SRC 1 Belgesi

SRC 1 belgesi nedir, ne işe yarar?

Otogarda bekleyen bir otobüsün şoförüne bakın. Aynı araç yurt içinde de çalışabilir, sınırı geçip Avrupa hattına da gidebilir. İkincisini yapabilmesi için sürücünün elinde SRC1 olması gerekir. SRC1, uluslararası yolcu taşımacılığı yapan sürücülerin taşıması gereken mesleki yeterlilik belgesidir.

Belge, ehliyetin yerine geçmez; ehliyetin yanına gelir. Sürücü belgesi aracı kullanma ehliyetini gösterir, SRC1 ise ticari yolcu taşımacılığında mesleğin gerektirdiği mevzuat, güvenlik ve sorumluluk bilgisini aldığınızı gösterir. Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği’ne göre SRC1 sahibi olanlar SRC2 belgesini de almış kabul edilir. Yani yurt dışı hattı için belge alan sürücü, yurt içi yolcu taşımacılığı için ayrıca belge almak zorunda kalmaz.

Eğitimin verildiği kurumlar sürücü kursları değil, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarıdır. Programın adı resmî metinde Uluslararası Yolcu Taşımacılığı (SRC1) Sürücü Mesleki Yeterlilik Kurs Programı olarak geçer ve alan adı Motorlu Araçlar Teknolojisi’dir.

SRC 1 kimler almalı?

SRC1 doğrudan mesleğe bağlı bir belgedir. Yurt dışı tarifeli otobüs hatlarında çalışan, turizm taşımacılığında sınır geçen, uluslararası yolcu taşıma yetki belgesine sahip bir firmada şoför olarak görev yapan herkes bu belgeye ihtiyaç duyar. İşe alım aşamasında firmalar belgeyi ilk sorduğu evraklar arasına koyar, yol denetimlerinde de belge sorulur.

Bir de şu grup var: bugün yurt içinde çalışan ama önünü açık tutmak isteyen sürücüler. SRC2 yerine doğrudan SRC1 almak, hem yurt dışı hattına geçiş imkânı verir hem de yurt içi taşımacılığı zaten kapsar. Kariyer planı yurt dışı hattına gidiyorsa baştan SRC1 almak mantıklı olur.

Firma tarafında ise şoförün belgesi tek başına yetmez. Taşımacılık yetki belgesi sahibi işletmelerin yönetici kadrosunda ODY1 veya ÜDY1 belgeli kişilerin bulunması istenir. Belge haritasının tamamını bu yazıda ayrıntılı anlattık.

Kayıt şartları ve istenen belgeler

Kursa kayıt olurken kursiyerin adli sicil durumu ve öğrenim bilgisi, Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği’ne uygun olmak zorundadır. Millî Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği kayıt evrakını şöyle sayar: Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartının ibrazı, bir fotoğraf, taşımacılık türüne uygun sürücü belgesinin ibrazı ve adli sicil kaydının bulunmadığını gösterir barkotlu belge. Kayıt için kursa şahsen gitmek gerekir, evraklar kurs tarafından Bakanlık modülüne yüklenir.

Yaş konusunda mevzuatta alt sınır ayrıca sayılmaz; alt sınırı fiilen sürücü belgesi sınıfının yaş şartı belirler. Üst sınır ise açıktır: 66 yaşından gün almış kişilere ilk defa SRC türü mesleki yeterlilik belgesi düzenlenmez. Öğrenim tarafında SRC için yönetmelikte ayrı bir mezuniyet şartı yazmaz, buna karşılık ÜDY türü belge alacaklarda asgari lise veya dengi meslek lisesi mezuniyeti aranır. Kayıt sırasında beyan ettiğiniz bilgilerin doğruluğu önemlidir; gerçeğe aykırı beyan sonradan tespit edilirse sınav geçersiz sayılır ve kayıt silinir.

Şartlar zaman içinde değişebiliyor. Başvurudan önce güncel durumu kayıt yaptıracağınız kurstan ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından teyit edin. İstenen evrakın tam listesi için başvuru belgeleri yazımıza bakabilirsiniz.

Kimler SRC 1 belgesi alamaz?

