Özel Güvenlik Temel Eğitimi ve Yenileme Eğitimi Süreci

“Kursu bitirdim, kartım ne zaman gelir?” Eğitim kurumlarının telefonda en çok duyduğu cümle bu. Cevap, sürecin nasıl kurgulandığını bilmekten geçiyor. Özel güvenlik eğitimi tek parça bir kurs değil; belirli ders saatleri, devam zorunluluğu, iki kısımlı bir yazılı sınav ve silahlı adaylar için ayrı bir uygulamalı sınavdan oluşan bir zincir.

Aşağıdaki çerçeveyi 5188 sayılı Kanun ile Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik metinlerinden çıkardık. Yönetmelik sık değişiyor, bu yüzden tarih ve ders saati gibi ayrıntıları kursunuzdan ya da Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı duyurularından teyit edin.

Eğitimi kimler verebilir?

Temel eğitim ve yenileme eğitimi, İçişleri Bakanlığından faaliyet izni almış özel eğitim kurumlarında yapılıyor. Eğitim ücreti karşılığında Bakanlıkça da verilebiliyor. Yenileme eğitimi için bir istisna var: yeterli bina, araç, gereç ve personel bulunması şartıyla, valiliğin izniyle güvenlik hizmetinin sağlandığı yerde de verilebiliyor. Kendi bünyesinde özel güvenlik birimi olan ve en az yirmi görevli istihdam eden yerler bu imkândan yararlanabiliyor; buna karşılık şirketlerden hizmet alan yerler yerinde yenileme eğitimi yapamıyor.

Temel eğitim kaç ders saati?

Kanunun 14 üncü maddesi temel eğitimin yüz yirmi ders saatinden az olamayacağını söylüyor. Yönetmelik bunun ayrıntısını veriyor: programın yirmi saati silah ve atış eğitimine ayrılıyor. Ateşli silah taşımayacak görevliler için silah ve atış eğitimi zorunlu değil, dolayısıyla onların temel eğitimi yüz saatten aşağı olmayacak şekilde düzenleniyor.

Günlük ve haftalık sınırlar da belirlenmiş. Eğitim günde sekiz saati, haftada kırk sekiz saati aşamıyor. Bir ders saati kırk dakika, iki ders arasında en az on dakika ara veriliyor. İhtiyaç hâlinde aynı ders konusunda ve ikişer dersten fazla olmamak kaydıyla blok ders yapılabiliyor. Haftanın bir günü kursiyerlerin istirahatine ayrılıyor ve o gün ders yapılmıyor.

Eğitici tarafında da sınırlar var. Fiilen memur statüsünde çalışan uzman eğiticiler haftada toplam yirmi saatten fazla ders veremiyor. Emekli ya da özel sektörde çalışan uzman eğiticiler için üst sınır haftada kırk beş saat. Bir uzman eğitici, gerekli şartları taşısa bile bir eğitim kurumunda en fazla üç farklı derse girebiliyor. Kurs takvimi yapılırken en çok zorlanılan kısım genellikle bu tablo.

Devam tarafı da sıkı tutulmuş. Her dersin sonunda devam çizelgesi düzenleniyor. Bir dersin dörtte birinden fazlasına katılmayan kursiyer o dersi tamamlamamış sayılıyor. Temel, yenileme ve alan eğitim programını bir yıl içinde tamamlamayanların kursla ilişiği kesiliyor. Sahada en çok burada sıkıntı yaşanıyor; vardiyalı çalışan adaylar devam çizelgesini hafife alıp sonradan baştan başlamak zorunda kalabiliyor.

Havalimanı ve liman için ek dersler

Görev yerine göre müfredat değişebiliyor. Havalimanı ve havaalanlarında istihdam edilecek görevliler Sivil Havacılık Güvenliği ile Uyuşturucu Madde Bilgileri derslerini almak zorunda. Deniz limanlarında çalışacaklar ise ISPS Kod çerçevesinde Deniz Limanı Güvenliği ve Uyuşturucu Madde Bilgileri derslerini alıyor. Havalimanı ve deniz limanlarında görevli personelin yenileme eğitimi bakımından uluslararası sözleşmelerden kaynaklanan hükümler de saklı tutuluyor.

Buna ek olarak, çalışılacak yerin ve görevin özelliğine göre hizmet içi ve alan eğitimleri verilebiliyor. Bu eğitimler bizzat Bakanlıkça verilebildiği gibi faaliyet izni almış özel eğitim kurumları tarafından da veriliyor. Özel güvenlik izni bulunan kişi, kurum ve kuruluşlar ile şirketler kendi personeline yönelik hizmet içi eğitim düzenleyebiliyor; ancak bu eğitimlerin müfredatı Bakanlığa bildiriliyor ve Bakanlığın oluşturacağı komisyon tarafından izin verilen hizmet içi eğitimler verilebiliyor. Güvenlik Sistemleri dersinin, cihazların kurulu olduğu alanlarda yapılabilmesi gibi pratiği kolaylaştıran esneklikler de var.

Atış eğitimi ve poligon

Silah bilgisi ve atış dersi kapsamında kursiyerlere, Bakanlıkça belirlenen mesafeden yirmi beş fişek üzerinden atış yaptırılıyor. Başarılı sayılmak için yirmi beş fişekten en az on beşinin hedefe isabet etmesi gerekiyor. Yeterli başarıyı gösteremeyen kursiyerlere ek fişek istihkakı alınarak başarılı oluncaya kadar atış yaptırılıyor.

