Bu araç ne işe yarar?
SRC, ODY ve ÜDY kurslarında kayıt masasında en sık takılan konu adli sicil kaydıdır. Yönetmelik suç listelerini belge türüne göre üç gruba ayırır ve sürücü (SRC), orta düzey yönetici (ODY) ile üst düzey yönetici (ÜDY) belgeleri aynı listelere tabidir. Yolcu grubunda SRC1, SRC2, ÜDY1, ÜDY2, ODY1 ve ODY2; eşya/kargo grubunda SRC3, SRC4, ÜDY3, ÜDY4, ODY3 ve ODY4 yer alır; SRC Kurye’nin listesi ayrıdır. Aday “bende eski bir dosya var, belge alabilir miyim?” diye sorar; kurs çoğu zaman cevabı başvuru reddedildikten sonra öğrenir. Bu araç, Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği’nin 29.01.2026 tarihli değişiklikle yenilenen 47. maddesindeki suç listesini kanun, madde ve fıkra düzeyinde arar. Kanunu seçip madde numarasını yazarsınız ya da “ateşli silah”, “kaçakçılık”, “dolandırıcılık”, “uyuşturucu” gibi bir sözcükle ararsınız; araç sonucu belge türüne göre renkli bir kartla gösterir.
29 Ocak 2026 değişikliği neler getirdi?
Değişiklik 29.01.2026 tarihli ve 33152 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi. SRC adaylarını ilgilendiren başlıca hükümler şunlar:
- Eğitime başvuruda belge (m.22/1-e). Kursa başvururken 47. maddedeki suçlardan, arşiv kayıtları hariç, adli sicil kaydı bulunmadığını gösteren belge isteniyor. Engel artık belge düzenlenirken değil, kayıt aşamasında ortaya çıkıyor.
- Belge türüne göre üç ayrı liste (m.47/2). SRC1 ve SRC2 (yolcu), SRC3 ve SRC4 (eşya ve kargo) ile SRC Kurye için suç listeleri farklı. Aynı listeler ÜDY ve ODY belgelerine de uygulanıyor.
- Mevcut belgelerin iptali. Bu suçlardan adli sicil kaydı tespit edilen kişinin belgesi iptal ediliyor. SRC1–SRC4 (ve ÜDY, ODY) listeleri ya da takograf kartı nedeniyle iptal edilenler, 25.02.2006 öncesindeki sürücü belgesine ya da yöneticilik deneyimine dayanarak eğitimsiz ve sınavsız belge veren geçici 2. maddeden yararlanamıyor.
- Takograf kartı. Sürüş sırasında başkasının takograf sürücü kartını kullandığı tespit edilen sürücünün ve kart sahibinin SRC belgesi iptal ediliyor.
- Yaş. 66 yaşından gün alan sürücünün SRC belgesi geçici olarak geçersiz hâle geliyor; sağlık ve psiko-teknik raporla yeniden geçerli hâle getirilebiliyor. 69 yaşından gün alınca belge iptal ediliyor; 66 yaşından sonra ilk kez SRC belgesi düzenlenmiyor.
- Yanıltıcı beyan. Yanlış bilgiyle ya da tahrif edilmiş belgeyle alınan belge iptal ediliyor, durum savcılığa bildiriliyor ve iki yıl yeni başvuru kabul edilmiyor.
- Diğerleri. SRC Kurye yalnız motosiklet ve moped ile kurye gönderisi taşımacılığı olarak tanımlandı; eğitim ve sınav muafiyetleri 8. maddede yeniden düzenlendi, 9 ve 9/A maddeleri yürürlükten kaldırıldı.