SRC1 yolcu taşımacılığı belgesi olduğu için adli sicil şartı, yük taşımacılığı belgelerine göre daha geniş tutulmuştur. Yolcu taşımacılığı grubundaki belgelerde şu suçlardan adli sicil kaydının bulunmaması gerekir: Türk Ceza Kanunu’nun 302 ile 339. maddeleri arasında düzenlenen Devletin güvenliğine karşı suçlar ile anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçların tamamı, hırsızlık suçları (141 ile 147. maddeler), dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçları (155 ile 158. maddeler), sahtecilik suçları (204 ile 212. maddeler) ve kaçakçılık suçları.

Bunlara ek olarak Türk Ceza Kanunu’nun 79, 81, 82, 102, 103, 104, 105, 109, 148, 149, 179/3, 188, 190, 191, 226 ve 227. maddelerindeki suçlar, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un 12. maddesindeki suçlar ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar da belge iptali sebebidir. Arşiv kayıtları bu değerlendirmenin dışında tutulur.

Yaş tarafında iki eşik var. 66 yaşından gün alan sürücülerin SRC belgeleri geçici olarak geçersiz hâle getirilir; sürücü türü sağlık raporu ile psiko-teknik açıdan sağlıklı olunduğunu gösteren raporun Bakanlığa sunulması hâlinde belge yeniden geçerli olur. 69 yaşından gün alındığında ise belge iptal edilir. Sabıka konusunun ayrıntısını bu yazıda tablo hâlinde açıkladık; psikoteknik ile sağlık raporunun farkı için şu yazıya bakın.

SRC 1 dersleri ve kurs süresi

Program tamamen teoriktir, uygulamalı eğitim süresi yoktur. Teorik eğitim süresi 40 ders saati, toplam süre de 40 ders saatidir. Program hafta içi günlerde en az 2 en fazla 6 ders saati, hafta sonlarında ise en az 2 en fazla 8 ders saati olarak uygulanır. Konular ve süreleri programın ünite tablosunda şöyle dağılır.

Tablodaki ağırlık tesadüf değil. Mevzuat konuları tek başına on iki ders saatini bulur; çünkü sınır geçen bir otobüste sürücünün bilmesi gereken yetki belgesi türleri, Interbus ve ASOR sözleşmeleri, gümrük ve kaçakçılık kuralları yurt içi taşımacılığa göre çok daha kalabalıktır. Program metni ayrıca şunu söyler: herhangi bir SRC düzeyinde kurs bitirme belgesine sahip olup başka bir SRC programına katılmak isteyen kursiyerler, yönetmelikte belirtilen farklı süre ve konuları tamamlayarak kurs bitirme sınavına girebilir. Dört SRC programının içerik karşılaştırmasını bu yazıda yan yana koyduk.

Eğiticide aranan nitelikler

Programın eğitici nitelikleri bölümü konuları gruplara ayırır ve her grup için kimin ders verebileceğini sayar. İSG ve çevre güvenliği, iş organizasyonu, aracın yolculuk öncesi hazırlığı, yolcu taşıma kuralları, güvenli sürüş teknikleri, trafik kuralları ve cezaları, iletişim teknolojileri ve harita okuma, araç bilgisi ve ekonomik araç kullanma, mesleki gelişim ile trafik adabı konularında görevlendirilecek eğiticiler için dört seçenek tanımlanır. Trafik ve ulaşım alanında en az yüksek lisans mezunu olanlar; üniversitelerin trafik ve ulaştırma, lojistik, makine, motor, otomotiv, mekatronik, otobüs kaptanlığı bölümlerinden en az ön lisans düzeyinde mezun olanlar; üniversitelerin ulaştırma ve lojistik, lojistik yönetimi ve uluslararası lojistik bölümlerinden en az ön lisans düzeyinde mezun olanlar; en az ön lisans mezunu olup Bakanlıkça ya da millî eğitim müdürlüklerince düzenlenen Trafik ve Çevre Öğreticiliği Belgesi’ne sahip olanlar bu gruba girer. Dördüncü seçenek ise en az ön lisans mezunu olmak, eğitim vereceği düzeyde en az üç yıl süreyle sürücü belgesine sahip bulunmak ve Direksiyon Eğitimi Öğreticiliği Belgesi taşımaktır.