Silah bilgisi ve atış dersinin tüm uygulamaları uygulamalı eğitim alanında ya da poligon ortamında, atış eğitimleri ise yalnızca poligon ortamında yapılıyor. Kendi poligonu bulunmayan eğitim kurumları, özel veya kamuya ait poligonlardan, ilgili kamu kuruluşunun uygun görüşü alınmak ve hizmet içi eğitimleri aksatmamak şartıyla bedeli karşılığında yararlanabiliyor. Kullanacakları poligonu da faaliyete başladıkları tarihten itibaren on beş gün içinde valiliğe bildiriyorlar. Silahlı görev yapan görevlilere ayrıca istihdam edildikleri kurum ya da şirket tarafından her yıl en az yirmi beş fişek üzerinden hizmet içi eğitim atışı yaptırılıyor.

Sınav – yazılı ve uygulamalı

Temel ve yenileme eğitimini tamamlayanlar yazılı ve uygulamalı sınava tabi tutuluyor. Yazılı sınav, merkezi sınav komisyonunca hazırlanan sorularla illerde yapılıyor. Sınavın yeri, tarihi, başvuru süresi ve istenecek belgeler en az on beş gün önceden ilan ediliyor.

Yazılı sınav iki kısımdan oluşuyor. Birinci kısım genel konuları, ikinci kısım silah bilgisini ölçüyor. Silahsız olarak görev yapacak adaylar yalnızca birinci kısmın sorularını cevaplıyor. Uygulamalı sınavda ise adayların atış becerisi, Bakanlıkça belirlenen mesafeden beş fişek üzerinden ölçülüyor ve bu sınav yazılı sınavdan hemen sonra yapılıyor.

Başarı puanı ve tekrar hakkı

Yazılı sınavın her iki kısmı ile uygulamalı sınav ayrı ayrı yüz puan üzerinden değerlendiriliyor. Silahlı olarak görev yapacak adaylar her üçünden ayrı ayrı en az altmış puan aldıklarında başarılı sayılıyor. Silahsız görev yapacaklar yalnızca birinci kısımdan en az altmış puan almak durumunda.

Sınav puanı hesaplanırken yazılı sınavın birinci kısmı ile ikinci kısmı ve uygulamalı sınav farklı ağırlıklarla toplanıyor. Başarısız olan adaylar yeniden kursa devam etmeksizin bir yıl içinde birbirini takip eden beş sınava daha katılabiliyor. Toplam altı sınav sonunda da başarısız olanlarda tekrar kursa devam şartı aranıyor. Yani hazırlıksız girilen her sınav, sonradan pahalıya mal olabilecek bir hakkı tüketiyor. Hazırlık yöntemini sınava hazırlık yazımızda anlattık.

Yenileme eğitimi neden beş yılda bir?

Kimlik kartının geçerliliği süresiz değil. Yönetmelik, özel güvenlik görevlileri ile yöneticilerin kimlik kartlarının yenilenebilmesi için beş yılda bir yenileme eğitimi almasını şart koşuyor. Yenileme eğitimi en az altmış ders saatinden oluşuyor ve bu saatlerin bir bölümü silah bilgisi ve atış dersine ayrılıyor.

Yenileme eğitimi mevcut bilgi ve becerilerin geliştirilmesine yönelik yapılıyor; sonrasındaki sınavlar ise seviye tespitine yönelik. Alınan puanlar sertifikaya işleniyor ve işveren tarafından yükselmelerde dikkate alınabiliyor. Görevliler çalışma izinleri süresince seviye yükseltme sınavlarına da girebiliyor. Yenileme eğitimine katılanların hizmet ve iş akitleri devam ediyor, eğitim süresince özlük haklarından yoksun bırakılamıyorlar.

Sertifikadan kimlik kartına

Eğitim ve sınav tamamlandığında iş bitmiyor. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumlu sonuçlanması, ruhsat harcının yatırılması ve başvuru belgelerinin tamamlanması gerekiyor. Bunlar tamamlandığında özel güvenlik görevlisi kimlik kartı düzenleniyor ve adrese gönderiliyor. Kartın süresi, temel eğitim sertifikasının düzenlendiği tarih esas alınarak işlemeye başlıyor.

Sınav evrakının saklanmasıyla ilgili bir ayrıntı daha var. Temel ve yenileme eğitimleri sonunda merkezi sınav komisyonunca yapılan sınavlara ait optik cevap kâğıtları, atış kâğıtları ve benzeri yazılı dokümanlar altı ay süreyle muhafaza ediliyor, sürenin sonunda tutanakla tespit edilerek imha ediliyor. Sonuçla ilgili bir itirazınız olacaksa bu süreyi aklınızda tutun.

Şartlarını taşıyan adayların bir kısmı için süreç daha kısa işliyor. Yükseköğretim kurumlarının güvenlikle ilgili fakülte ve meslek yüksekokullarından mezun olanlarda silah eğitimi dışında temel eğitim şartı aranmıyor. Genel kolluk kuvvetlerinden ve Millî İstihbarat Teşkilatından emekli olanlar ile en az beş yıl bu görevlerde çalıştıktan sonra kendi istekleriyle ayrılmış olanlarda ise temel eğitim şartı ile öğrenim şartı aranmıyor. Şartların tamamını özel güvenlik görevlisi nasıl olunur yazımızda topladık.

Eğitim kurumu tarafındaysanız bu takvimi adaylarınıza baştan anlatmak, telefon trafiğinin yarısını azaltıyor. Kurumunuzun eğitim türlerini ve süreci doğru anlatan bir site kurgusu için özel güvenlik kursu web sitesi sayfamıza, adaylarınıza gerçek sınav ekranında deneme yaptırmak için E-Sınav uygulamamıza bakabilirsiniz.