SRC 3 Belgesi

SRC 3 belgesi nedir?

Kapıkule’de sıra bekleyen bir TIR düşünün. Aracın yetki belgesi tamam, TIR karnesi tamam. Sürücünün yanında olması gereken bir şey daha var: SRC3. SRC3, uluslararası eşya ve kargo taşımacılığı yapan sürücülerin mesleki yeterlilik belgesidir. Güncel program metninde adı Ulusal ve Uluslararası Eşya-Kargo Taşımacılığı (SRC3) Sürücü Mesleki Yeterlilik Kurs Programı olarak geçer.

Belge ehliyetten bağımsız bir yeterliliktir. Ehliyet aracı kullanma iznini, SRC3 ise yük taşımacılığı mesleğinin gerektirdiği mevzuat, güvenlik ve sorumluluk bilgisini gösterir. Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği’ne göre SRC3 sahibi olanlar SRC4 belge türünü de almış kabul edilir. Bu yüzden yurt içi ve yurt dışı ayrımında tereddüt eden sürücülere çoğunlukla SRC3 önerilir.

SRC3’ün bir de yenileme tarafı var. Belgenin verildiği tarihten itibaren beş yıl geçenler için ayrı bir SRC3 yenileme eğitimi programı yürürlüktedir.

SRC 3 kimler alabilir?

Uluslararası nakliyede çalışan TIR ve kamyon şoförleri bu belgenin birinci muhatabıdır. Yurt dışı seferlerine çıkan lojistik firmalarının sürücüleri, kombine taşımacılıkta kara yolu ayağını yürütenler, ihracat yüklerini sınır kapılarına götüren sürücüler SRC3 taşır.

Yurt içinde çalışan ama ileride yurt dışı seferine çıkmayı düşünen sürücüler için de doğru tercih SRC3’tür. Sebep pratik: SRC3 zaten SRC4’ü kapsar, dolayısıyla iki ayrı süreç yürütmeye gerek kalmaz. Yalnızca yurt içi eşya taşımacılığı yapacak ve bunu değiştirmeyi düşünmeyenler için SRC4 yeterli olur.

Firma tarafında ise şoförün belgesi tek başına yetmiyor. Uluslararası eşya-kargo taşımacılığı yapan yetki belgesi sahiplerinde ODY3 ve ÜDY3 belgeli yönetici aranır. Eksik belgenin firmaya maliyetini bu yazıda anlattık.

SRC 3 için kayıt şartları

Program metni kayıt kabul şartlarını doğrudan saymaz, Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği’ne yollar. O yönetmelik de kursiyerin adli sicil kaydının ve eğitim durumunun Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği’ne uygun olmasını ister.

Kayıtta istenen evrak şudur: Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartının ibrazı, bir fotoğraf, taşımacılık türüne uygun sürücü belgesinin ibrazı ve adli sicil kaydının bulunmadığını gösterir barkotlu belge. Başvuru kursa şahsen yapılır, belgeler kurs tarafından Bakanlık modülüne yüklenir ve il ya da ilçe millî eğitim müdürlüğünce onaylanır.

Yaşta alt sınır mevzuatta ayrıca yazmaz; uygulamada alt sınırı sürücü belgesi sınıfının yaş şartı belirler. Üst sınır ise açıktır, 66 yaşından gün almış kişilere ilk defa SRC türü belge düzenlenmez. Öğrenim şartı SRC için yönetmelikte ayrıca sayılmaz. Bu kurallar değişebildiği için kayıttan önce güncel durumu kursunuzdan ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından doğrulayın.

Kimler SRC 3 alamaz?

Yük taşımacılığı belgelerinde adli sicil şartı, yolcu taşımacılığına göre biraz daha dardır ama yine de geniştir. SRC3 için şu suçlardan adli sicil kaydının bulunmaması gerekir: Türk Ceza Kanunu’nun 302 ile 339. maddeleri arasında düzenlenen Devletin güvenliğine karşı suçlar ile anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçların tamamı, 141 ile 147. maddelerdeki hırsızlık suçları, 155 ile 158. maddelerdeki dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçları, 204 ile 212. maddelerdeki sahtecilik suçları ve kaçakçılık suçları.

Bunlara Türk Ceza Kanunu’nun 79, 103, 179/3, 188, 190 ve 191. maddelerindeki suçlar, 6136 sayılı Kanun’un 12. maddesindeki suçlar ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar eklenir. Arşiv kayıtları hariç olmak üzere bu suçlardan kayıt bulunduğunun tespit edilmesi belge iptali sebebidir.

Yaş tarafında 66 ve 69 eşikleri geçerlidir. 66 yaşından gün alan sürücünün SRC belgesi geçici olarak geçersiz hâle getirilir, sürücü türü sağlık raporu ile psiko-teknik raporun Bakanlığa sunulmasıyla yeniden geçerli olur. 69 yaşından gün alındığında belge iptal edilir. Ayrıca takograf sürücü kartı kullanımı zorunlu araçlarda başkasına ait kartın kullanıldığı tespit edilirse hem kart sahibinin hem kullananın SRC belgesi iptal edilir; takograf düzenini bu yazıda ele aldık.

SRC 3 dersleri ve süresi

Program tamamen teoriktir. Teorik eğitim süresi 41 ders saati, toplam süre de 41 ders saatidir. Hafta içi günlerde en az 2 en fazla 6, hafta sonlarında en az 2 en fazla 8 ders saati ders yapılabilir. Ünite ve süre dağılımı şöyledir.

