Özel Güvenlik Kimlik Kartı Yenileme ve Çalışma İzni

Bir güvenlik amiri geçen sene şunu anlatmıştı: ekipteki iki görevlinin kartı aynı ay içinde doldu, ikisi de fark etmedi, vardiya çizelgesi bir anda açık verdi. Kimlik kartının bir son kullanma tarihi olduğunu bilmek, hem görevli hem işveren açısından basit ama unutulan bir ayrıntı.

Bu yazıda kimlik kartı ve çalışma izni tarafını, Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik ile 5188 sayılı Kanun metninde doğrulayabildiğimiz kadarıyla anlattık. Harç tutarı gibi değişken kalemleri bilerek yazmadık; bunları başvuru anında valilikten öğrenmek gerekiyor.

Kartı kim veriyor, üzerinde ne yazıyor?

Kanunun 12 nci maddesi net: özel güvenlik görevlilerine valilikçe kimlik kartı verilir. Kartta görevlinin adı ve soyadı ile silahlı ya da silahsız olduğu belirtilir. Yöneticiler için ayrıca özel güvenlik yöneticisi kimlik kartı düzenleniyor.

Kart, görev alanı ve süresi içerisinde herkes tarafından görülebilecek şekilde yakaya takılıyor. Bu bir biçim şartı değil, yetki şartı. Üzerinde kimlik kartı olmayan görevli kanunun 7 nci maddesinde sayılan yetkileri kullanamıyor.

Çalışma izni nasıl veriliyor?

Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılıyor. Soruşturma sonucu olumlu olanlara, temel eğitimi başarıyla bitirmiş olmak şartıyla valilikçe çalışma izni veriliyor. Kanun, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının bir ay içinde tamamlanacağını söylüyor.

Başvuru evrakı tarafında yönetmelik başvuru dilekçesi ile dört adet vesikalık fotoğraf istiyor. Temel eğitimden muaf olanlar için ayrıca sağlık raporu ve öğrenim durumunu gösterir belge aranıyor. Güvenlik soruşturması eğitim devam ederken de başlatılabiliyor; bu durumda başvuru sırasında temel eğitim sertifikası istenmiyor. Soruşturması olumlu sonuçlanan ve ruhsat harcını yatıran adaylara kimlik kartı düzenleniyor.

Beş yıllık döngü

Kimlik kartları her beş yılda bir yeniden düzenleniyor. Yönetmelik bunun iki şartını sayıyor: her beş yılda bir yenilenecek güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunun olumlu olması ve özel güvenlik yenileme eğitim sertifikasının ibraz edilmesi. Bu şartlar yerine geldiğinde kart ruhsat harcı alınmaksızın yeniden düzenleniyor.

Sürenin başlangıcı da tanımlanmış. Temel eğitim sertifikası alanlar için sertifikanın düzenlendiği tarih, temel eğitimden muaf olan gruplar için ise başvuru tarihi esas alınıyor. Yani beş yıl, kartın elinize ulaştığı günden değil, sertifika tarihinden itibaren işliyor. Takvimi buna göre kurmak gerekiyor; yenileme eğitimine kartın süresi dolduktan sonra başlamak, aradaki boşlukta görev yapamamak anlamına gelebiliyor.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması da aynı ritimde ilerliyor. Yönetmelik, görevliler ve yöneticiler hakkında yapılan soruşturmanın temel eğitim sertifikasının düzenlendiği tarihten, muaf gruplar için başvuru tarihinden itibaren her beş yılda bir yenileneceğini söylüyor. Kart yenileme ile soruşturma yenileme aynı takvimde yürüdüğü için, ikisini ayrı ayrı takip etmeye gerek kalmıyor.

Kartın yenilenmesinin önündeki en somut şart ise yenileme eğitimi. Görevliler ile yöneticiler beş yılda bir en az altmış ders saatlik yenileme eğitimini alıyor, ardından sınava giriyor. Yenileme eğitimine katılanların hizmet ve iş akitleri devam ediyor, eğitim süresince özlük haklarından yoksun bırakılamıyorlar. Sınav sonucunda alınan puanlar sertifikaya işleniyor ve işveren tarafından yükselmelerde dikkate alınabiliyor; görevliler çalışma izinleri süresince seviye yükseltme sınavlarına da girebiliyor. Eğitimin ayrıntılarını temel eğitim ve yenileme eğitimi yazımızda bulabilirsiniz.

Kart kaybolursa ne yapılır?

Yönetmelik burada kısa ve açık bir hüküm koymuş. Kimliğin kaybedilmesi hâlinde işveren durumu derhal Bakanlığa ya da valiliğe bildiriyor. Bildirim yükümlülüğü görevlinin değil işverenin üzerinde; ama pratikte görevlinin durumu aynı gün amirine iletmesi gerekiyor, çünkü kartı olmayan bir görevli yetkilerini kullanamıyor. Kartın kaybolduğu gün görevliyi yetki kullanmayı gerektiren bir noktaya yazmamak, hem görevliyi hem kurumu koruyan basit bir tedbir.

Kayıp bildiriminin ardından yapılacak işlemler ve yeni kartın düzenlenmesi valilik üzerinden yürüyor. Bu aşamada istenecek belgeleri ve varsa harcı doğrudan il emniyet müdürlüğünün özel güvenlik şubesinden teyit edin; uygulama illere göre ayrıntıda farklılaşabiliyor.

