Sürücü kursu sınavlarında üç ayrı sonuç vardır. Birincisi sınava alınmamaktır: listede adı olmayan ya da randevu saatinde hazır bulunmayan aday sınava giremez. İkincisi sınavın geçersiz sayılmasıdır: e-sınavda kopya, yasak eşya ve imzasız çıkış; kayıtta ise sabıka kaydıyla ilgili gerçeğe aykırı beyan bu sonucu doğurur. Üçüncüsü ve en ağırı, başkasının yerine sınava girmek ya da görevlileri engellemektir: suç duyurusunda bulunulur, kursiyerin kaydı beş yıl dondurulur ve bu süre dolmadan hiçbir kursa kayıt yapılmaz.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Sınav kuralları çoğu adaya sınav sabahı, kapıdaki görevliden duyulan birkaç cümleyle ulaşıyor. Oysa bazı ihlallerin sonucu yalnızca o günkü sınavı değil, sonraki yılları da etkiliyor. Bu yazıda iki sınavı ayrı ayrı ele alıyor, sonuçları hafiften ağıra doğru sıralıyoruz.
İhlalin sonucu neye göre değişir?
| Sonuç | Hangi durumda? | Sonrası |
|---|---|---|
| Sınava alınmama | Sınav listesinde adın olmaması, randevu saatinde hazır bulunmama, kimliğin doğrulanamaması | O sınav yapılmaz; hakkın durumu için mazeret kurallarına bakılır |
| Sınavın erken bitmesi | Direksiyon sınavında değerlendirme formundaki elemeye yol açan davranış | Aday başarısız sayılır, kalan haklarıyla yeniden sınava girer |
| Sınavın geçersiz sayılması | E-sınavda kural ihlali; kayıtta gerçeğe aykırı beyan | Sınav yok sayılır; duruma göre kayıt silinir |
| Kaydın dondurulması ve suç duyurusu | Başkasının yerine sınava girmek, görevlileri tehdit, hakaret ya da zorla engellemek | Beş yıl kayıt yapılmaz, adli süreç başlar |
E-sınavda hangi davranışlar sınavı geçersiz kılar?
Teorik sınavın kuralları Bakanlığın e-sınav kılavuzunda yer alır. Kılavuza göre sınavın geçersiz sayıldığı başlıca durumlar şunlardır:
- Başvuru şartlarını taşımadan sınava girmek,
- Geçerli kimlik belgesini ya da sınav giriş belgesini göstermemek,
- Salon yoklama listesini ya da cevapları gösteren belgeyi imzalamadan çıkmak,
- Ekrandaki fotoğraf ve bilgilerin giriş belgesi ya da kimlikle uyuşmaması,
- Başka bir adayın bilgilerinin bulunduğu bilgisayarda sınavı başlatmak,
- Yasak eşyayla salona girmek, cihazlara ya da demirbaşa zarar vermek,
- Kopya çekmek ya da buna teşebbüs etmek, yerine başkasını sınava sokmak.
Yasak eşya listesi adayların düşündüğünden geniştir: cep telefonu, her türlü saat, çanta, cüzdan ve takılarla sınav binasına girilmez. Kopya niyetiniz olmasa bile bileğinizdeki saat sorun çıkarır. Kopya hâlinde sınav iptal edilir ve kılavuz ayrıca bir süre boyunca sınavlara başvuru yasağı öngörür; güncel süre ve ayrıntılar için e-sınav kılavuzu rehberine, sınav günü yanınıza alacaklarınız için sınav günü rehberine bakın.
Direksiyon sınavında “kopya” ne demek?
Direksiyon sınavında kâğıt yoktur; kural ihlali başka biçimlerde ortaya çıkar. Yönetmeliğin bu sınav için aldığı önlemler şunlar:
- Kolaylaştırıcı işaretler. Sınav yürütme komisyonu sınavdan bir gün önce güzergâhı inceler ve uygulama alanlarında adayın araç kullanmasını kolaylaştıran işaret olup olmadığına bakar. Bu işaretlerin sonucu etkileyeceğine karar verilirse sınav tarihi ertelenebilir; işareti yapanlar hakkında idari işlem yapılır.