Gümrük, TIR ve kaçakçılık mevzuatı ünitesi SRC3’ü SRC4’ten ayıran başlıktır. Program burada TIR karnesi, TIR sistemi, Türkiye kefil kuruluşu, araç ve konteyner güvenliği, kontrollü giriş, giriş gümrüğünde muayene, eşyada eksiklik ve fazlalık durumları, güvenli park sahalarında dinlenme süreleri gibi konuları sayar. Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, göçmen kaçakçılığı ve sınır geçişlerindeki mülteci sorunları da bu ünitede işlenir.

Eğiticide aranan nitelikler

Program, eğiticileri konu gruplarına göre tanımlar. İSG ve çevre güvenliği, iş organizasyonu, aracın yolculuk öncesi hazırlığı, eşya ve kargo taşıma kuralları, güvenli sürüş teknikleri, trafik kuralları ve cezaları, iletişim teknolojileri ve harita okuma, araç bilgisi ve ekonomik araç kullanma, mesleki gelişim ile trafik adabı derslerinde şu kişiler görevlendirilir: trafik ve ulaşım alanında en az yüksek lisans mezunları; üniversitelerin trafik ve ulaştırma, lojistik, makine, motor, otomotiv, mekatronik, otobüs kaptanlığı bölümlerinden en az ön lisans düzeyinde mezun olanlar; üniversitelerin ulaştırma ve lojistik, lojistik yönetimi, uluslararası lojistik ve benzeri bölümlerinden en az ön lisans düzeyinde mezun olanlar; en az ön lisans mezunu olup Bakanlık veya millî eğitim müdürlüklerince düzenlenen Trafik ve Çevre Öğreticiliği Belgesi’ne sahip olanlar. Bir seçenek daha var: en az ön lisans mezunu olmak, eğitim vereceği düzeyde en az üç yıl süreyle sürücü belgesine sahip bulunmak ve Direksiyon Eğitimi Öğreticiliği Belgesi taşımak.

Eşya ve kargo taşımacılığı mevzuatı, gümrük, TIR ve kaçakçılık mevzuatı ile yasal sorumluluklar ve sigorta konularında hukuk, işletme, kamu yönetimi, iktisat, çalışma ekonomisi, maliye, uluslararası ilişkiler, lojistik, lojistik yönetimi ve ulaştırma alanlarında en az yüksek lisans mezunu olanlar görevlendirilir; bu alanlardan lisans mezunu olup Eğiticinin Eğitimi Sertifikası’na sahip olanlar da ders verebilir. Trafik ve davranış psikolojisi dersi psikoloji, psikolojik danışmanlık ve rehberlik ya da felsefe grubu öğretmenliği lisans mezunlarına aittir. İlk yardım dersi için en az ön lisans mezunu olmak ve İlk Yardım Yönetmeliği kapsamında İlk Yardım Eğitmeni Sertifikası taşımak gerekir.

Sınav ve belgelendirme

Program metni ölçme ve değerlendirmenin ilgili mevzuat çerçevesinde yapılacağını söyler, belgelendirmeyi ise Millî Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği’ne bağlar. Bugünkü uygulamada teorik derslerin tamamı için tek sınav yapılır, başarı 100 tam puan üzerinden tek notla değerlendirilir ve 60 ile üzeri puan alan kursiyer başarılı sayılır. Sınavları Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü merkezî sistemle yürütür.

Başarısız olan kursiyer yeniden kursa devam etmeden, kurs ücreti de ödemeden yalnızca sınav ücretiyle yedi kez daha sınava girebilir. Sekizinci hakkın sonunda başarısız olanlar kursa yeniden kayıt yaptırır. Başarılı olanlara modül üzerinden Özel Mesleki Yeterlilik Sertifikası düzenlenir, e-Devlet üzerinden erişilir ve bilgiler Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına gönderilir.

Kayıt ve doğru kurum seçimi

Sahada en çok karşılaştığımız yanlış anlama şu: aday SRC3 için sürücü kursuna gidiyor. Bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydı alamaz, bu belgelerle ilgili işlem yapamaz; psikoteknik merkezi de kurs kaydı yapamaz. SRC3 eğitimi yalnızca kurum açma izninde ve çalışma ruhsatında bu program yazan özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarında verilir.

Kaydolacağınız kurumu MEB kurum listesinden doğrulayın. Kurslarda her ay bir dönem açılır, dönemler ayın ilk on beş günü içinde başlatılır ve grup onayından sonra kayıt alınmaz. Eğitime devam zorunludur. Resmî program listesinin tamamı kurs programları dizinimizde, kurumlara verdiğimiz dijital hizmetler SRC kursları sayfamızda.

SRC 3 ücreti nasıl belirlenir?

Bu sayfada rakam vermiyoruz, çünkü SRC3 ücreti il il farklıdır ve yılda bir yenilenir. Kursiyerlerden alınabilecek asgari ders ücretleri her yıl ocak ayında, vali veya görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında toplanan yedi kişilik komisyon tarafından belirlenir. Komisyon personel gideri, eğitim araç gereçleri, vergiler, sigorta primleri ve kira gibi kalemleri dikkate alır.

Belirlenen taban ücret 1 Şubat tarihinden itibaren bir yıl geçerlidir. Kurslar bu tutarın altında ücret alamaz, kendi ücretlerini ocak ayı sonuna kadar modüle işler. Güncel tutarı öğrenmek için bölgenizdeki yetkili kursları arayın; sınav ücreti ayrı olarak Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğünce belirlenir.