Yolcu taşımacılığı mevzuatı, gümrük ve kaçakçılık mevzuatı ile yasal sorumluluklar ve sigorta konularında hukuk, işletme, kamu yönetimi, iktisat, çalışma ekonomisi, maliye, uluslararası ilişkiler, lojistik, lojistik yönetimi ve ulaştırma alanlarında en az yüksek lisans mezunu olanlar görevlendirilir. Bu alanlardan lisans düzeyinde mezun olup Eğiticinin Eğitimi Sertifikası’na sahip olmak da kabul edilir. Trafik ve davranış psikolojisi dersi psikoloji, psikolojik danışmanlık ve rehberlik ya da felsefe grubu öğretmenliği bölümlerinden lisans mezunu olanlara verilir. İlk yardım dersi için en az ön lisans mezunu olmak ve İlk Yardım Yönetmeliği kapsamında düzenlenen İlk Yardım Eğitmeni Sertifikası’na sahip olmak aranır.

Sınav ve belgelendirme

Eğitimini tamamlayan ve ilçe onayı yapılan kursiyer sınava girer. Teorik derslerin tamamı için tek bir sınav yapılır, başarı 100 tam puan üzerinden tek notla değerlendirilir ve 60 ile üzeri puan alan kursiyer başarılı sayılır. Sınavlar Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından merkezî sistemle yapılır. Sınavda başarısız olanlar yeniden kursa devam etmeden ve kurs ücreti ödemeden, yalnızca sınav ücretini ödeyerek yedi kez daha sınava girebilir; sekizinci hakkın sonunda da başarısız olanlar kursa yeniden kayıt yaptırır.

Başarılı olan kursiyere modül üzerinden Özel Mesleki Yeterlilik Sertifikası düzenlenir ve e-Devlet üzerinden erişime açılır. Sertifika bilgileri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına gönderilir, mesleki yeterlilik belgesi bu kanaldan üretilir. Sınav düzeninin 2026’da nasıl değiştiğini bu yazıda anlattık. Sınava çalışırken konu mantığını görmek için çıkmış soru arşivimize bakabilirsiniz.

Nereye kayıt olunur, doğru kurum nasıl seçilir?

Burada en sık yapılan hata şu: aday, ehliyetini aldığı sürücü kursuna gidip SRC kaydı yaptırmak ister. Bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz. Bir psikoteknik merkezi de kurs kaydı yapamaz. SRC1 eğitimi yalnızca kurum açma izni ve çalışma ruhsatında bu program yazan özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarında verilir.

Kayıttan önce kurumun MEB kayıtlarında görünüp görünmediğini kontrol edin. Bakanlığın kurum listesi mebbis.meb.gov.tr/kurumlistesi.aspx adresinden sorgulanabilir. Kurslarda her ay bir dönem açılır, dönemler ayın ilk on beş günü içinde başlatılır ve grup onayı verildikten sonra o gruba kursiyer kaydı yapılamaz. Eğitime devam zorunludur. Ülke genelindeki program listesinin tamamını kurs programları dizinimizde, SRC kurslarına yönelik çalışmalarımızı ise SRC kursları sayfamızda bulabilirsiniz.

SRC 1 ücreti nasıl belirlenir?

Sayfada rakam vermiyoruz, çünkü kurs ücreti ülke genelinde tek değildir ve her yıl değişir. Kursiyerlerden alınabilecek asgari ders ücretleri her yıl ocak ayında, vali veya görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında toplanan bir komisyon tarafından belirlenir. Komisyonda il millî eğitim müdürü, ilçe millî eğitim müdürlerinden biri, özel öğretimden sorumlu müdür yardımcısı ve şube müdürleri, il ticaret odası temsilcisi ile sektör sivil toplum kuruluşu temsilcisi yer alır. Belirlenen taban ücret 1 Şubat tarihinden itibaren bir yıl geçerlidir.

Kurslar, komisyonun tespit ettiği ders saati ücretinin altında ücret alamaz; üstünde belirledikleri ücreti ocak ayı sonuna kadar modüle işlerler. Yani ilinizdeki fiyat aralığı valilikçe çizilir, kurs bu çizginin üstünde kendi fiyatını yazar. Güncel tutarı öğrenmek için bölgenizdeki yetkili kursları arayın. Sınav ücreti ayrıdır ve Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğünce belirlenir.