Lastik tekerlekli traktör iş makinesi sayılmaz; kanunda ayrı bir araç türüdür ve F sınıfı sürücü belgesiyle kullanılır. B sınıfı ve üzerindeki otomobil, kamyon ve otobüs belgeleri F sınıfını da kapsar. Karayolları Trafik Yönetmeliği ise paletli ya da madeni tekerlekli traktörü, biçerdöveri ve yol inşa makinelerini iş makinesi olarak tanımlar. Bunlar için G sınıfı sürücü belgesi ve makinenin operatörlük belgesi gerekir; G sınıfına giden yol iş makinesi kursundan geçer. F sınıfı G’yi, G sınıfı F’yi kapsamaz.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Tarım ilçelerinde sürücü kurslarına ve iş makinesi kurslarına en sık karışarak gelen soru budur. Biri traktörüne ön yükleyici taktırmıştır, öbürü biçerdöverde çalışacaktır, bir başkası belediyede kazıcı yükleyici kullanacaktır. Hepsi “traktör ehliyeti” ister. Oysa mevzuat bu araçları iki ayrı başlığa koyar.
Kanun traktörü ve iş makinesini nasıl tanımlar?
Karayolları Trafik Kanunu’nda lastik tekerlekli traktör, belirli şartlarda römork ve yarı römork çekebilen, ancak ticari amaçla taşımada kullanılmayan tarım aracıdır. İş makinesi ise yol inşaat makineleri ile tarım, sanayi, bayındırlık, millî savunma ve çeşitli kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan, iş amacına göre üzerine çeşitli ekipmanlar monte edilmiş, karayolunda insan, hayvan ve yük taşımasında kullanılamayan motorlu araçtır.
Karayolları Trafik Yönetmeliği iş makinesi tanımını örneklerle açar: paletli ya da madeni tekerlekli traktör, biçerdöver ve yol inşa makineleri bu başlıktadır. Yani “traktör” kelimesi tek başına yeterli değildir; tekerleğin lastik mi palet mi olduğu sınıfı değiştirir.
Hangi araç hangi başlıkta?
| Araç | Mevzuattaki yeri | Sürücü belgesi | Eğitim nerede alınır? |
|---|---|---|---|
| Lastik tekerlekli traktör | Ayrı araç türü (tarım aracı) | F; B ve üzeri belgeler de kapsar | Sürücü kursu |
| Paletli ya da madeni tekerlekli traktör | İş makinesi | G | İş makinesi kursu, ardından sürücü kursunda G aşaması |
| Biçerdöver | İş makinesi | G | İş makinesi kursu, ardından sürücü kursunda G aşaması |
| Dozer, greyder, silindir gibi yol inşa makineleri | İş makinesi | G | İş makinesi kursu, ardından sürücü kursunda G aşaması |
F sınıfı ile G sınıfı arasındaki fark nedir?
- Kapsam. F sınıfı lastik tekerlekli traktör kullanacaklara, G sınıfı iş makinesi türündeki motorlu araçları kullanacaklara verilir.
- Birbirini kapsamaz. F sınıfı belgeyle iş makinesi, G sınıfı belgeyle traktör kullanılamaz.
- Üst sınıflar. B, C ve D grubundaki belgeler F sınıfını da kapsar. Aynı belgeler G sınıfını kapsamaz; otomobil ehliyetiyle iş makinesi kullanılmaz.
- Yaş. İki sınıf için de 18 yaşını bitirmiş olmak gerekir.
- Eğitim yolu. F sınıfı doğrudan sürücü kursunda alınır. G sınıfı için önce iş makinesi kursunda operatörlük belgesi alınır.
F sınıfının ayrıntısı traktör ehliyeti yazısında, G sınıfına geçiş adımları G sınıfı yazısında.
Traktöre kepçe ya da ön yükleyici takılırsa ne olur?
Bu sorunun cevabını aracın tescil belgesi verir. Lastik tekerlekli traktör olarak tescil edilmiş bir araç, üzerine ekipman takıldı diye kendiliğinden iş makinesine dönüşmez; sürücü belgesi bakımından tescildeki cinse bakılır. Görünüşü traktöre benzeyen kazıcı yükleyici (beko loder) ise iş makinesi olarak üretilir ve onun için ayrı bir operatör kurs programı vardır.
Araçta yapılan değişikliğin tescile işlenmesi gerekip gerekmediği teknik bir konudur; burada kesin bir cümle kurmuyoruz. Ekipman taktırmadan önce tescili yapan kuruma danışın. İşyerinde çalışıyorsanız işverenin iş güvenliği kuralları ekipman için ayrıca eğitim isteyebilir.
Tescil ve yolda kullanım nasıl ayrılır?
İş makineleri öteki araçlar gibi trafik tescil kuruluşunda tescil edilmez. Kamu kuruluşları kendi makinelerini kendileri tescil eder; özel kişi ve şirketlere ait olanların tescilini tarım kesiminde ziraat odaları, öteki kesimlerde ticaret ya da sanayi odaları yapar. Bu yüzden biçerdöverin plakası ve belgesi ziraat odasından gelir. Ayrıntısı iş makinesi karayoluna nasıl çıkar yazısında.
Yolda iki araç türü için ortak kurallar da vardır. Kolları işaretlerle ayrılmamış kavşaklarda lastik tekerlekli traktör ve iş makinesi sürücüleri öteki motorlu araçlara yol verir. Lastik tekerlekli traktörle ticari amaçla yük taşınamaz; iş makinesi ise tanımı gereği karayolunda yük taşımada kullanılamaz.
SRC belgesi gerekir mi?
Karayolu Taşıma Yönetmeliği, lastik tekerlekli traktörlerle ve bunların römorklarıyla yapılan taşımaları kapsamı dışında tutar. Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından tescil edilmemiş taşıtlarla yapılan taşımalar da kapsam dışıdır; odalarca tescil edilen iş makineleri bu gruptadır. Dolayısıyla traktör ya da iş makinesi kullanan kişiden bu yönetmelik gereği SRC belgesi aranmaz.
Hangi kursa gitmeliyim?
- Kullanacağınız aracın tescil belgesine bakın. Cins hanesinde ne yazıyor?
- Lastik tekerlekli traktörse ve B sınıfı ehliyetiniz varsa ayrıca belge almanıza gerek yoktur. Hiç ehliyetiniz yoksa sürücü kursuna gidin.
- Biçerdöver, paletli traktör ya da yol inşa makinesi ise iş makinesi kursunda o makinenin programına kayıt olun.
- Operatörlük belgesini aldıktan sonra G sınıfı için sürücü kursuna başvurun.
Kurs sahipleri için not
Sürücü kursuysanız sitenizde “traktör ehliyeti” sayfasına tek bir uyarı ekleyin: biçerdöver ve paletli traktör F sınıfıyla kullanılmaz. İş makinesi kursuysanız tersini yazın: lastik tekerlekli traktör için operatörlük belgesi değil sürücü belgesi gerekir. Her kurum yalnızca ruhsatındaki programı verebildiği için adayı doğru kurum türüne yönlendirmek zorundasınız; bu yönlendirmeyi kayıt masasında tescil belgesine bakarak yapın. Hasat öncesi dönemde aynı soruyu Google İşletme Profili’nizin soru cevap alanında yanıtlamak telefon yükünü azaltır.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin