetki belgesi sürecinde ortaya çıkar. Firmanın karşılaşabileceği sonuçları bu yazıda, nakliye ve taşımacılık firmasının belge haritasının tamamını ise şu yazıda topladık.
Şartlar, öğrenim ve muafiyet
Program metni seviyeyi en az ortaöğretim mezunu bireyler olarak tanımlar. Kayıt aşamasında kursiyerin adli sicil kaydı ve eğitim durumu Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği’ne uygun olmalıdır. İstenen evrak; Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartının ibrazı, bir fotoğraf, öğrenim durumunu gösteren belge ve adli sicil kaydının bulunmadığını gösterir barkotlu belgedir.
Bir de muafiyet yolu var. 29.01.2026 tarihli düzenlemeye göre yurt içinde veya mütekabiliyet çerçevesinde yurt dışında en az iki yıllık ön lisans eğitimi veren dış ticaret, lojistik veya ulaştırma ve trafik hizmetleri bölümlerinden ya da bu bölümlere yükseköğretim kurumunca eş değerliği kabul edilen bölümlerden mezun olanlara, talep ettikleri ODY türü mesleki yeterlilik belgesi eğitim ve sınav aranmadan verilir. Diploma durumunuz buraya uyuyorsa kursa kayıt olmadan önce Bakanlığa başvurmak zaman kazandırır.
Mesleki yeterlilik belgesi sahibi olup farklı bir sınıftan belge almak isteyenler için de ayrı bir yol vardır. Bu kişiler ilgili sertifika sınıfının şartlarını taşımak kaydıyla, Genel Müdürlüğün internet sayfasında yayımlanan ODY Sertifika Sınıfları Fark Eğitimi Konuları Tablosunda belirlenen fark eğitimlerini alarak sınava girer.
Kimler ODY 1 belgesi alamaz?
ODY1 yolcu taşımacılığı grubundadır, dolayısıyla adli sicil şartı geniş uygulanır. Şu suçlardan adli sicil kaydının bulunmaması gerekir: Türk Ceza Kanunu’nun 302 ile 339. maddeleri arasında düzenlenen Devletin güvenliğine karşı suçlar ile anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçların tamamı, 141 ile 147. maddelerdeki hırsızlık suçları, 155 ile 158. maddelerdeki dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçları, 204 ile 212. maddelerdeki sahtecilik suçları ve kaçakçılık suçları.
Listeye Türk Ceza Kanunu’nun 79, 81, 82, 102, 103, 104, 105, 109, 148, 149, 179/3, 188, 190, 191, 226 ve 227. maddelerindeki suçlar, 6136 sayılı Kanun’un 12. maddesindeki suçlar ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar eklenir. Arşiv kayıtları hariç olmak üzere bu suçlardan kayıt bulunduğunun tespiti hâlinde belge iptal edilir.
SRC belgelerindeki 66 ve 69 yaş kuralları sürücülere özgüdür, yönetici belgeleri için böyle bir yaş eşiği sayılmaz. Buna karşılık kişinin ölümü veya vatandaşlık kaydının silinmesi gibi hâllerde belge iptal edilir. Ayrıca başvuru sırasında yanlış veya yanıltıcı bilgi verildiğinin ya da belgelerde tahrifat yapıldığının tespit edilmesi hâlinde belge iptal edilir ve iki yıl geçmeden yeni talep kabul edilmez.
ODY 1 dersleri ve süresi
Kursun toplam süresi 82 saattir. Hafta içi günlük 2 saatten az 6 saatten fazla, hafta sonu günlük 2 saatten az 8 saatten fazla ders yapılamaz. Program, günde 6 saat üzerinden iki hafta artı dört gün gibi bir takvim örneği verir. Konu başlıkları ve süreleri şöyle dağılır.
| Konu | Saat |
|---|---|
| Mevzuat ve Hukuk | 34 |
| Mali ve İdari Yönetim | 22 |
| Pazar/Piyasa Şartları | 7 |
| Yolcu Taşımacılığı | 4 |
| Güvenlik (İlk Yardım 5, Trafik Güvenliği 7) | 12 |
| Trafik Adabı | 2 |
| Meslek Ahlakı | 1 |
Mevzuat ve hukuk başlığı tek başına programın yaklaşık üçte birini kaplar. İçinde ulusal ve uluslararası ulaştırma mevzuatı, anayasa, ticaret hukuku, iş hukuku, medeni hukuk ve vergi hukuku, yasal sorumluluklar ve sorumluluk sigortaları, ulusal ve uluslararası sözleşmeler, gümrük ve kaçakçılık mevzuatı, dolaşım düzenlemeleri ve sınır geçiş uygulamaları ile uluslararası konvansiyonlar yer alır. Mali ve idari yönetim başlığında finansal yönetim, taşıma maliyetlerinin hesaplanması, vergi kanunları, müşteri ilişkileri yönetimi, pazarlama, toplam kalite ve süreç yönetimi, insan kaynakları ve davranış yönetimi, bilgi işlem ve haberleşme teknolojileri ile otobüs ve turizm işletmesi yönetimi bulunur. ODY ile ÜDY programlarının saat karşılaştırması için bu yazıya bakabilirsiniz.
