Sürücü Kursu Adayları için Araç Kısaltmaları Sözlüğü – ABS, ESP, TPMS, ACC ve Diğerleri

Bir araç ilanında ya da donanım listesinde art arda dizilmiş harfler görürsünüz: ABS, EBD, ESP, TPMS. Göstergede aynı harflerle yanan ışıklar vardır. Sürücü kursunda bunların bir kısmı araç tekniği dersinde geçer, ama çoğu aday sözlük gibi başvuracağı bir listeye ihtiyaç duyar. Aşağıdaki sözlük bu amaçla hazırlandı. Arıza kodu listesi değildir; bir uyarı ışığı yandığında ne yapılacağını aracın kılavuzu söyler.

Kısaltmalar neden araçtan araca değişiyor?

Çünkü üreticiler aynı sisteme farklı ticari adlar verir. Elektronik denge sistemi bir araçta ESP, bir başkasında ESC ya da başka bir adla geçer; yaptığı iş aynıdır. Bu yüzden harfleri ezberlemek yerine sistemin ne yaptığını öğrenmek daha kalıcıdır. Aşağıda en yaygın adları kullandık.

Fren ve denge sistemlerinin kısaltmaları nelerdir?

Yokuş kalkış desteği olan bir araçta eğitim aldıysanız ve ilk aracınızda bu sistem yoksa, yokuşta kalkışı el freniyle çalışmanız gerekir. Farkı ilk gün boş bir yokuşta deneyin.

Sürüş destek sistemlerinin kısaltmaları nelerdir?

• ACC – Uyarlanabilir hız sabitleyici. Ayarladığınız hızı korur, öndeki araca yaklaşınca yavaşlar ve mesafeyi tutar.
• AEB – Otomatik acil fren. Öndeki engele çarpma ihtimalini algıladığında sürücüyü uyarır, tepki gelmezse fren yapar.
• FCW – Ön çarpışma uyarısı. Yalnızca uyarır; fren yapmaz.
• LDW / LKA – Şerit takip uyarısı ve şeritte tutma desteği. İlki sinyalsiz şerit değişiminde uyarır, ikincisi direksiyona hafif müdahale eder.
• BSM / BSD – Kör nokta uyarısı. Yan aynalarda görünmeyen bölgedeki aracı ayna üzerindeki ışıkla bildirir.
• RCTA – Arka çapraz trafik uyarısı. Park yerinden geri çıkarken yandan yaklaşan aracı bildirir.
• PDC – Park mesafe sensörü. Engele yaklaştıkça sıklaşan sesle uyarır.
• TSR – Trafik işareti tanıma. Kameranın okuduğu hız sınırını göstergede gösterir.

Bu sistemlerin hepsi kamera ve radara dayanır. Kirli cam, yoğun yağmur, kar, silik şerit çizgisi ya da karşıdan gelen güneş algılamayı zayıflatır. Kör nokta uyarısı ışığının yanmaması, omuz üzerinden bakma alışkanlığının yerini tutmaz. Direksiyon sınavında değerlendirilen de sistemin değil, sizin kontrolünüzdür.

Güvenlik ve konfor donanımının kısaltmaları nelerdir?

• SRS – Tamamlayıcı koruma sistemi. Hava yastıkları ve kemer gergilerini kapsar. “Tamamlayıcı” sözü önemlidir: hava yastığı emniyet kemeriyle birlikte çalışmak üzere tasarlanmıştır.
• ISOFIX. Çocuk koltuğunun araç gövdesindeki sabit bağlantı noktalarına takılmasını sağlayan standarttır.
• TPMS – Lastik basıncı izleme sistemi. Lastiklerden birinin basıncı düştüğünde göstergede uyarı verir. Uyarı söndürülmeden önce basınç ölçülüp düzeltilir.
• DRL – Gündüz sürüş farı. Aracın gündüz fark edilmesini sağlar; yolu aydınlatmaz ve arka lambaları yakmaz. Hava kararınca kısa farlar ayrıca açılır.
• Start-Stop. Araç durduğunda motoru kapatır, kalkışta yeniden çalıştırır. Işıkta motorun susması arıza değildir.
• ECO. Gaz tepkisini ve klimayı tasarrufa göre ayarlayan sürüş modudur.

Motor, şanzıman ve egzoz tarafındaki kısaltmalar nelerdir?

• ECU – Motor kontrol ünitesi. Motorun elektronik beynidir; sensörlerden gelen bilgiye göre yakıtı ve ateşlemeyi ayarlar.
• OBD – Araç üstü arıza teşhis sistemi. Servisin cihaz bağlayıp arıza kayıtlarını okuduğu sistemdir.
• DPF – Dizel partikül filtresi. Dizel egzozundaki kurumu tutar.
• SCR ve AdBlue. Bazı dizel araçlarda egzoz gazını arıtmak için ayrı bir depodan sıvı kullanan sistemdir.
• CVT – Sürekli değişken şanzıman. Kademesiz çalışan bir otomatik şanzıman türüdür.
• AWD / 4WD – Dört tekerlekten çekiş. Motor gücünü dört tekerleğe iletir.
• EV, HEV, PHEV. Sırasıyla tam elektrikli, hibrit ve şarj edilebilir hibrit araç.

Yakıt tarafındaki terimleri yakıt türleri yazısında, elektrikli araç göstergelerini menzil ve rejeneratif fren yazısında anlattık.

Bu kısaltmalar sınavda çıkar mı?

Araç tekniği dersinde ABS, ESP ve hava yastığı gibi temel sistemlerin ne işe yaradığı sorulabilir. Sınav kısaltmanın açılımını değil, sistemin görevini ve sürücünün ne yapacağını ölçer. Çalışma sırası için araç tekniği dersi yazısına, soru örnekleri için örnek sorular bölümüne bakabilirsiniz.

Uyarı ışığı yanarsa ne yapılır?

1. Işığın rengine bakın. Kırmızı uyarılar genellikle durmayı, sarı uyarılar en yakın zamanda kontrolü gerektirir.
2. Güvenli bir yerde durun ve kullanım kılavuzundan ışığın anlamına bakın.
3. Fren, direksiyon ve hava yastığı uyarılarında sürüşe devam etmeden yetkili servisi arayın.
4. Uyarıyı söndürmek için sistemi kapatmayın ya da sigorta çıkarmayın.

Kurs sahipleri için not

Eğitim aracınızda hangi destek sistemlerinin bulunduğunu adaya ilk derste söyleyin; aday ehliyetten sonra bu sistemlerin olmadığı bir araca geçebilir. Sitenizde eğitim araçlarını tanıtırken donanım listesini kısaltma yığını hâlinde değil, “bu sistem derste size ne sağlar” diliyle yazın ve üstünlük ifadelerinden kaçının. Bu sözlüğe benzer kısa bir sayfa, araç tekniği dersini anlatan sayfanızdan bağlantı verilerek adayların derse hazırlanmasını kolaylaştırır. Site yapısı için sürücü kursu web sitesi sayfamıza bakabilirsiniz.