Aday sürücülük, ilk kez sürücü belgesi alanların ve belgesi iptal edilip yeniden almaya hak kazananların belge tarihinden itibaren iki yıl boyunca daha sıkı kurallara tabi olmasıdır. Düzenleme Karayolları Trafik Kanunu’nda yeniden yazıldı ve 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi. Bu sürede belgenin geçici geri alınmasını gerektiren bir ihlal, 75 ceza puanının aşılması, 0,20 promilin üzerinde alkol ya da belirli üç kuralın üçer kez ihlali belgenin iptaline yol açar. Refakatçi zorunluluğu, özel işaret ya da gece yasağı gibi konular kanun metninde yer almaz. Direksiyon sınavı ve eğitim saatiyle ilgili değişiklikler ise gündemdedir.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
“Stajyer ehliyet” resmî bir belge adı değildir. Kanundaki karşılığı aday sürücülüktür ve ayrı bir kart anlamına gelmez; aldığınız sürücü belgesinin ilk iki yılı için geçerli olan bir statüdür. Bu yazıda bugün yürürlükte olanı ve yalnızca konuşulanı ayrı ayrı yazdık.
Aday sürücülük bugün yürürlükte mi?
Evet. Aday sürücülük hükmü Karayolları Trafik Kanunu’na ilk kez 2013’te eklenmişti. Madde 2026 yazında yeniden yazıldı ve kanunun resmî metnine göre 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi. Sitemizde temmuz başında yayımlanan haber düzenlemenin teklif aşamasını anlatıyordu; o teklif artık kanun metnidir.
Kimler aday sürücü sayılır?
- İlk defa sürücü belgesi alanlar,
- Sürücü belgesi herhangi bir nedenle iptal edilip yeniden belge almaya hak kazananlar.
Süre, belgenin alındığı tarihten itibaren iki yıldır. Düzenleme yürürlüğe girmeden önce belge almış olanların durumu için kanun metninde ayrı bir açıklama görmedik; kendi durumunuzu resmî duyurudan ya da trafik tescil biriminden teyit edin.
Hangi ihlaller aday sürücü belgesini iptal ettirir?
Kanun dört hâl sayar. Bunlardan biri iki yıllık süre içinde gerçekleşirse aday sürücü belgesi iptal edilir.
| Hâl | Ne anlama gelir? |
|---|---|
| Geçici geri almayı gerektiren ihlal | Kanuna göre sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasına yol açan bir ihlalin yapılması |
| Ceza puanı | 75 ceza puanının aşılması |
| Alkol | Araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullanıldığının tespiti |
| Üç kez tekrarlanan ihlal | Aşağıdaki üç kuraldan herhangi birinin üç kez ihlal edilmesi |
Üç kez ihlali iptal nedeni sayılan kurallar şunlardır:
- Dönüşlerde ilk geçiş hakkı. Sağa ve sola dönerken kurallara uygun geçen yayalara, bisiklet yolundaki bisiklet ve elektrikli skuter kullananlara, sola dönüşte de sağdan ve karşıdan gelen trafiğe yol vermek.
- Yaya ve okul geçitleri. Görevli ya da ışıklı işaret bulunmayan geçitlere ve kavşaklara yaklaşırken yavaşlamak, geçen ya da geçmek üzere olan yayaya durarak yol vermek.
- Koruyucu sistemler. Emniyet kemeri, koruma başlığı ve gözlüğü, çocuk bağlama sistemi gibi koruyucu sistemleri usulüne uygun kullanmak.
Trafik Yönetmeliği’ndeki aday sürücülük hükmü, kanundaki bu yeni listeyle birebir aynı değildir. Kanun ile yönetmelik ayrıştığında kanun esas alınır; yönetmeliğin güncellenip güncellenmediğini resmî duyurulardan izleyin.
Belge iptal edilirse yeniden ehliyet nasıl alınır?
İptal, belgenin bir süre alıkonulması değildir; süreç baştan başlar. Kanuna göre sırasıyla şunlar gerekir:
- İptal sonrası bekleme süresi ya da geçici geri alma süresi varsa bu sürenin dolması,
- Kanun kapsamında kesilen idari para cezalarının tamamının ödenmiş olması,
- Psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücülüğe engel hâl bulunmadığını gösteren belgenin sürücü kursuna sunulması,
- Sürücü kursuna devam edilmesi ve sınavların başarılması; yani yeniden sürücü sertifikası alınması.
Psikoteknik değerlendirme sürücü kursunda değil, yetkili psikoteknik merkezinde yapılır. Kayıt masasındaki ayrıntıları sürücü olur raporu ve aday sürücü kaydı yazısında derlemiştik.
Gündemde olan ve henüz kural olmayan konular neler?
Aday sürücülük konuşulurken birçok iddia aynı cümlede anılıyor. Kanun metninde bulamadığımız için aşağıdakileri kural olarak yazmıyoruz:
- Aday sürücünün yanında deneyimli bir sürücü bulundurma zorunluluğu,
- Araca özel bir işaret ya da levha takma zorunluluğu,
- Aday sürücülere özel hız sınırı ya da gece araç kullanma yasağı,
- İki yılın sonunda ayrı bir sınav ya da belge değişimi.
Direksiyon sınavı ve eğitim saatiyle ilgili değişiklikler de gündemdedir; resmî düzenleme yayımlandığında kurallar değişebilir. Bu başlıklarda bir kursun ya da bir paylaşımın söylediği değil, Resmî Gazete’de yayımlanan metin geçerlidir.
İki yıl boyunca nelere dikkat etmelisiniz?
Liste kısa: alkollü araç kullanmamak, yayaya yol vermek, kemeri ve kaskı her yolculukta kullanmak, ceza puanınızı izlemek. Ceza puanı ve belge durumunuz e-Devlet üzerinden görülebilir. Trafik cezası aldıysanız hangi kuraldan kesildiğine bakın; üç kez ihlal sayılan kurallardan biriyse sayacınız işlemeye başlamıştır.
Kurs, adaya bu konuyu nasıl anlatmalı?
Kayıt masasında bu soru sık gelir. Adaya üç şeyi açıkça söylemek yeterlidir: aday sürücülük ayrı bir kart değil, belgenin ilk iki yılıdır; iptal nedenleri kanunda dört başlıkta sayılmıştır; refakatçi, özel işaret ve gece yasağı gibi konular kanun metninde yoktur. Kesinleşmemiş bir bilgiyi “yakında gelecek” diye anlatmak, adayı yanlış beklentiyle sınava ve trafiğe gönderir. Sitenizde bu konuyu yazıyorsanız yürürlük tarihini ve bilgiyi hangi gün güncellediğinizi de belirtin.
Ehliyet sürecinin başındaysanız gerekli belgeler ve süreç rehberine bakabilirsiniz. Kesin bilgi için resmî duyuru esas alınır.
kaynak olarak ekleyin