MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’ne göre özel öğretim kurumları reklam, ilan ve her türlü tanıtıcı faaliyetinde kurumu tanıtıcı bilgilerin bulunduğu karekoda yer verir; karekod kurumun girişinde de kolayca görülebilecek bir yerde bulunur. Sürücü kursları, SRC kursları ve diğer özel kurslar bu kapsamdadır. Karekod MEBBİS üzerinden kurum adına üretilir. Aynı düzenleme reklamlarda öğrenci resmi, adı ve başarı bilgisi kullanılmasını ve gerçeğe aykırı ya da yanıltıcı reklamı yasaklar. Aykırılık 5580 sayılı Kanun kapsamında idari para cezası gerektirir.
Bu içerikte:
- Karekod nedir, neden getirildi?
- Hangi kurumları kapsıyor?
- Mevzuat ne diyor?
- “Her türlü tanıtıcı faaliyet” neleri kapsar?
- Karekod nereden alınır?
- Web sitesine nasıl eklenir?
- Sosyal medya postlarına nasıl eklenir?
- Karekodla birlikte uyulması gereken diğer kurallar
- Uyulmazsa ne olur?
- Beş dakikalık kontrol listesi
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Bir sürücü kursunun Instagram postuna, broşürüne ya da web sitesine baktığınızda köşede küçük bir kare kod görmeniz gerekir. Bu bir tasarım tercihi değil, mevzuat şartıdır. Pek çok kurum sahibi tabelasındaki karekodu biliyor, ama aynı kodun reklam ve ilanlarda da bulunması gerektiğini bilmiyor. Bu yazıda kuralı, dayanağını ve dijital tarafta nasıl uygulanacağını baştan sona anlatıyoruz.
Karekod nedir, neden getirildi?
Millî Eğitim Bakanlığı, kendisinden izin ve ruhsat alan her özel öğretim kurumu için o kuruma özgü bir karekod üretir. Telefonla okutulduğunda kurumun adı, türü, iletişim bilgileri gibi resmî kayıtlar açılır. Amaç basit: veli ya da aday, karşısındaki kurumun gerçekten Bakanlığa bağlı, izinli bir kurum olup olmadığını saniyeler içinde görebilsin. Bakanlık uygulamayı “özel öğretim kurumlarında karekod dönemi” başlığıyla duyurdu ve valiliklere yazı gönderdi.
Hangi kurumları kapsıyor?
Bakanlıktan kurum açma izni alan bütün özel öğretim kurumlarını: özel motorlu taşıt sürücüleri kursları, SRC ve iş makinesi programı uygulayan özel kurslar, özel güvenlik eğitimi veren kurumlar ve diğer özel kurslar. Psikoteknik değerlendirme merkezleri Sağlık Bakanlığı mevzuatına bağlıdır; onların tanıtım kuralları ayrıdır ve daha sıkıdır.
Mevzuat ne diyor?
Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nin reklam ve ilanlara ilişkin hükmü üç şey söyler:
- Karekod. Kurumların reklam, ilan veya her türlü tanıtıcı faaliyetlerinde, kurumu tanıtıcı bilgilerin bulunduğu karekoda yer verilir. Karekod, kurumun girişinde kolaylıkla görülebilecek bir yerde bulunur.
- Öğrenci bilgisi yasağı. Reklam ve ilanlarda öğrenci resimleri, isimleri ve başarı durum bilgileri kullanılamaz.
- Doğruluk. Gerçeğe aykırı ya da yanıltıcı reklam ve ilan verilemez.
İl ve ilçe millî eğitim müdürlükleri bu kuralları kurumlara düzenli olarak hatırlatıyor; bir örneği Kayapınar İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü’nün duyurusunda görebilirsiniz. Karekod uygulamasının genel duyurusu Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü’nün sayfasında yer alıyor.
“Her türlü tanıtıcı faaliyet” neleri kapsar?
İfade bilerek geniş tutulmuş. Bir kurs sahibinin gündelik işinde şunlar bu kapsama girer:
- Web sitesi
- Instagram, Facebook ve TikTok gönderileri, hikâyeler ve Reels kapakları
- Google ve Meta reklam görselleri
- Broşür, el ilanı, afiş, gazete ilanı
- Araç giydirme ve tabela
- WhatsApp’tan gönderilen kampanya görselleri
Pratikte en çok atlanan yer sosyal medya postlarıdır. Tabelada karekod vardır, ama haftada üç kez paylaşılan postlarda yoktur.
Karekod nereden alınır?
