Dik yokuşta üç kural öne çıkar. İniş eğimli yollar, o yokuşu çıkarken kullanılacak vitesle inilir; hız frenle değil önce vitesle tutulur. Eğimli yolda motoru durdurup vitesi boşa alarak araç sürmek yasaktır. Dar ve dik yokuşta karşılaşma hâlinde, çıkan aracın geçişi güçse inen araç sığınma cebine girer, cep yoksa sağa yanaşıp durur, gerekirse geri gider. Çıkışta ise yokuşa girmeden uygun vitese geçmek ve aracı yokuşun ortasında vites değiştirmek zorunda bırakmamak gerekir.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Direksiyon dersinde düz yolda rahat giden aday, ilk dik yokuşta iki şeyle karşılaşır: çıkarken motor yorulur, inerken araç kendiliğinden hızlanır. İkisinin de çözümü vitestedir. Trafik mevzuatı da yokuşla ilgili kurallarını vites ve geçiş kolaylığı üzerine kurmuştur.
Dik yokuş çıkarken hangi vites kullanılır?
Yokuşa girmeden önce hızınızı ve yokuşun eğimini değerlendirin, gerekiyorsa vitesi yokuşun başında düşürün. Yokuşun ortasında, motor güçten düşmüşken vites değiştirmek aracın hız kaybetmesine, kimi zaman durmasına yol açar. Durursanız yeniden kalkmak için yokuşta kalkış becerisi gerekir.
- Motor sesi boğuklaşıyor, araç titriyorsa vites yüksektir; bir alt vitese geçin.
- Gaz pedalını sonuna kadar basmak yerine uygun viteste sabit gazla çıkın.
- Öndeki araçla aranızdaki mesafeyi düz yoldakinden fazla tutun; öndeki araç durursa ya da geri kaçırırsa size yer kalmalı.
- Tepe üstüne yaklaşırken hızınızı azaltın; öte yanı göremezsiniz.
Otomatik vitesli araçta şanzıman vitesi kendisi seçer. Çok dik ve uzun yokuşlarda aracın sunduğu düşük vites konumu ya da manuel mod kullanılabilir; bunun için aracın kullanım kılavuzuna bakın.
Yokuş aşağı inerken fren mi vites mi kullanılır?
Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin kuralı açıktır: iniş eğimli yollar, çıkışta kullanılacak vitesle inilir. Yani bir yokuşu ikinci vitesle çıkabiliyorsanız aynı yokuşu ikinci vitesle inersiniz. Düşük viteste motor aracı kendiliğinden yavaşlatır; buna motor freni denir. Fren pedalı yardımcıdır, asıl yükü vites taşır.
Uzun bir inişte sürekli frene basmak balataları ısıtır, ısınan frenin tutuşu zayıflar. Bu nedenle inişe başlamadan vitesi düşürmek, hız arttıktan sonra düşürmeye çalışmaktan güvenlidir.
| Durum | Doğru davranış | Kaçınılacak davranış |
|---|---|---|
| Yokuşa girerken | Vitesi yokuşun başında seçmek | Yokuşun ortasında vites aramak |
| Uzun iniş | Çıkışta kullanılacak vitesle inmek | Yüksek viteste sürekli frene basmak |
| Eğimli yolda hareket | Motor çalışır, vites takılı | Motoru durdurup ya da vitesi boşa alıp salmak |
| Dar yokuşta karşılaşma | İnen aracın yer açması | İkisinin de ilerlemeye çalışması |
Yokuş aşağı vitesi boşa almak neden yasak?
Yönetmelik, sürücülerin eğimli bir yolda motorun çalışmasını durdurup vitesi boşa alarak araç sürmesini yasaklar. Boştaki araçta motor freni yoktur; araç yalnızca fren pedalıyla tutulur. Motor durdurulmuşsa fren ve direksiyon desteği de zayıflar. “Yakıt tasarrufu” diye anlatılan bu alışkanlık hem kural ihlalidir hem de aracın denetimini elinizden alır.
Debriyaja basılı tutarak inmek de aynı sonucu doğurur: tekerleklerle motorun bağlantısı kesilir. İnişte debriyaja yalnızca vites değiştirirken ve durmadan hemen önce basın.
Yağışlı ve karlı havada iniş daha da dikkat ister. Kaygan zeminde sert fren tekerlekleri kilitlemeye yatkındır; düşük vites ve yumuşak fren, aracı kaydırmadan yavaşlatmanın yoludur. İnişe başlamadan hızınızı düşürmüş olmanız, yokuşun ortasında düzeltme yapmaya çalışmaktan her zaman kolaydır.
Dar ve dik yokuşta karşılaşan iki araçtan hangisi yol verir?
Hem 2918 sayılı Kanun hem yönetmelik aynı düzeni kurar. Dağlık ve dik yokuşlu yollarda karşılaşma hâlinde, çıkan araç için geçiş güç ya da olanaksızsa inen araç sürücüsü şunları yapar:
- Varsa önceden sığınma cebine girer.
- Sığınma cebi yoksa sağ kenara yanaşıp durur.
- Çıkan araç için manevra olanağı bulunmadığı açıkça anlaşılıyorsa geri gider.
Mantığı basittir: yokuş yukarı duran aracın yeniden kalkması zordur, geri gitmesi ise tehlikelidir. İnen araç daha kolay durur ve daha kolay yeniden hareket eder. Dar yolda aksine işaret yoksa araç cinsine göre de bir sıra vardır; ayrıntısını teorik derste görürsünüz.
Direksiyon sınavında yokuşla ilgili ne istenir?
Sürücü kursu yönetmeliğine göre aday, en az yüzde 7 çıkış eğimli yolda aracı durdurur ve trafik kurallarına uyarak aracı 50 santimetreden fazla geri kaçırmadan yeniden ileri hareket ettirir. Sınav rotasında eğimli kesimler varsa vites seçiminiz ve hız denetiminiz de akan trafikteki sürüş becerisi olarak gözlenir. Sınavın bütününü direksiyon sınavı rehberinde bulabilirsiniz.
Yokuşta aracı bırakmak zorunda kalırsanız uygulanacak kurallar farklıdır; onları yokuşta park yazısında anlattık.
Kurs sahipleri için not
Eğimli bir ilçede hizmet veriyorsanız adayların aklındaki ilk soru “yokuşta çalışacak mıyız” olur. Sitenizdeki direksiyon eğitimi sayfasında güzergâhınızın eğimli kesimlerinde ne çalıştırdığınızı açıkça yazın. Google İşletme Profili gönderilerinde “inişte hangi vites” gibi tek kurallık kısa bilgiler iyi sonuç verir; bilgiyi yönetmelikteki hâliyle aktarın, sınav sonucu hakkında vaatte bulunmayın. Kayıt masasında ise otomatik ve manuel araçla yokuş çalışmasının farkını iki cümleyle anlatan bir not, sınıf seçimini kolaylaştırır.
kaynak olarak ekleyin