Kanuna göre emniyet şeritleri ve banketler; trafik kazası, arıza hâlleri, acil yardım, kurtarma, kar mücadelesi, kaza incelemesi, genel güvenlik ve asayişin sağlanması gibi durumlar dışında kullanılamaz. Trafik yoğunluğu, çıkışa yetişme ya da kısa bir telefon görüşmesi bu durumlar arasında sayılmaz. İhlalin sonucu idari para cezasıdır. Aracın arızalanması hâlinde yönetmelik, aracı önce karayolu dışına, mümkün değilse bankete almayı ve uyarı tedbirlerini hemen almayı ister.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Otoyolda trafik durduğunda sağdaki boş şeritten geçen araçları görürsünüz. Yeni sürücü için bu görüntü yanıltıcıdır; o şerit boş olduğu için değil, boş kalması gerektiği için boştur. Sürücü kursunda “emniyet şeridi” diye öğretilen bölüm, ambulansın, itfaiyenin ve arızalanan aracın kullanacağı yerdir.
Emniyet şeridi ve banket ne demek?
Kanun banketi, yaya yolu ayrılmamış karayolunda taşıt yolu kenarı ile şev başı ya da hendek arasında kalan, olağan olarak yayaların ve hayvanların kullandığı, zorunlu hâllerde araçların da yararlanabileceği kısım olarak tanımlar. Emniyet şeridi ise otoyol ve benzeri yollarda taşıt yolunun kenarında, zorunlu durumlar için ayrılmış bölümdür. İkisi için kural ortaktır: akan trafik burayı sürüş şeridi olarak kullanamaz.
Kanun hangi durumlarda kullanıma izin veriyor?
Kanun, emniyet şeritlerinin ve banketlerin kullanılabileceği durumları örnekleyerek sayar:
- Trafik kazası,
- Arıza hâlleri,
- Acil yardım ve kurtarma,
- Kar mücadelesi,
- Kaza incelemesi,
- Genel güvenlik ve asayişin sağlanması.
Listenin ortak noktası zorunluluktur. Aşağıdaki durumlar bu listede yoktur ve gerekçe olarak kabul edilmez:
| Durum | Emniyet şeridi kullanılabilir mi? |
|---|---|
| Aracınız arızalandı, yürümüyor | Evet, uyarı tedbirlerini alarak |
| Kazaya karıştınız | Evet |
| Trafik durdu, çıkışınız yakın | Hayır |
| Telefonla konuşmak ya da mesaj yazmak için durmak | Hayır, dinlenme tesisi ya da park yeri kullanılır |
| Navigasyona bakmak, mola vermek | Hayır |
| Öndeki aracı sağdan geçmek | Hayır; banketten yararlanarak geçmek ayrıca yasaktır |
İhlalin sonucu nedir?
Emniyet şeridini ve banketi zorunlu durumlar dışında kullanan sürücüye idari para cezası verilir. Kanun metnindeki tutar 20.000 Türk lirasıdır; bu tutar her yıl yeniden değerleme ile güncellenir, ödeme öncesi güncel tutarı resmî kaynaktan kontrol edin. Aynı tutar, yerleşim yeri içindeki bölünmüş yolda ters yönde araç sürme ihlali için de öngörülmüştür; kanun bu iki davranışı aynı ağırlıkta görür.
Emniyet şeridi ihlali tek başına sürücü belgesinin geri alınmasını gerektiren hâller arasında sayılmamıştır. Ancak emniyet şeridini kullanırken yapılan başka hareketler ayrı ihlal oluşturabilir. Örneğin şeritler arasında ardı ardına geçiş yaparak ilerlemek, belgenin geri alınmasına yol açan başka bir kuralın konusudur; bunu makas ve drift yazısında anlattık.
Sağdan geçme yasağıyla ilişkisi nedir?
Emniyet şeridi ihlalinin en sık görülen biçimi, duran ya da yavaşlayan trafiği sağdan geçmektir. Kanun bunu ayrıca da yasaklar: araçların sağından ya da banketlerden yararlanarak geçmek yasaktır. Tek istisna, öndeki aracın başka bir yola girmek ya da sola yanaşıp durmak için sola dönüş işareti vermiş olmasıdır; bu durumda sağındaki şeritten geçilebilir. İstisna şerit için tanınmıştır, banket ya da emniyet şeridi için değil.
Aracım arızalandı, ne yapmalıyım?
Yönetmelik arıza hâlinde izlenecek sırayı tarif eder. Araç, mümkünse karayolu dışına; bu mümkün değilse bankete; o da mümkün değilse taşıt yolunun en sağına alınır. Her durumda yol, hava ve trafik şartları ile gece ya da gündüz olmasına göre güvenlik ve uyarı tedbirleri hemen alınır.
- Dörtlü ikaz lambalarını yakın ve aracı olabildiğince sağa alın.
- Reflektörü, arkadan gelen sürücünün zamanında görebileceği bir mesafeye yerleştirin.
- Yolcuları aracın trafik tarafından değil, sağ kapıdan indirin ve bariyerin gerisine alın.
- Yardım çağırın; aracın içinde ya da arkasında beklemeyin.
- Arıza giderilince şeride dönerken akan trafiği bekleyin ve sinyal verin.
Araçta bulunması gereken gereçler ve yola çıkmadan önce yapılacak kontroller, arızanın emniyet şeridinde yaşanma ihtimalini azaltır. Araç bakımını ihmal etmemek, bu kuralın görünmeyen parçasıdır.
Geçiş üstünlüğü olan araç gelirse ne yapılır?
Ambulans, itfaiye gibi geçiş üstünlüğü olan bir aracın sesli ya da ışıklı işaretini alan sürücü, bu araca yer açmak, gerekiyorsa durmak zorundadır. Emniyet şeridinin boş kalması bu araçların sıkışan trafikte ilerleyebilmesi içindir. Kanun, geçiş üstünlüğü olan araca yol vermemeyi ayrı ve ağır bir yaptırıma bağlar; bazı hâllerde sürücü belgesi otuz gün süreyle geri alınır ve araç otuz gün trafikten menedilir.
Kurs sahipleri için not
Otoyol sürüşü, direksiyon eğitiminde çoğu adayın hiç deneyimlemediği bir konudur; bu yüzden sitenizdeki yazılı anlatım daha da önem kazanır. “Kullanılır mı, kullanılmaz mı” tablosunu teorik derste adaylarla birlikte doldurmak, kuralı ezberden çıkarır. Arıza hâlinde yapılacakları kısa bir liste olarak sitenize ve Google İşletme Profili gönderilerinize koyabilirsiniz. Tutar yazarsanız güncelleme notunu ekleyin.
kaynak olarak ekleyin