Bu araç ne işe yarar?
SRC, ODY ve ÜDY kurslarına gelen adayların bir kısmı aslında kursa hiç gerekmeyebilir. 2003’ten önce ehliyet almış bir şoför, lojistik bölümü mezunu bir operasyon sorumlusu ya da yıllardır ODY belgesiyle çalışan bir müdür eğitim ve sınav olmadan belge alabilir. Bu araç Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği’nin 29.01.2026 tarihli değişiklikle yenilenen 8. maddesini, geçici 2. maddesini ve bu maddelere bağlanan 6, 7, 39 ve 47. maddelerini adım adım sorar. Sonuç kartında muafiyetin dayanağını, hazırlamanız gereken belgeleri ve teyit etmeniz gereken noktaları görürsünüz.
Yürürlükteki muafiyetler
| Durum | Eğitimsiz ve sınavsız verilen belge | Dayanak |
|---|---|---|
| 25.02.2006’dan önce en az üç yıllık B sınıfı sürücü belgesi | SRC2 ve SRC4 | Geçici m.2/2-a |
| 25.02.2006’dan önce en az üç yıllık C, D ya da E sınıfı sürücü belgesi | SRC1 ve SRC3 (SRC2 ve SRC4’ü de kapsar) | Geçici m.2/2-b, m.7 |
| Yükseköğretimde sürücü eğitimi veren bölüm mezunu | Talep ettiği SRC (SRC Kurye için teyit edin) | m.8/1-f |
| Dört yıllık uluslararası ticaret ya da lojistik lisansı, bu alanlarda yüksek lisans ya da doktora | Talep ettiği ÜDY (ilgili ODY’yi de kapsar) | m.8/1-a, m.7 |
| En az iki yıllık dış ticaret, lojistik ya da ulaştırma ve trafik hizmetleri ön lisansı | Talep ettiği ODY | m.8/1-b |
| ODY belgesiyle Bakanlık kayıtlarına göre en az beş yıl mesleki faaliyet | İlgili ÜDY | m.8/1-c |
| 25.02.2006’dan önce taşımacılık firmasında en az beş yıl üst düzey yöneticilik | İlgili ÜDY | Geçici m.2/1-a |
| 25.02.2006’dan önce taşımacılık firmasında en az üç yıl orta düzey yöneticilik | İlgili ODY | Geçici m.2/1-b |
| Bakanlık başmüfettişi, müfettişi, iç denetçisi, hukuk müşaviri | Talep ettiği ÜDY | m.8/1-ç |
| KDGM (mülga), UHDGM ya da bölge müdürlüğünde en az üç yıl bölge müdür yardımcısı, şube müdürü ya da üstü | Talep ettiği ÜDY | m.8/1-d |
| EGM ya da Jandarmada trafikle ilgili bölümde en az üç yıl daire başkanı ya da emniyet müdürü | Talep ettiği ÜDY | m.8/1-e |
Eşdeğer bölümler için yükseköğretim kurumunun eşdeğerlik ya da denklik kararı gerekir. Yurt dışında okuyanlar için muafiyet mütekabiliyet çerçevesinde uygulanır.
Sürücü belgesine göre SRC muafiyeti
Geçici 2. madde, 25.02.2006 tarihinden önce en az üç yıllık sürücü belgesi olanlara SRC’yi doğrudan verir. Üç yılın dolması için belgenin en geç 24.02.2003 tarihinde alınmış olması gerekir; 25.02.2003 sınır günüdür ve araç bu tarihte “teyit edin” der. B sınıfı yalnız SRC2 ve SRC4 sağlar. C, D ya da E sınıfı SRC1 ve SRC3 sağlar; SRC1 sahibi SRC2’yi, SRC3 sahibi SRC4’ü almış sayılır (m.7). Geçici 2. madde SRC Kurye’yi saymaz; A sınıfı belgeye dayalı bir muafiyet de yoktur. SRC Kurye belgesinde muafiyet bulunmamaktadır.
2016’dan sonra sürücü belgenizi yenilediyseniz kartta yeni sınıf kodları (BE, C1, CE, D1 gibi) görünebilir. Yönetmelik eski sınıf adlarını (B, C, D, E) kullanır; hangi yeni sınıfın hangi eski sınıfa karşılık geldiği konusunda tereddüt varsa bölge müdürlüğüne sorun.
Mezuniyete göre ODY ve ÜDY muafiyeti
Dört yıllık uluslararası ticaret ya da lojistik bölümü mezunları ve bu alanlarda yüksek lisans ya da doktora yapanlar istedikleri ÜDY’yi alır. ÜDY belgesi ilgili ODY’yi de kapsadığı için (ÜDY1 sahibi ODY1 ve ODY2’yi, ÜDY3 sahibi ODY3 ve ODY4’ü almış sayılır) ayrıca ODY başvurusu gerekmez. Dış ticaret, lojistik ya da ulaştırma ve trafik hizmetleri ön lisans mezunları ise istedikleri ODY’yi alır; ÜDY için bu mezuniyet yetmez. Yönetmelik dış ticareti yalnız ön lisans düzeyinde sayar; dört yıllık dış ticaret mezunları için araç “teyit edin” der.
