Yokuş kalkış desteği, eğimde ayağınızı frenden çektiğinizde freni kısa bir süre tutarak aracın geri kaçmasını önleyen bir donanımdır. Elektronik park freni ise kol yerine düğmeyle çalışan el frenidir. İkisi de sürücünün işini kolaylaştırır ama kalkışı sürücünün yerine yapmaz. Direksiyon sınavında en az yüzde 7 eğimli yolda aracı 50 santimetreden fazla geri kaçırmadan kaldırmanız istenir. Yönetmelik metninde bu donanımların sınavda kullanımına dair ayrı bir hüküm yer almıyor; kendi sınav aracınızda nasıl çalıştığını usta öğreticinizle derslerde denemeniz gerekir.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Direksiyon derslerine başladığınız araçta kolla çekilen bir el freni olmayabilir. Yerinde üzerinde “P” yazan küçük bir düğme görürsünüz. Yokuşta ayağınızı frenden çektiğinizde araç bir an için yerinde durabilir. Bunlar arıza değil, aracın donanımıdır. Sürücü kursu adayının bu iki sistemi tanıması, hem sınavda hem ehliyet sonrası başka bir araca geçtiğinde işine yarar.
Yokuş kalkış desteği nedir, nasıl çalışır?
Yokuş kalkış desteği, araç eğimde dururken devreye giren bir yardımcı sistemdir. Ayağınızı fren pedalından çektiğinizde fren basıncını kısa bir süre tutar. Bu sürede ayağınızı gaza taşır, manuel araçta debriyajı kavrama noktasına getirirsiniz. Araç ileri çekmeye başladığında sistem freni bırakır.
Bilmeniz gereken sınırları şunlardır:
- Tutma süresi kısadır. Süre dolduğunda siz hâlâ kalkmadıysanız araç geri kaçmaya başlar.
- Her araçta bulunmaz. Bulunan araçlarda da belirli bir eğimin altında devreye girmeyebilir.
- Aracın yönüne göre çalışır. Yokuş yukarı ileri viteste ve yokuş aşağı geri viteste destek verir.
- Sürücünün yerine kalkış yapmaz. Debriyajı ve gazı yine siz ayarlarsınız.
Sistemin kendi aracınızda nasıl davrandığını kullanım kılavuzu belirler; markadan markaya fark vardır.
Elektronik park freni ile kollu el freni arasındaki fark nedir?
| Özellik | Kollu el freni | Elektronik park freni |
|---|---|---|
| Kullanım | Kol yukarı çekilir, düğmesine basılarak indirilir | Düğme çekilir ya da basılır |
| Bırakma | Sürücü elle indirir | Düğmeyle; birçok araçta kemer takılıyken gaza basılınca kendiliğinden bırakır |
| Yokuş kalkışında | Sürücü kolu kademeli indirerek kalkışı ayarlar | Bırakma anını araç belirler |
| Uyarı | Gösterge panelinde fren uyarı lambası | Gösterge panelinde park freni lambası, düğmede ışık |
Bazı araçlarda bunlara ek olarak “otomatik tutma” işlevi bulunur. Bu işlev açıkken araç durduğunda freni kendisi tutar, gaza bastığınızda bırakır. Trafik ışığında ayağınızı frenden çekmenize imkân verir. Otomatik tutma her çalıştırmada açık gelmeyebilir; açık mı kapalı mı olduğunu göstergeden kontrol etmek gerekir.
Direksiyon sınavında yokuş kalkışı nasıl ölçülür?
Yönetmeliğe göre aday, en az yüzde 7 çıkış eğimli yolda aracı durdurur ve trafik kurallarına uyarak 50 santimetreden fazla geri kaçırmadan yeniden ileri hareket ettirir. Ölçülen şey sonuçtur: araç geri kaçtı mı, kalkış kurallara uygun mu?
Elimizdeki yönetmelik metninde yokuş kalkış desteğinin ya da elektronik park freninin sınavda kullanılıp kullanılamayacağına dair ayrı bir hüküm yer almıyor. Sınav, kursunuzun eğitim ve sınav aracıyla yapılır ve o araçta hangi donanım varsa onunla sınava girersiniz. Değerlendirme formundaki maddelerin güncel hâlini ve kendi aracınızdaki uygulamayı usta öğreticinize sormanız en doğrusudur.
Bu donanımlara güvenmek neden yanıltabilir?
- Sınav aracı değişebilir. Sınav günü araç arızalanırsa sınav, aynı kursa ya da başka bir kursa ait başka bir araçla yapılabilir. O araçta aynı donanım bulunmayabilir.
- Süre dolar. Destek sistemi birkaç saniyeliğine yardım eder. Heyecanla geç kalkan adayda araç yine geri kaçar.
- Ehliyet sonrası araç farklı olur. Aile aracınızda ya da ilk aracınızda kollu el freni varsa onunla yokuş kalkışını bilmeniz gerekir.
Bu yüzden derslerde yokuş kalkışını donanımın yardımı olmadan da çalışmanız yararlıdır. Kendinizi yeterli görmüyorsanız kurstan ek direksiyon dersi isteyebilirsiniz.
Otomatik vitesli araçta durum nasıl?
Otomatik vitesli araç, vites D konumundayken ayağınızı frenden çektiğinizde kendiliğinden ileri çekmeye çalışır; hafif eğimde bu çoğu zaman aracı tutar. Dik eğimde yine geri kaçabilir ve yokuş kalkış desteği burada devreye girer. Otomatik vitesli araçla eğitim alıp sınava giren adayın belgesine kısıt işlenir; bu seçimin sonuçlarını otomatik mi manuel mi yazısında anlattık.
Aracı bırakırken park freni yeterli mi?
Karayolları Trafik Yönetmeliği park edilen aracın el freniyle sabitlenmesini, motorun durdurulmasını, eğimli yolda inişte geri vitese, yokuşta birinci vitese takılmasını ve ön tekerleklerin sağa çevrilmesini ister. Elektronik park freni olan araçta da kural aynıdır; düğmeye basmak vitesi ve tekerleği unutturmamalıdır. Ayrıntısı park yasakları yazısında.
Kurs sahipleri için not
Eğitim araçlarınızın hangisinde yokuş kalkış desteği ve elektronik park freni bulunduğunu adaya ilk derste söylemek, “hocam araç kendi kendine durdu” şaşkınlığını önler. Filonuzda farklı donanımlı araçlar varsa adayın sınava gireceği araçla son derslerini yapmasını planlayın. Sitenizdeki araç tanıtım bölümünde donanımı yalnızca saymak yerine adaya ne kazandırdığını bir cümleyle açıklayabilirsiniz; “bu araçla sınav daha kolay” gibi bir vaat cümlesi kurmayın. Yeni araç alırken bakılacak noktaları otomatik ve elektrikli eğitim aracı yazısında ele aldık.
kaynak olarak ekleyin