Eğiticide aranan nitelikler
Program, eğitim personelini konu gruplarına göre belirler. Güvenlik başlığındaki trafik güvenliği ile trafik adabı ve meslek ahlakı konularında dört seçenek tanımlanır: trafik ve ulaşım alanında akademik çalışma yapmış en az yüksek lisans mezunu eğitim personeli; üniversitelerin trafik ve ulaşım, makine, motor, otomotiv, mekatronik, otobüs kaptanlığı alanında en az ön lisans mezunu eğitim personeli; en az ön lisans mezunu olup Bakanlık veya millî eğitim müdürlüklerince verilmiş Trafik ve Çevre Öğreticiliği Belgesi sahibi eğitim personeli; en az ön lisans mezunu olup Bakanlık veya millî eğitim müdürlüklerince verilmiş Direksiyon Eğitimi Öğreticiliği Belgesi’ne sahip eğitim personeli.
Mevzuat ve hukuk konularında hukuk, işletme, kamu yönetimi, iktisat, lojistik ulaştırma alanında en az lisans mezunu olan ve Eğiticinin Eğitimi Kurs Bitirme Belgesi’ne sahip eğitim personeli görevlendirilir. Mali ve idari yönetim ile pazar ve piyasa şartları konularında işletme alanında en az lisans mezunu eğitim personeli ders verir. Güvenlik başlığı altındaki ilk yardım dersi ise İlk Yardım Yönetmeliği kapsamında alınmış İlk Yardım Eğitmeni Sertifikası’na sahip lisans veya ön lisans mezunu eğitim personeline bırakılmıştır.
Sınav ve belgelendirme
Program metni, kurs süresince kursiyerlerin mesleki yeterlilik sınavlarına hazırlanması amacıyla çoktan seçmeli deneme sınavları düzenleneceğini ve en az bir yazılı sınav yapılacağını belirtir. Bunlar kurs içi hazırlık çalışmalarıdır. Belgeye esas sınav ise merkezî yapılır.
Bugünkü uygulamada teorik derslerin tamamı için tek sınav yapılır, başarı 100 tam puan üzerinden değerlendirilir ve 60 ile üzeri puan alan kursiyer başarılı sayılır. Sınavlar Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılır. Başarısız olanlar kursa yeniden devam etmeden ve kurs ücreti ödemeden, yalnızca sınav ücretiyle yedi kez daha sınava girebilir. Başarılı olanlara modül üzerinden Özel Mesleki Yeterlilik Sertifikası düzenlenir, e-Devlet üzerinden erişilir ve bilgiler Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına gönderilir.
Kayıt ve doğru kurum seçimi
ODY1 eğitimi sürücü kursunda verilmez. Bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydı alamaz; psikoteknik merkezi de kurs kaydı yapamaz. Eğitim, kurum açma izninde ve çalışma ruhsatında bu program yazan özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarında verilir.
Kayıttan önce kurumun MEB kurum listesinde göründüğünü kontrol edin. Kurslarda her ay bir dönem açılır, dönemler ayın ilk on beş günü içinde başlar ve grup onayı verildikten sonra o gruba kayıt yapılamaz. Eğitime devam zorunludur. Tüm resmî programlar kurs programları dizininde, kurumlara yönelik dijital çalışmalarımız SRC kursları sayfamızda.
ODY 1 ücreti
Fiyat vermiyoruz, çünkü ODY1 ücreti her ilde farklı belirlenir ve her yıl yenilenir. Kursiyerlerden alınabilecek asgari ders ücretleri her yıl ocak ayında, vali veya görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında toplanan yedi kişilik komisyonca tespit edilir. Komisyonda millî eğitim müdürlüğü temsilcileri, il ticaret odası temsilcisi ve sektör sivil toplum kuruluşu temsilcisi bulunur.
Belirlenen taban ücret 1 Şubat tarihinden itibaren bir yıl geçerlidir. Kurslar bu tutarın altında ücret alamaz, kendi ücretlerini ocak ayı sonuna kadar modüle işler. Güncel tutar için bölgenizdeki yetkili kursları arayın. ODY1 programı 82 saat olduğundan ders saati ücreti ile toplam tutar arasındaki ilişkiyi baştan sorun.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.