Belge türüne göre engel listesi
| Liste | Yolcu grubu (SRC1, SRC2, ÜDY1, ÜDY2, ODY1, ODY2) | Eşya/kargo grubu (SRC3, SRC4, ÜDY3, ÜDY4, ODY3, ODY4) | SRC Kurye |
|---|---|---|---|
| Adıyla sayılan suçlar | Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, kaçakçılık (üç listede aynı) | ||
| 5237 sayılı TCK | 79, 81, 82, 102, 103, 104, 105, 109, 148, 149, 179/3, 188, 190, 191, 226, 227 | 79, 103, 179/3, 188, 190, 191 | 81, 82, 102, 103, 104, 105, 109, 148, 149, 179/3, 188, 190, 191, 226, 227 |
| 6136 sayılı Kanun | 12. madde | 12. madde | Yok |
| 3713 sayılı Kanun | Kapsamındaki suçlar | Kapsamındaki suçlar | Yok |
Listedeki her suç için koşul aynı: arşiv kayıtları hariç adli sicil kaydının bulunması. Yönetmelik hapis süresi, ceza türü ya da “hürriyeti bağlayıcı ceza” şartı koymuyor; adli para cezası ve ertelenmiş ceza da sayılıyor.
Hangi kayıt engel sayılır?
- Arşiv kaydı engel değildir. İnfazı tamamlanan, ertelemede denetim süresi iyi hâlle biten, zamanaşımı dolan ya da affedilen mahkûmiyetler 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun 9. maddesine göre adli sicilden silinip arşive alınır. Yönetmelik arşiv kayıtlarını saymaz.
- HAGB ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi. İki karar da mahkûmiyet değildir; kendine özgü bir sisteme kaydedilir ve adli sicil kaydında görünmez (CMK 231/13 ve 171/5; 5352 m.6). Denetim ya da erteleme süresinde kasten yeni bir suç işlenirse hüküm açıklanır veya dava açılır; mahkûmiyet kesinleşince engel doğar.
- Ertelenmiş hapis cezası. Adli sicile kaydedilir; denetim süresi bitene kadar engel sürer.
- Adli para cezası. Mahkûmiyettir ve kaydedilir; ödenip infaz edilince arşive alınır. Trafik cezası gibi idari para cezaları ise adli sicile hiç girmez.
- Kesinleşme. Adli sicile yalnız kesinleşmiş mahkûmiyetler kaydedilir. Dava sürerken kayıt görünmez; ancak mahkûmiyet kesinleşirse başvuru reddedilir ya da belge iptal edilir.
- Memnu hakların iadesi. Yönetmelik metninde yasaklanmış hakların geri verilmesi şartı yer almıyor; belirleyici olan kaydın arşive alınıp alınmadığıdır.
Kendi durumunuzu e-Devlet’teki “Adli Sicil Kaydı” hizmetinden alacağınız belgeyle görebilirsiniz. Belgede “adli sicil kaydı” ve “arşiv kaydı” başlıkları ayrıdır; yönetmelik yalnız birincisine bakar.
Suç adıyla sayılanlar madde numarasına nasıl eşlendi?
Yönetmelik bazı suçları kanun ve madde numarası vermeden adıyla sayıyor. Araçta bunları Türk Ceza Kanunu’nun madde başlıklarına göre eşledik ve sonuç kartında “Sürücü Medya eşlemesi” notuyla gösterdik. İdare farklı yorumlayabilir.
- Devletin güvenliğine karşı suçlar: TCK 302–308. Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar: TCK 309–316. Millî savunmaya karşı suçlar (317–325) ile Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk (326–339) adıyla sayılmıyor; uygulamadaki bazı tablolarda 302–339 aralığı birlikte gösterildiği için bunları “şartlı” işaretledik.
- Hırsızlık: TCK 141–147. Yağma (148–149) ayrı bir suçtur; yalnız yolcu grubu (SRC1, SRC2, ÜDY1, ÜDY2, ODY1, ODY2) ve Kurye listesinde numarasıyla sayılır.
- Dolandırıcılık: TCK 157–159. Güveni kötüye kullanma: TCK 155; bedelsiz senedi kullanma (156) şartlı.
- Sahtecilik: adında “sahtecilik” geçen suçlar (parada, kıymetli damgada, mühürde, resmî ve özel belgede sahtecilik) ile 210–212. Belgeyi bozma, yok etme, gizleme, yalan beyan ve açığa imzanın kötüye kullanılması (205, 206, 208, 209) şartlı.