Karekod kurum adına MEBBİS üzerinden üretilir. Kurum müdürü ya da MEBBİS yetkilisi sisteme girip özel öğretim kurumları modülünden kurumun karekodunu görüntüler ve görsel olarak indirir. Menü adları zamanla değişebildiği için ekranınız farklıysa ilçe millî eğitim müdürlüğünün özel öğretim biriminden yardım isteyin. İndirdiğiniz görseli yüksek çözünürlükte saklayın; her tasarımda aynı dosya kullanılır.
Adımları ekranda görmek isterseniz Sürücü Medya’nın hazırladığı kısa anlatımı izleyin: MEBBİS karekod oluşturma – SRC kursu ve sürücü kursları (video).
Web sitesine nasıl eklenir?
- Alt bilgiye yerleştirin. Karekod, kurum adı ve kurum koduyla birlikte sitenin alt bilgisinde durursa bütün sayfalarda görünür.
- Okunacak boyutta olsun. Telefon kamerasının okuyabilmesi için ekranda en az iki santimetre genişlik iyi bir ölçüdür. Küçültüp simgeye çevirmeyin.
- Zemini açık bırakın. Karekodun çevresinde beyaz boşluk olmalı; koyu zemine doğrudan yerleştirilen kod okunmaz.
- Kendi telefonunuzla deneyin. Yayına aldıktan sonra kodu okutup doğru kurum bilgisinin açıldığını görün.
Sosyal medya postlarına nasıl eklenir?
En sağlıklı yol, post şablonunuzun sabit bir köşesine karekod alanı açmaktır. Her tasarımda aynı yerde durur, unutulmaz.
- Dikey postta alt şeride, logo ve telefonun yanına yerleştirin.
- Kaydırmalı (carousel) paylaşımlarda en azından ilk ve son sayfada bulunsun.
- Reels ve hikâyelerde kapak görseline ya da kapanış karesine ekleyin.
- Reklam görsellerinde platformun kestiği kenar boşluklarını hesaba katın; kod kenarda kesilirse okunmaz.
Sürücü Medya’nın kurslar için hazırladığı post şablonlarında bu alan baştan bırakılır; kurum karekodunu bize ilettiğinde bütün tasarımlara işlenir.
Karekodla birlikte uyulması gereken diğer kurallar
Aday fotoğrafı ve başarı paylaşımı
“Ehliyetini aldı, tebrikler” paylaşımları sektörde çok yaygın. Yönetmelik öğrenci resmi, adı ve başarı bilgisinin reklam ve ilanlarda kullanılmasını yasaklıyor. Bu paylaşımların reklam ya da ilan sayılıp sayılmayacağı konusunda tereddüt varsa ilçe millî eğitim müdürlüğünüze danışın. Ayrıca kişinin fotoğrafı kişisel veridir; yayımlamak için açık rızası gerekir.
Yanıltıcı ifadeler
“Yüzde yüz başarı”, “garantili ehliyet”, “ilin en iyi kursu” gibi ifadeler hem bu yönetmelik hem de ticari reklam mevzuatı açısından risklidir. Kanıtlayamayacağınız üstünlük iddiasını yazmayın.
Ruhsatta olmayan program
Kurum yalnızca ruhsatında yazan programların tanıtımını yapabilir. Bu konuyu program denetimi yazısında ayrıntılı anlattık.
Uyulmazsa ne olur?
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, gerçeğe aykırı ya da yanıltıcı reklam ve ilan verilmesini, reklamlarda öğrenci resmi ya da bilgisi kullanılmasını ve yönetmelik hükümlerine aykırı davranılmasını idari para cezası gerektiren fiiller arasında sayıyor. Ceza brüt asgari ücretin katı olarak hesaplandığı için tutar her yıl değişir. Tekrar hâlinde uygulanacak yaptırıma ilişkin hükümlerde yargı kararlarıyla değişiklikler olduğundan, güncel durumu il millî eğitim müdürlüğünüzden ya da hukuk danışmanınızdan teyit edin.
Beş dakikalık kontrol listesi
- Karekod görseliniz elinizde, yüksek çözünürlükte mi?
- Kurum girişinde görünür bir yerde asılı mı?
- Web sitenizin alt bilgisinde var mı, okutunca açılıyor mu?
- Son on sosyal medya postunuzun kaçında var?
- Yayındaki reklam görsellerinizde var mı?
- Postlarınızda aday fotoğrafı, adı ya da “yüzde yüz” gibi ifadeler var mı?
- Tanıttığınız her program ruhsatınızda yazıyor mu?
Bu yazı kamuya açık mevzuat ve duyurulara dayanan bir bilgilendirmedir; hukuki görüş değildir. Kendi sitenizin ve postlarınızın durumunu görmek için ücretsiz analiz isteyebilirsiniz.
kaynak olarak ekleyin
