Karayolları Trafik Yönetmeliği park edilen aracın el freniyle sabitlenmesini ve motorun durdurulmasını ister. Eğimli yolda buna iki önlem eklenir: araç inişte geri vitese, yokuşta birinci vitese takılır ve ön tekerlekler sağa çevrilir. Kamyon, çekici ve otobüste ayrıca tekerleklere takoz konur. Otomatik vitesli araçta vites park konumuna alınır, el freni yine çekilir. Amaç tek bir önleme güvenmemektir; el freni tutmazsa vites, vites boşa düşerse tekerleğin yönü aracı durdurur.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Düz yolda park eden bir sürücü el frenini çekmeyi unutsa çoğu zaman bir şey olmaz. Eğimli yolda aynı unutkanlık, sürücüsüz bir aracın sokak aşağı kayması demektir. Bu yüzden yokuşta park, teorik sınavda da günlük sürüşte de ayrı bir başlıktır. Kural kısadır; önemli olan her seferinde aynı sırayla uygulamaktır.
Yönetmelik eğimli yolda park için ne diyor?
Karayolları Trafik Yönetmeliği, park edilen her araç için şu önlemleri sayar:
- Araç el freniyle sabitlenir.
- Motor durdurulur.
- Eğimli yollarda araç inişte geri vitese, yokuşta birinci vitese takılır ve ön tekerlekler sağa çevrilir.
- Eğimli yoldaki araç kamyon, çekici ya da otobüs ise arka tekerleklerine takoz konur; inişte tekerleğin önüne, çıkışta arkasına.
- Araç terk ediliyorsa camlar kapatılır, kapılar kilitlenir.
| Aracın duruşu | Vites | Ön tekerlek | El freni |
|---|---|---|---|
| Burnu yokuş yukarı | Birinci vites | Sağa çevrili | Çekili |
| Burnu yokuş aşağı | Geri vites | Sağa çevrili | Çekili |
| Düz yol | Uygun vites | Düz | Çekili |
Neden yokuş yukarı birinci, yokuş aşağı geri vites?
Motor durmuşken viteste bırakılan araç, tekerleklerin dönebilmesi için motoru da çevirmek zorunda kalır. Bu direnç aracı tutar. Mantık, aracın kaymak isteyeceği yönün tersine çalışan vitesi seçmektir. Burnu yukarı bakan araç geriye kaymak ister; ileri vites bunu engeller. Burnu aşağı bakan araç ileri kaymak ister; geri vites bunu engeller.
Vites tek başına güvence değildir. Bu yüzden yönetmelik el frenini ve tekerlek yönünü birlikte ister. Üç önlemden biri görevini yapmazsa diğer ikisi devrededir.
Ön tekerlekler neden çevrilir?
Tekerlekleri düz bırakılmış bir araç kayarsa yolun ortasından aşağı iner. Tekerlekler yolun kenarına doğru çevrilmişse araç birkaç santim hareket ettiğinde kaldırıma, bankete ya da yol kenarına yönelir ve orada durur. Yönetmeliğin “sağa çevrilir” demesinin nedeni budur: araç taşıt yoluna değil, yol kenarına gitsin.
Tek yönlü bir yolun solunda park etmek gibi özel durumlarda aynı amacı gözeterek düşünün. Emin olamadığınız bir yerde, aracın kayarsa nereye gideceğine bakmak doğru cevabı verir.
Otomatik vitesli araçta yokuşta park nasıl yapılır?
Otomatik viteste birinci ya da geri vitesin görevini park (P) konumu üstlenir. Sıra şöyle olmalıdır:
- Fren pedalına basılıyken araç tam durur.
- El freni çekilir ya da elektronik park freni devreye alınır.
- Vites P konumuna alınır.
- Ön tekerlekler yol kenarına doğru çevrilir, motor durdurulur.
El frenini vitesten önce çekmek, aracın ağırlığının şanzımandaki kilit mekanizmasına değil frene binmesini sağlar. Aracınızın kullanım kılavuzu bu sırayı kendi sistemine göre anlatır; onu esas alın. Otomatik vitesle ehliyet almanın sonuçlarını otomatik mi manuel mi yazısında bulabilirsiniz.
Yokuşta park edilen yerden nasıl çıkılır?
Yönetmelik, park yerinden çıkarken aracın ve çevresinin kontrol edilmesini, sakınca yoksa motorun çalıştırılmasını, çıkış işaretinin verilmesini ve yoldan geçen araçlara geçiş kolaylığı sağlanmasını ister. Eğimli yolda bunlara bir adım eklenir: araç kaymadan kalkmalıdır. Bu, direksiyon sınavındaki yokuşta kalkış uygulamasıyla aynı beceridir. Sınavda en az yüzde 7 çıkış eğimli yolda araç durdurulur ve 50 santimetreden fazla geri kaçırılmadan yeniden hareket ettirilir.
Manuel araçta sıra şudur: frene basın, motoru çalıştırın, vitesi kontrol edin, aynalara ve omuz üzerinden arkaya bakın, sinyal verin, debriyajı kavrama noktasına getirip el frenini indirin. Tekerleklerin çevrili olduğunu unutmayın; hareket başlar başlamaz direksiyonu toplamanız gerekir.
Eğimli yolda en sık hangi hatalar yapılıyor?
- Yalnızca el frenine güvenip vitesi boşta bırakmak.
- Tekerlekleri düz bırakmak.
- Aracı önündeki araca ya da arkadakine çok yakın bırakmak; çıkarken küçük bir kaçırma temasla sonuçlanır.
- Kışın, buzlu zeminde eğimi küçümsemek.
- Eğimli yolda vitesi boşa alıp aracı salarak yer değiştirmek. Yönetmelik, eğimli yolda motoru durdurup vitesi boşa alarak araç sürmeyi yasaklar.
Yokuşun kendisinde araç kullanmak ayrı bir konudur; onu dik yokuşta araç kullanımı yazısında anlattık.
Kurs sahipleri için not
İlçeniz eğimli sokaklarıyla biliniyorsa bu konu sizin için yerel bir içeriktir. Sitenizde “yokuşta park” başlığını, eğitim güzergâhınızdaki eğimli kesimde nasıl çalıştırdığınızı anlatan iki üç cümleyle birlikte yayımlayın. Kayıt masasında adaya verilen ders planına “eğimli yolda park ve kalkış” satırını eklemek, velinin ve adayın en sık sorduğu soruyu baştan cevaplar. Teorik sınav öncesi tekrar için adayları örnek çalışma sorularına yönlendirebilirsiniz.
kaynak olarak ekleyin