Sürücü Kursu Trafik Dersinde Çevre Bilgisi – Egzoz, Gürültü ve Atık Konusunda Sürücünün Payı

Dersin adı “trafik ve çevre”dir ama adayların çoğu ikinci sözcüğü atlar. Çevre bilgisi kısa bir ünitedir; kuralları azdır, mantığı açıktır ve bir kez dikkatle okunduğunda akılda kalır. Bu yazıda sürücü kursunda işlenen çevre konusunu üç başlıkta topluyoruz: hava, gürültü ve atık. Her başlıkta sürücünün ne yapabileceğini ve mevzuatın ne dediğini birlikte veriyoruz.

Araçlar çevreyi nasıl etkiler?

Egzoz gazı neden önemlidir?

İçten yanmalı motor yakıtı yakarken egzozdan zararlı gazlar ve parçacıklar çıkar. Bunlar soluduğumuz havayı kirletir; kapalı alanda biriktiğinde zehirlenmeye yol açabilir. Bu yüzden kapalı garajda motor uzun süre çalıştırılmaz.

Egzoz sistemindeki katalitik konvertör, zararlı gazların bir bölümünü daha az zararlı hâle getirir. Susturucu ise egzoz sesini azaltır. İkisi de çevre için oradadır; sökülmeleri ya da değiştirilmeleri hem kirliliği hem gürültüyü artırır.

Egzozdan çıkan dumanın rengi, motorun durumu hakkında fikir verir. Sürekli ve yoğun siyah, mavi ya da beyaz duman olağan değildir; motorun yakıtı iyi yakamadığını ya da yağ yaktığını düşündürür ve aracın servise gösterilmesini gerektirir. Araçların egzoz gazı ölçümüyle ilgili güncel uygulamayı muayene istasyonundan öğrenebilirsiniz.

Sürücü hava kirliliğini nasıl azaltır?

• Motor bakımını, yağ ve hava filtresi değişimlerini zamanında yaptırır.
• Ani hızlanma ve sert frenden kaçınır; trafiği önceden okuyarak akıcı sürer.
• Vitesi motoru zorlamadan, uygun devirde değiştirir.
• Lastik hava basıncını üreticinin önerdiği değerde tutar; düşük basınç yakıt tüketimini artırır.
• Bagajda ve tavanda gereksiz yük taşımaz.
• Uzun beklemelerde motoru durdurur, aracı gereksiz yere rölantide çalıştırmaz.
• Kısa mesafelerde yürümeyi, bisikleti ya da toplu taşımayı seçer.

Bu alışkanlıkların ortak özelliği, daha az yakıt yakmaktır. Az yakıt, az egzoz gazı demektir; çevre için yapılan şey aynı zamanda sürücünün yakıt giderini de düşürür.

Gürültü konusunda mevzuat ne diyor?

Gürültü, çevre bilgisinin kurala en çok bağlanmış başlığıdır. Kanun ve yönetmelikte şu hükümler yer alır:

• Çevredekileri rahatsız edecek derecede duman ya da gürültü çıkaran araçla trafiğe çıkmak yasaktır ve yaptırıma bağlanmıştır.
• Araç üzerinde mevzuata aykırı değişiklik yapmak yasaktır. Yapılan değişiklik çevreyi rahatsız edecek derecede gürültü çıkarıyorsa sürücüye ayrıca işlem yapılır ve araç trafikten men edilir.
• Korna; ilerisi görülmeyen yerlerde gelişini haber vermek, yolu kullananları uyarmak ve geçme dışında kullanılmaz. Gereksiz, uzun ve ayarsız korna çalmak, şehir içinde havalı korna kullanmak yasaktır.
• Araçtaki ses cihazlarını, sesi araçtan dışarı taşacak ve kamunun rahat ve huzurunu bozacak biçimde kullanmak yasaktır.

Yaptırımların tutarları her yıl değiştiği için burada yazmıyoruz; güncel tutarlar için resmî duyurulara bakın.

Atık yağ, akü ve lastik ne yapılır?

Aracın ömrü boyunca değişen parçaların bir bölümü tehlikeli atıktır. Motor yağı toprağa ya da kanalizasyona döküldüğünde suyu ve toprağı kirletir. Akünün içinde asit ve ağır metal bulunur. Eski lastikler doğada çok uzun süre bozulmadan kalır.

• Yağ değişimini, atık yağı toplayan yetkili bir serviste yaptırın; kullanılmış yağı çöpe, toprağa ya da gidere dökmeyin.
• Eski aküyü, yenisini aldığınız yere teslim edin.
• Kullanılmış lastikleri lastikçide bırakın; yol kenarına ya da boş araziye atmayın.
• Antifriz, fren hidroliği gibi sıvıları ve bunların kaplarını evsel atığa karıştırmayın.
• Aracın altında yağ ya da yakıt damlası görürseniz sızıntıyı gecikmeden kontrol ettirin.

Yola bir şey atmak ya da dökmek yasak mı?

Evet. Yönetmelik, sigara külü ve izmaritini ya da başka şeyleri yola atmayı, su ve çamur sıçratmayı “tedbirsiz ve saygısız araç sürme” başlığı altında yasaklar. Kanun, yükün karayoluna değecek, düşecek, dökülecek, saçılacak, sızacak ya da gürültü çıkaracak biçimde yüklenmesini de yasaklar. Duraklama sırasında yük indirip bindirirken karayolunu kirletmeyecek önlemleri almak yine sürücünün yükümlülüğüdür. Atılan bir izmarit kuru otu tutuşturabilir; dökülen kum ya da çakıl arkadan gelen motosikletli için kaza nedenidir. Çevre konusu burada trafik güvenliğiyle birleşir.

Elektrikli araç çevre konusunu kapatır mı?

Tam elektrikli araçta egzoz borusu yoktur; araç kullanılırken egzoz gazı çıkarmaz ve düşük hızda daha sessizdir. Ancak lastik, fren, batarya ve atık konuları bu araçlar için de geçerlidir. Sessizliğin bir yan etkisi de vardır: yayalar yaklaşan aracı duymayabilir. Bu yüzden elektrikli araç sürücüsünün otopark, okul önü ve dar sokaklarda yayalara karşı daha dikkatli olması gerekir.

Dersin diğer ünitelerini nasıl planlayacağınızı trafik ve çevre dersine çalışma yazısında, motorun sistemlerini ise araç tekniğinde temel sistemler yazısında bulabilirsiniz.

Kurs sahipleri için not

Çevre bilgisi, kursunuzun kendi uygulamalarıyla anlatıldığında inandırıcı olur. Eğitim araçlarınızın bakımını düzenli yaptırdığınızı, atık yağ ve lastikleri yetkili servise bıraktığınızı sitenizde kısa bir paragrafla belirtebilirsiniz; yalnızca gerçekten yaptığınız şeyleri yazın. Direksiyon derslerinde bekleme sırasında motoru durdurmak ve kornayı yalnızca uyarı için kullanmak, adayın ilk günden edindiği alışkanlıklardır. Bu konuda hazırlayacağınız kısa bir yazı, Google İşletme Profili’nizde paylaşılabilecek, zamanla eskimeyen bir içeriktir.