Karayolları Trafik Kanunu, bozuk ya da hasara uğramış araçları çekmek, taşımak ve kaldırmak için kullanılan araçları özel amaçlı taşıt sayar. Kurtarıcı için ayrı bir ehliyet sınıfı yoktur; sınıf aracın azami yüklü ağırlığına göre belirlenir: 3.500 kilograma kadar B, 7.500 kilograma kadar C1, üzeri için C. Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin kapsam dışı saydığı özel araçlar arasında ambulans, cenaze aracı, naklen yayın aracı ve altı dingilin üzerindeki lastik tekerlekli vinç yer alır; kurtarıcı bu listede sayılmaz. Ticari kurtarma hizmetinde SRC ve psikoteknik konusunu Bakanlığın il müdürlüğünden teyit edin.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Yolda kalan aracı almaya gelen araca herkes “çekici” der. Mevzuatta ise çekici başka bir araçtır. Bu ad karışıklığı, kurtarıcıda çalışmak isteyenlerin yanlış ehliyet sınıfına ya da yanlış kursa yönelmesine yol açabiliyor. Önce adları yerine koyalım.
Çekici ile kurtarıcı aynı araç mı?
Değil. Karayolları Trafik Kanunu’ndaki tanımlar şöyledir:
- Çekici. Römork ve yarı römorkları çekmek için imal edilmiş olan ve yük taşımayan motorlu taşıt. Tır dediğimiz aracın ön kısmıdır.
- Özel amaçlı taşıt. Özel amaçla insan ya da eşya taşımak için imal edilmiş olan; itfaiye, cankurtaran, cenaze, radyo, sinema, televizyon, kütüphane ve araştırma araçları ile bozuk ya da hasara uğramış taşıt ve araçları çekmek, taşımak, kaldırmak gibi özel işlerde kullanılan motorlu araç.
Oto kurtarıcı ikinci tanımın içindedir. Yani iş ilanında “çekici şoförü” yazsa bile, kullanacağınız araç yarı römork çeken bir çekici değilse CE sınıfı ehliyet konuşulmaz.
Kurtarıcı için hangi ehliyet sınıfı gerekir?
Kurtarıcıya özel bir sürücü belgesi sınıfı yoktur. Sınıfı, aracın tescil belgesinde yazan azami yüklü ağırlık belirler:
| Aracın azami yüklü ağırlığı | Sürücü belgesi | Yaş şartı |
|---|---|---|
| 3.500 kilograma kadar (kamyonet şasili) | B | 18 |
| 3.500 kilogramın üzerinde, 7.500 kilograma kadar | C1 | 18 |
| 7.500 kilogramın üzerinde | C | 21 |
C1 ve C sınıfı için en az B sınıfı belgeye sahip olmak gerekir. Platformlu kurtarıcıların üzerine araç yüklendiğinde toplam ağırlık hızla artar; işe başlamadan önce kullanacağınız aracın tescil belgesindeki değere bakın. Sınıflar arasındaki fark C1 ve C sınıfı yazısında.
Kurtarıcı şoförü SRC kursuna gitmeli mi?
Karayolu Taşıma Yönetmeliği kamuya açık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarını kapsar; bazı özel araçları ise ad vererek dışarıda bırakır. Metinde kapsam dışı sayılan özel araçlar şunlardır:
- Ambulans olarak tescil edilmiş araçlar,
- Cenaze aracı olarak tescil edilmiş araçlar,
- Naklen yayın aracı olarak tescil edilmiş araçlar,
- Altı dingilin üzerindeki lastik tekerlekli vinçler.
Bu araçlar da ancak kullanım amaçlarına uygun taşımalarda istisnadan yararlanır. Kurtarıcı listede yer almaz. Yönetmelikte özel amaçlı olarak tescil edilmiş taşıtlarla yetki belgesine başvurulmasına ilişkin ayrı bir hüküm bulunması da bu araçların yetki belgesi düzeninin içinde düşünüldüğünü gösterir.
Buradan çıkan sonuç şudur: ücret karşılığı araç kurtarma ve taşıma işi yapan bir işletmede çalışacaksanız, yönetmeliğin şoförlerde aradığı mesleki yeterlilik belgesi ve beş yılda bir alınan psikoteknik raporu sizin için de gündemdedir. Yurt içi eşya taşımasının belgesi SRC 4’tür. Hangi yetki belgesinin gerektiği ve işletmenizin durumu için kesin cevabı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın il müdürlüğü verir; işe girmeden önce işverene yetki belgesini sorun.
İtfaiye, cenaze aracı ve ambulansta durum nedir?
- İtfaiye aracı. Belediyeye ya da kamu kurumuna ait resmî taşıttır. Resmî taşıtlarla yapılan ticari olmayan taşımalar kapsam dışındadır; ayrıntısı kamu şoförlüğü yazısında.
- Cenaze aracı. Cenaze aracı olarak tescil edilmiş ve bu amaçla kullanılan araç kapsam dışında sayılır.
- Ambulans. Ambulans olarak tescilli araç kapsam dışındadır; ancak ambulans sürücülüğünün sağlık mevzuatından gelen ayrı şartları vardır. Ambulans sürücüsü yazısına bakın.
Üçünde de sürücü belgesi sınıfı araca göre belirlenir; istisna yalnızca taşımacılık mevzuatıyla ilgilidir.
İşe başlamadan önce kontrol listesi
- Aracın tescil belgesinde cins ve azami yüklü ağırlık ne yazıyor?
- Sürücü belgenizin sınıfı bu ağırlığı karşılıyor mu?
- İşletmenin yetki belgesi var mı, türü nedir?
- Sizden SRC ve psikoteknik raporu isteniyor mu, hangi tarihe kadar?
- Araçta vinç ya da kaldırma donanımı varsa işveren bunun için ayrı bir eğitim belgesi istiyor mu?
İlk iki soru sürücü belgesiyle, üçüncü ve dördüncü soru taşımacılık mevzuatıyla ilgilidir. İşveren yetki belgesini gösteremiyorsa ya da “bu işte belge sorulmuyor” diyorsa, il müdürlüğüne danışmadan işe başlamayın; yaptırım şoföre de uygulanır.
Son madde için mevzuattan kesin bir cümle aktarmıyoruz; iş güvenliği kuralları işyerine göre değişir ve işverenin iş güvenliği uzmanı belirler.
Kurs sahipleri için not
“Çekici ehliyeti” diye arayan adayın bir bölümü tır, bir bölümü kurtarıcı kastediyor. Sitenizde bu iki aracı ayıran kısa bir açıklama ve ağırlığa göre sınıf tablosu bulunsun; kayıt masasında adaya ilk soru “aracın ruhsatında kaç kilogram yazıyor” olsun. SRC kursuysanız kapsam dışı sayılan dört araç türünü yazın ve kurtarıcının bu listede olmadığını belirtin; kesin durum için adayı il müdürlüğüne yönlendirin. Aynı soru ve cevabı Google İşletme Profili’nize de ekleyebilirsiniz.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Kurumun yetkisini nasıl kontrol ederim? Ayrıntıları göster
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.
kaynak olarak ekleyin