- Usta öğreticinin yönlendirmesi. Park, geri gitme ve dönüş alanlarında usta öğretici araçtan iner ve adaya herhangi bir yönlendirmede bulunmadan süreci izler. Sınav sürecini etkileyici davranışta bulunan usta öğretici hakkında işlem yapılır.
- Liste ve araç. Sınav listesi dışında hiçbir aday sınava alınmaz. Aday, eğitimini aldığı sınıfa uygun ve listede plakası yazılı araçla sınava girer.
- Kimlik. Sınav giriş belgesi, kimlik belgesi ve sistemdeki biyometrik fotoğraf karşılaştırılmadan sınav başlatılmaz.
Sınav sırasında yapılan sürüş hataları ise kural ihlali değil, başarısızlık nedenidir. Hangi davranışın sınavı bitirdiğini hata türleri yazısında anlattık.
En ağır sonuç hangi durumda doğar?
Yönetmelik iki davranışı diğerlerinden ayırıyor:
- Başkasının yerine sınava girmek ya da girmeye teşebbüs etmek; kendi yerine başkasını sınava sokmak ya da buna teşebbüs etmek.
- Komisyonların ya da diğer görevlilerin çalışmasını tehdit, hakaret ya da zor kullanarak engellemek ya da engelletmek.
Bu durumlarda tutanak tutulur ve Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulur. Kursiyerin kaydı sistemde beş yıl süreyle dondurulur ve süre bitince silinir. Tespit tarihinden itibaren beş yıl geçmedikçe bu kişinin kurslara yeniden kaydı yapılmaz. Süre dolduktan sonra isteyen, eğitimleri baştan almak ve ücretleri ödemek koşuluyla yeniden kaydolabilir. Başkasının yerine sınava giren ya da başkasını kendi yerine sokan kişi, aynı genel müdürlüğün yaptığı diğer sınavlara da beş yıl katılamaz. Buna aracılık eden kurs hakkında ayrıca işlem yapılır.
Kayıttaki yanlış beyan sınavı etkiler mi?
Evet. Kayıtta sürücü belgesi almaya engel bir sabıka kaydınızın olmadığını gösteren belge istenir ve Bakanlık bu bilgiyi adli mercilerden teyit eder. Gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu anlaşılan kursiyer sınava alınmaz; alınmışsa sınavı geçersiz sayılır ve kaydı silinir. Yönetmelik ayrıca gerçeğe aykırı beyanda bulunanların hak talep edemeyeceğini ve haklarında suç duyurusunda bulunulacağını yazar. Hangi suçların engel sayıldığını adli sicil yazısında bulabilirsiniz.
Sertifika ya da ehliyet alındıktan sonra iptal olur mu?
Olabilir. Yönetmeliğe göre sertifikanın herhangi bir nedenle iptali, kursun bağlı olduğu il millî eğitim müdürlüğünce yapılır. Kanuna göre de sürücü belgesi için aranan şartlardan birinin bulunmadığı ya da belgenin hileli yollarla alındığı anlaşılırsa belge, vermeye yetkili kurumca iptal edilir. Yani usulsüz geçilmiş bir sınav, kart elinize geçtikten sonra da sorun olmaya devam eder.
Adayın bütün yükümlülüklerini bir arada görmek için kursiyerin sorumlulukları yazısına bakabilirsiniz.
Kurs sahipleri için not
Sınav kurallarını adaya kayıt günü yazılı vermek, hem adayı hem kurumunuzu korur. Tek sayfalık bir bilgi notu yeterlidir: e-sınavda yasak eşyalar, imza zorunluluğu, direksiyon sınavında kimlik ve randevu saati, başkasının yerine sınava girmenin sonucu. Aynı notu sitenizde yayımlayın. Tanıtımlarınızda sınavı kolaylaştırma, sonucu etkileme ya da başarı vaadi anlamına gelecek ifadelerden uzak durun; usulsüzlüğe aracılık eden kurs hakkında idari para cezası ve diğer yaptırımlar uygulanır. Usta öğreticilerinize sınav alanında adaya yönlendirme yapmamaları gerektiğini her sınav öncesinde hatırlatın.
kaynak olarak ekleyin