- Kaçakçılık: 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3. maddesindeki suçlar. TCK 79 (göçmen kaçakçılığı) ile 6136 sayılı Kanun’un 12. maddesi yolcu ve eşya/kargo gruplarında numarasıyla yer alır. SRC Kurye bendinde 79 numarası yazılmadığı için Kurye’de TCK 79’u “şartlı” gösteriyoruz; “kaçakçılık suçları” adı altında engel sayılabilir, teyit edin.
Uygulamada dolaşan tablolarla yönetmelik metni arasındaki farkları aracın altındaki tabloda tek tek gösterdik.
Sık karıştırılan durumlar
- Ruhsatsız silah. 6136 sayılı Kanun’un 13. maddesi (ruhsatsız silah satın alma, taşıma, bulundurma) listede yok; listede yalnız 12. madde (silah kaçakçılığı, izinsiz yapma ve ticaret) var.
- Alkollü araç kullanma. Trafik polisinin yazdığı idari para cezası ve ehliyete el koyma adli sicile girmez. Engel, mahkemenin TCK 179/3’ten verdiği mahkûmiyettir.
- Trafik kazası. Ölümlü ya da yaralamalı kazalarda uygulanan taksirle öldürme (TCK 85) ve taksirle yaralama (TCK 89) listede yok.
- Uyuşturucu kullanma. TCK 191 üç listede de var. Ancak bu suçta çoğunlukla önce kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir ve bu karar adli sicil kaydında görünmez.
- Kasten öldürme, cinsel suçlar, yağma, hürriyetten yoksun kılma. Yolcu grubu (SRC1, SRC2, ÜDY1, ÜDY2, ODY1, ODY2) ve Kurye listesinde var; eşya/kargo grubunda (SRC3, SRC4, ÜDY3, ÜDY4, ODY3, ODY4) yok (çocukların cinsel istismarı hariç).
- Yönetici belgeleri. ODY ve ÜDY belgesi alacak kişi direksiyona geçmese de aynı listeye tabidir. ODY3 isteyen bir operasyon yöneticisi için SRC3 ile aynı liste, ÜDY1 isteyen bir genel müdür için SRC1 ile aynı liste uygulanır.
Şoför olarak çalışacaklar için ayrıca
Mesleki yeterlilik belgesi ile şoförlük şartları ayrı düzenlenir. Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 34. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, şoförlerin uyuşturucu, silah, insan ve gümrük kaçakçılığı ile terör suçlarından hürriyeti bağlayıcı ceza almamış olmasını arar; bu hükümde arşiv istisnası yazmaz. Kuryeler için aynı maddenin üçüncü fıkrası SRC Kurye listesindeki suçları tekrar sayar. Okul servisi ve belediyelerin şoför kartı gibi işler için ayrıca kendi düzenlemelerine bakmak gerekir.
Kişisel veri
Adli sicil bilgisi, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na göre özel nitelikli kişisel veridir. Bu araç ad, T.C. kimlik numarası ya da dosya numarası istemez; seçimleriniz yalnız tarayıcınızda değerlendirilir, Sürücü Medya’ya ya da başka bir sunucuya gönderilmez, kaydedilmez ve adres çubuğuna yazılmaz. Sayfayı kapattığınızda silinir. Sonucu bir başkasıyla paylaşacaksanız kimlik bilgisi eklemeyin.
Belge engelini madde numaralarıyla anlattığımız SRC, ODY ve ÜDY belgesinde sabıka kaydı yazısını da okuyabilirsiniz. Mezuniyet, eski sürücü belgesi ya da yöneticilik deneyimi nedeniyle eğitim ve sınavdan muaf olup olmadığınızı SRC, ODY ve ÜDY Muafiyet Kontrolü ile görebilirsiniz; kurs tarafındaki ders ve eğitmen planı için SRC Eğitmen ve Ders Planlayıcı var.
Kaynaklar
- Resmî Gazete, 29.01.2026, sayı 33152 – Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği değişikliği
- Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği (güncel metin)
- 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
- e-Devlet – Adli Sicil Kaydı
Veri seti 20.10.2026 tarihinde yürürlükteki metinlere göre hazırlandı. Mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metni kontrol edin.