Kaybolan kartın bir de yanlış ellere geçme ihtimali var. Kanun, kimlik kartını başkasına kullandırmayı ayrı bir yaptırıma bağlamış durumda. Kart bulunduğunda ya da yenisi geldiğinde eski kartın akıbetinin de kayda geçirilmesi, sonradan doğabilecek sorumluluğu önlüyor. Vardiya devir teslim defterine tek satır not düşmek bile işe yarıyor.

Kart nasıl teslim ediliyor?

Kimlik kartları, valiliklerce elektronik sistemle gönderilen bilgiler esas alınarak Emniyet Genel Müdürlüğünce düzenlenebiliyor. Bakanlıkça uygun görülecek kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan tüzel kişilere de yaptırılabiliyor. Kartların bedeli ve basımına ilişkin esaslar Bakanlıkça belirleniyor.

Kartlar, sahibinin adres kayıt sisteminde kayıtlı adresine ya da beyan edeceği adrese posta ile gönderiliyor ve kendisine, belirlediği bir kişiye veya kanuni vekiline teslim ediliyor. Adres bilgisinin güncel olmaması, kartın gecikmesinin en sık sebeplerinden biri. Adres değişikliği yapan görevlilerin bunu başvuru sırasında beyan etmesi, sonradan kartı aramaktan çok daha kolay.

Bir de yönetici kartı var. Özel güvenlik şirketleri, eğitim kurumları ve alarm izleme merkezlerinde çalışacak yöneticilerin güvenlik soruşturmaları yaptırılıyor ve soruşturması olumlu olanlara özel güvenlik yöneticisi kimlik kartı veriliyor. Şirketlerde eğitici ve temsilci olacaklar ile şirket ortağı tüzel kişi ortaklarında da kurucularda aranan şartlar aranıyor.

Göreve başlama ve ayrılma bildirimleri

İşverenin iki ayrı bildirim yükümlülüğü var. Göreve başlayan özel güvenlik görevlileri on beş gün içinde valiliğe bildiriliyor. Herhangi bir sebeple görevinden ayrılanlar da yine on beş gün içinde bildiriliyor. Bu bildirimler kayıtların güncel kalmasını sağlıyor ve denetimlerde ilk bakılan başlıklardan biri oluyor.

Şartlardan biri kaybedilirse

Kanun ve yönetmelik, görevlilerde aranan şartlardan herhangi birinin kaybedildiğinin tespiti hâlinde kimlik kartının ve çalışma izninin iptal edileceğini söylüyor. Ayrıca kanunda sayılan bazı hâller de doğrudan iptal sebebi. Örneğin görev dışında üniformayla toplantı ve gösteri yürüyüşlerine katıldığı tespit edilenlerin kimlik kartı valilikçe iptal ediliyor ve bu kişiler bir daha özel güvenlik alanında çalışamıyor. Grev yasağına uymayanlar ise altı ay süreyle özel güvenlik alanında görev alamıyor.

İki yasak başlığını da not etmek gerekiyor. Özel güvenlik personeli greve katılamıyor ve lokavt dolayısıyla işten uzaklaştırılamıyor. Kanun ayrıca özel güvenlik görevlilerinin, kanunda belirtilen koruma ve güvenlik hizmetleri dışında başka bir işte çalıştırılamayacağını söylüyor. Sahada zaman zaman görülen “bugün depoya yardım et” türü uygulamalar bu hükme takılıyor.

Bir başka ayrıntı da terör örgütleriyle ya da Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplarla iltisak ya da irtibatı tespit edilen kişilerin özel güvenlik alanında faaliyet yürüten şirket veya birimlerde çalışamayacağı. Bu değerlendirme güvenlik soruşturması sürecinde yapılıyor.

İşveren tarafında takvim tutmak

Kurum ya da şirket tarafındaysanız, ekibin kart sürelerini tek bir takvimde tutmak en ucuz çözüm. Sertifika tarihlerini bir tabloya yazıp beş yıllık sürenin dolmasına birkaç ay kala yenileme eğitimi planlamak, hem vardiya açığını hem de son dakika telaşını önlüyor. Aynı ay içinde süresi dolan birden fazla görevli varsa eğitimleri aynı döneme yığmak yerine sıraya koymak, sahadaki kadroyu ayakta tutuyor.

Takvime yazılacak birkaç başlık şunlar.

• Her görevlinin temel eğitim sertifika tarihi ve buna bağlı beş yıllık son tarihi.
• Yenileme eğitimi için hedeflenen dönem ve başvurulacak eğitim kurumu.
• Silahlı görevliler için her yıl yapılması gereken hizmet içi eğitim atışı.
• Göreve başlama ve ayrılma bildirimlerinin on beş günlük süresi.

Bu dört başlık, denetim sırasında en sık sorulan kalemlerle örtüşüyor. Kâğıt üzerinde tutmak bile yeterli; önemli olan tek bir yerde ve güncel olması.

Eğitim kurumu işletiyorsanız, yenileme dönemi gelen görevlilere ulaşmak da bir görünürlük meselesi. Kurumunuzun yenileme eğitimi sayfasının aramalarda çıkması için özel güvenlik kursu SEO çalışmasına, daha hızlı sonuç isteyen kurumlar için reklam yönetimine bakabilirsiniz. Bölgenizin mevcut durumunu görmek isterseniz ücretsiz analiz formunu doldurmanız yeterli.