ÜDY için en az lise ya da dengi meslek lisesi mezuniyeti her durumda şarttır (m.6). SRC ve ODY için yönetmelik metninde asgari öğrenim şartı yazmıyor; kursa başvuruda tahsil durumunu gösteren belge isteniyor (m.22/1-d). Uygulamada en az II. kademe okuma yazma belgesi arandığı, bunun altında belge alınamadığı bildiriliyor; araç bu durumda “Alamaz” der ve teyit ister.
Çalışma süresine göre ODY ve ÜDY muafiyeti
- ODY belgesiyle beş yıl (m.8/1-c). Süre “Bakanlığın kayıtlarına göre” belgelenir. Yetki belgesi sahibi firmalar, istihdam ettikleri ODY ve ÜDY belgeli kişileri Bakanlığa bildirip yetki belgesiyle ilişkilendirir ve bu kişilerin çalışanları olduğunu SGK’dan alınmış belgeyle gösterir (Karayolu Taşıma Yönetmeliği m.40/34-ç). Taşıma işleri organizatörü (TİO) yetki belgesi de Bakanlıkça düzenlenir. Belirleyici olan sürenin bu kayıtlarda görünmesidir; yalnız SGK hizmet dökümüne dayanan sürelerde araç “teyit edin” der.
- 25.02.2006 öncesi yöneticilik (geçici m.2/1). O tarihten önce taşımacılık faaliyetinde bulunan bir firmada en az beş yıl üst düzey ya da en az üç yıl orta düzey yöneticilik yapanlar, durumlarını belgelemeleri şartıyla ilgili belgeyi doğrudan alır. Yönetmelik hangi belgelerin kabul edileceğini saymaz. SGK hizmet dökümü, görev unvanını gösteren belge (ticaret sicili gazetesi, yönetim kurulu kararı, işveren yazısı) ve firmanın o dönemdeki faaliyetini gösteren belgeyi birlikte hazırlamak yerinde olur.
“İlgili” belge, deneyimin geçtiği faaliyet alanına göre belirlenir. Araç uluslararası ve yurt içi, yolcu ve eşya-kargo ayrımına göre hangi numaralı belgenin kapsandığını gösterir; alanı bilmiyorsanız sonuç “teyit edin” olur.
Kimler yararlanamaz?
- Belgesi yolcu ya da eşya/kargo listesindeki suçlar (m.47/2-c, ç) ya da başkasına ait takograf kartının kullanılması (m.47/3) nedeniyle iptal edilenler geçici 2. maddeden yararlanamaz (m.47/4).
- 66 yaşından gün almış kişilere ilk defa SRC belgesi düzenlenmez (m.47/6); 69 yaşını dolduran sürücünün belgesi iptal edilir.
- Yanlış bilgiyle ya da tahrif edilmiş belgeyle belge alıp belgesi iptal edilenlerin yeni talepleri iki yıl reddedilir (m.47/7).
- Muaf olsanız da belge türünüzün suç listesindeki suçlardan arşive alınmamış adli sicil kaydı belgenin iptal nedenidir. Kontrol için SRC, ODY ve ÜDY Sabıka Kontrolü aracını kullanabilirsiniz.
SRC hiç aranmayan durumlar
Karayolu Taşıma Yönetmeliği m.34/1’e göre adına C1 ya da K2 yetki belgesi düzenlenmiş gerçek kişinin taşıt belgesinde yalnız bir kamyonet kayıtlıysa ve bu taşıtı kendisi kullanıyorsa, ayrıca kamu kurumlarının ticari olmayan taşımalarında aracı kullanan kamu personelinden mesleki yeterlilik belgesi aranmaz. Bu bir muafiyet değil, belge şartının hiç doğmadığı durumdur.
Başvuru nereye yapılır?
Eğitim ve sınavdan muaf olanların belgesi, talep etmeleri hâlinde kurs yerine doğrudan Bakanlık tarafından düzenlenir (m.39/2). Sürücü belgesine dayalı SRC için e-Devlet’te Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının “Muafiyetli SRC Belgesi Başvuru” hizmeti bulunur. ODY ve ÜDY muafiyetlerinde başvuru yolunu bölge müdürlüğünden öğrenin.
Kaldırılan muafiyetler
Yönetmeliğin eski 9 ve 9/A maddelerindeki muafiyetler 29.01.2026 değişikliğiyle yürürlükten kaldırıldı. MEB Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği’nin muafiyet maddesi (m.30) de 04.02.2026’da kaldırıldı. Eski muafiyetlere dayanan bilgiler artık geçerli olmayabilir; araç yalnız yürürlükteki hükümlere bakar. Yürürlükteki metinde yalnız eğitimden muafiyet tanıyan ayrı bir hüküm bulamadık.
Sabıka şartı için SRC, ODY ve ÜDY Sabıka Kontrolü, kurs tarafındaki ders ve eğitmen planı için SRC Eğitmen ve Ders Planlayıcı araçlarını da kullanabilirsiniz.
Kaynaklar
- Resmî Gazete, 29.01.2026, sayı 33152 – Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği değişikliği
- Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği (m.4, 6, 7, 8, 39, 47, geçici 2)
- UHDGM yönetmelikler sayfası – Karayolu Taşıma Yönetmeliği (m.34, m.40/34)
- e-Devlet – Muafiyetli SRC Belgesi Başvuru
- e-Devlet – Mesleki Yeterlilik Belgesi Sorgulama/Düzenleme
Veri seti 20.10.2026 tarihinde yürürlükteki metinlere göre hazırlandı. Mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metni kontrol edin. Bu araç yardımcıdır; kesin karar Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınındır.